Adriaanse slaat in de Kuip keihard terug

Met een uit nood geboren afweersysteem, dat niet alleen in symbolische zin is ontleend aan de Berlijnse Muur, heeft Ajax-trainer Co Adriaanse gisteren een dreigende revolte tegen zijn bewind in de kiem gesmoord. Vier dagen nadat Ajax het concept met vijf verdedigers, drie middenvelders en twee aanvallers al met succes had beproefd tegen Celtic, leidde die radicale koerswijziging tot een verbluffende 2-1 overwinning op aartsrivaal Feyenoord. Met een slap handje feliciteerde Ajax-directeur Arie van Eijden de trainer die hij in Glasgow met een glas wijn in de hand nog openlijk was afgevallen.

Zo opportunistisch is het beleid bij Ajax dat de zorgvuldig voorbereide coup tegen de als kil en onbuigzaam betitelde Adriaanse gisteren werd afgebroken met een judaskus. Voorlopig heeft de 54-jarige trainer weer krediet, terwijl de directie van Ajax vorige week voor de tweede ontmoeting met Celtic reeds filosofeerde over een noodscenario. De contouren van een karaktermoord waren geschetst en Adriaanse mocht zich in de snikhete Kuip dan ook de morele overwinnaar noemen van een wederom beladen klassieker.

Natuurlijk had de belaagde trainer afgelopen week een survivaltocht moeten afleggen, maar Adriaanse wekte gisteren ten onrechte de indruk dat hij in een kabbelende vijver had geroeid. ,,Of ik voor een examen stond? Wat is dat voor waanzin? Ik heb mijn laatste examen afgelegd in 1984, toen ik voor de cursus coach betaald voetbal slaagde.'' Het oproer kraaide volgens Adriaanse slechts bij de media, die zijn voorname criticaster Johan Cruijff welgezind zijn, veronderstelde hij. Adriaanse bleef dus ziende blind voor de harde realiteit dat hij zijn jonge en onervaren elftal met een zelfmoordtactiek had opgezadeld in het eerste duel met Celtic in de voorronde van de Champions League. ,,Als je trainer bent van een topclub, ben je nog geen topcoach'', sprak NOS-commentator Ruud Gullit.

Ook die sneer pareerde Adriaanse in een uitverkochte Kuip, waar het steriele Feyenoord demonstreerde hoe misplaatst de euforie rond de ploeg van coach Bert van Marwijk was. Juist de Rotterdammers waren gisteren de gevangenen van hun aanvallende strategie, al was het ook voor Ajax-trainer Adriaanse een wrang idee dat hij moest overleven door afstand te nemen van de door ook hem gepropageerde huisstijl met klassieke buitenspelers. Niet alleen de waslijst aan blessures potentiële vleugelspitsen als Ikedia, Van der Meyde en Van der Gun zijn langdurig uitgeschakeld dwong Adriaanse tot een knieval. Kort na het echec tegen Celtic presenteerde Ajax zich in een oefenduel tegen AS Roma in Berlijn ter herdenking van de bouw van de Berlijnse Muur in 1961 - als een `Duitse' ploeg met een ultradefensief karakter.

Bij de return in Glasgow speelde Ajax in feite met drie verdedigers en vijf middenvelders, een kopie van het Celtic-systeem, omdat ook de Schotten zonder vleugelspitsen spelen. Gisteren liep Feyenoord zich stuk op een door Ajax gekopieerde `Berlijnse Muur' met vijf verdedigers en drie middenvelders, waarbij de Rotterdamse strategen Bosvelt en Paauwe zich net als Celtic-animator Lennon op Parkhead geen raad wisten met Wamberto als `valse' schaduwspits. Het nieuwe keurslijf voor Ajax is een vloek voor de puristen onder de supporters, maar dat concept leverde tegen Feyenoord drie kapitale punten op. Te laat heeft ook Adriaanse ingezien dat het huidige Ajax in de topduels verdedigend te kwetsbaar is om zijn vertrouwde gezicht te tonen.

Gisteren toonden de reeds afgeschreven Vierklau en Bergdolmo zich bruikbaar als pure breekijzers in een door libero Chivu geregisseerde defensie, met Trabelsi en Maxwell als aanvallend ingestelde verdedigers op de flanken. Cruciaal in het matige duel was het onvermogen bij Feyenoord om te profiteren van de ruimte die Ajax daardoor op het middenveld bood. De vleugelspitsen Leonardo en Kalou bleven onzichtbaar, terwijl de backs Emerton en Rzasa hardnekkig achterin bleven hangen. Te voorspelbaar koos Feyenoord daardoor voor de lange bal op spits Van Hooijdonk, maar Vierklau kroop als een teek in zijn huid.

Na ruim een uur gaf Ajax zijn wederopstanding in de Kuip ook met een doelpunt gestalte. De 19-jarige Ibrahimovic stond nog geen drie minuten in het veld als vervanger van Machlas, die even daarvoor de grootste kans voor Ajax had gemist, toen hij door Trabelsi in de 64ste minuut op maat werd bediend: 0-1. Vijf minuten later incasseerde de 24-jarige Tunesiër ten onrechte een tweede gele kaart na een vermeende overtreding op de bij Feyenoord ingevallen Smolarek. Maar arbiter Temmink had Trabelsi in de eerste helft al een rode kaart kunnen geven voor zijn onbehouwen tackle op de benen van Rzasa. Door vervolgens de pas 17-jarige verdediger John Heitinga te laten debuteren in het hol van de leeuw, hield coach Adriaanse op subtiele wijze nog één traditie bij Ajax in stand.

Met een fantastisch doelpunt voedde het supertalent Van der Vaart acht minuten voor tijd de angstaanjagende agressie bij de fanatieke achterban van Feyenoord tegen alles wat naar Ajax ruikt. De pas 18-jarige regisseur van Ajax krabbelde na een mislukte sliding van De Haan aan de zijlijn snel weer op, gebruikte volgens Adriaanse ,,met gogme en duelkracht'' geraffineerd zijn lichaam om de voorstopper van Feyenoord van zich af te houden en passeerde koelbloedig doelman Dudek: 0-2. Prompt kreeg Ajacied Bergdølmo tijdens het feestje voor een vak met Feyenoord-fans een aansteker tegen zijn hoofd gegooid en deelde een dolle supporter rake klappen uit in een vak met Ajax-bestuurders.

De frustraties bij de letterlijk naar adem happende Feyenoorders konden niet worden bekoeld door het doelpunt van Tomasson in blessuretijd. ,,We staan weer met beide benen op de grond'', erkende coach Van Marwijk. ,,In één klap is de euforie rond Feyenoord verstomd en zijn we weer een gewoon elftal'', stelde aanvoerder Van Wonderen. De euforie gloeide nu onzichtbaar in het hart van Ajax-coach Co Adriaanse.

Feyenoord 1 Ajax 2

Ruststand 0-0. 64. Ibrahimovic 0-1, 82. Van der Vaart 0-2, 90. Tomasson 1-2.

Rode kaart: 69. Trabelsi (2x geel Ajax). Gele kaart: Tomasson (Feyenoord), Heitinga (Ajax).

Scheidsrechter: Temmink.

Toeschouwers: 42.000.