Sociale dienst wil klanten kennen

De sociale dienst in Amsterdam gaat in hoog tempo zijn achterstanden wegwerken. De dienst wil opnieuw kennismaken met alle bijstandsgerechtigden en hen via een banenmarkt aan werk helpen.

Wie zijn de 50.000 klanten van de sociale dienst in Amsterdam? Dat is de vraag die de dienst zichzelf stelt en voor 1 mei volgend jaar beantwoord wil zien. ,,En heeft iedere `lopende' cliënt wel recht op een uitkering?'', is de logische vervolgvraag in het plan van aanpak, dat voor 1 september zal worden aangeboden aan minster Vermeend van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Het plan moet voor de gemeente Amsterdam het dreigende onheil afwenden van 75 miljoen gulden strafkorting per jaar, bovenop de boete van 13 miljoen gulden die de dienst dit jaar al krijgt opgelegd. Reden van de boete: de minister constateerde dat in Amsterdam sprake is van fraude en onrechtmatigheid bij de bijstandsuitkeringen. Er zijn grote achterstanden. ,,En ernstiger: de belangrijkste taak van de sociale dienst, de activering van cliënten richting werk, staat op een laag pitje'', geeft de directie ruiterlijk toe in het plan van aanpak.

Om de problemen op te lossen moet half oktober in het westelijk havengebied in Amsterdam een `megabanenmarkt' van start gaan, ,,een bonte marktplaats van werkgevers, arbeidsbemiddelaars, reïntegratiepartijen en organisaties'', aldus het plan van aanpak. Van de 50.000 bijstandsgerechtigden die bij de dienst staan ingeschreven krijgen de 40.000 die een sollicitatieplicht hebben een oproep voor een hernieuwde kennismaking met de sociale dienst via deze speciale, tijdelijke afdeling.

Zwaar verslaafden, arbeidsongeschikten en psychiatrische patiënten zullen de consulenten eruit filteren. Wie meteen kan werken, naar schatting 10 procent van de klanten, moet solliciteren. Wie nog niet kan werken krijgt scholing, schuldsanering, kinderopvang of begeleiding. Wie niet wil werken, loopt het risico op stopzetting van de uitkering.

Op deze manier hoopt de sociale dienst aan zijn verplichtingen te voldoen en zijn klanten te leren kennen. Daarnaast moet de actie `Schoon schip' zorgen dat ,,de achterstanden, de vervuiling en de stilstand in producten, cliënten en bestanden'' wordt weggewerkt. `Veegploegen' van tijdelijke medewerkers zullen helpen de werkvoorraden weg te werken. En PriceWaterhouseCooper zal de ruim 100.000 `belastingsignalen', meldingen van de Belastingdienst dat een bijstandsgerechtigde inkomsten uit arbeid heeft gehad, helpen verwerken. Vastgesteld moet worden in welke gevallen het hier daadwerkelijk fraude betreft.

Interim-directeur André Jansen realiseert zich terdege dat het plan ,,uiterst ambitieus'' is en dat er ,,talloze risico's op de loer liggen''. Er kunnen ,,nieuwe lijken in de kast'' worden ontdekt, de banenmarkt kan vertraging oplopen en medewerkers van de sociale dienst kunnen dwarsliggen. Dat laatste is niet denkbeeldig. ,,Het wordt oorlog'', zegt een medewerker van de sociale dienst die anoniem wil blijven. Hij is bang dat hij gedwongen wordt tot ,,cliëntje pesten'' en zal dan ,,letterlijk dwars gaan liggen''.

Intussen kijkt politiek Den Haag belangstellend mee. Minister Vermeend van Sociale Zaken kondigde gisteren aan dat hij alle sociale diensten in Nederland zal laten doorlichten. Als het Amsterdamse plan van aanpak slaagt, zal het elders mogelijk navolging krijgen.