Ontwikkelingen in de pret

Even buiten Enschede, op een paar minuten lopen van het voetbalstadion, staat het pretpark, entertainmentparadijs Miracle Planet. Een mooi complex van strakke gebouwen, gegroepeerd om doorgangspleinen die door het uitgekiend perspectief een gevoel van onbelemmerdheid wekken. Een vooruitzicht op het herboren-worden, zou de fenomenoloog zeggen. En dit herboren-worden in zorgeloosheid is per slot van rekening het wezen van de pret. Heidegger heeft zich er niet over uitgelaten omdat in zijn tijd de pret nog een randverschijnsel was. Nu is het een kernverschijnsel. Het herboren-worden gebeurt in de gebouwen zelf. Je moet er geweest zijn om er over te kunnen oordelen.

1106

Mijn ontdekkingsreis, een paar maanden geleden, begon in een bioscoopzaal waar ik, nadat het donker was geworden, werd blootgesteld aan laserstraaleffecten, een toverachtig flitsen van veelkleurige lichtbundels die in wisselende punten aan de horizon ontsprongen. Bij Aldous Huxley, in zijn The Doors of Perception (Nederlandse vertaling van Simon Vinkenoog), lees je verwante ervaringen nadat hij onder de invloed van mescal is geraakt. Niet uitgesloten dat de mens die in werkelijkheid geboren wordt, ook zo'n show ziet. Jammer dat iedereen het vergeten is tegen de tijd dat zij/hij kan praten. Zo'n laservoorstelling maakt de bezoeker nieuwsgierig naar wat er komen gaat.

De skibaan en het bergbeklimmen waren nog dicht. De afdeling straatgevechten leek me wel wat. We kwamen in een schemerige ruimte, een buitenwijk van Sarajevo, met autowrakken, een uitgebrande tram, alles wat de deelnemer aan een straatgevecht zich kan dromen. ,,Kijk'', zei onze gastheer, een vrolijke jongen van een jaar of negentien. ,,Hier heb je het machinepistool, en dit is je vechtjack. De tegenstander is op dezelfde manier bewapend en hij heeft ook zo'n jack aan maar van een andere kleur. Op het jack zit een ontvanger die de straal registreert die jij hebt afgeschoten. Raak is buiten gevecht. Ga maar lekker sluipen. Je komt vanzelf iemand tegen.'

Het leek me wel leuk maar vermoeiend en ik had een andere installatie gezien waar ik liever in wilde. ,,Doet u zelf wel eens mee aan een straatgevecht'', vroeg ik mijn gastheer bij het afscheid. ,,Iedere dag'', zei hij ernstig, ,,en ik win altijd.''

We gingen naar de kartingbaan. Het personeel van de pits keek beleefd medelijdend toe terwijl ik een overall aantrok en me achter het stuur wrong. Deze karts hebben pedalen voor het remmen en gasgeven die anders zitten dan bij een gewone auto. Het duurde wel twee ronden en een paar zware aanrakingen met de vangrail voor ik eraan gewend was, maar daarna ging het er op los. Herboren worden is zwak uitgedrukt. Na nog een rondje of vijf reed Schumacher de pits weer binnen.

Toen gingen we op het terrein nog lekker eten en daarmee was het bezoek aan Miracle Planet weer voorbij. Terug in de werkelijke wereld. Intussen is Miracle Planet failliet; alleen de bioscoop en de bowling zijn nog open.

Het Parool van 22 augustus meldt dat de gemeente Amsterdam met Walt Disney, Warner Brothers en de Efteling in gesprek is over de bouw van een `attractiepark' aan de Arena Boulevard in Amsterdam-Zuidoost. Het hele zaakje van 200.000 vierkante meter zou een miljard gulden kosten en in 2007 klaar zijn als in 2004 met de bouw wordt begonnen. Regeren is vooruitzien. `De klanten kunnen op computers zelf de avonturen ontwerpen die ze vervolgens in simulatoren beleven.' Dat is, denk je in eerste aanleg, een goed idee. Als we de gemeenteraad en B en W een paar van die computers geven waarop ze dit attractiepark zelf ontwerpen, waarna ze het in een simulator zelf beleven, is de stad van het gezeur af, en het kost een fractie van de miljard die we in 2007 kwijt zijn.

Maar dat is kortzichtig geredeneerd. Nu is de binnenstad voor een aanmerkelijk deel op wisselende locaties en tijden een permanent pretpark. Terwijl u dit leest, dondert op het Museumplein de culturele pret ten hemel. Een megapark onder auspiciën van niemand minder dan Disney en de gebroeders Warner zal, als alles goed blijft gaan, de binnenstad verlichting brengen. Denk aan het tweede front uit de Tweede Wereldoorlog. Zo'n instelling bij de Arena kan geweldige verschuivingen in de binnenstad veroorzaken.

Ja! Als alles goed blijft gaan. Wat, zult u nu misschien vragen, is er toch met de Show Bizz City, de droomwereld van Joop van den Ende in Aalsmeer gebeurd? De City is vorig jaar verkocht aan een andere entertainmentondernemer en herdoopt in EVENT CENTER AALSMEER. Daarna heb ik het niet bijgehouden.

En nu dit bericht. Vekoma, 's werelds grootste achtbaanbouwer, die jaarlijks om en nabij de twintig achtbanen bouwde, heeft 240 man moeten ontslaan. De vraag naar de orthodoxe achtbaan is ingestort. Het moet hoger, sneller, ingewikkelder, en die escalatie viel niet meer bij te houden.

Al die ontwikkelingen – ik meen het in volle ernst – geven te denken. Er is stof voor een dieptereportage. Het is mogelijk dat we aan de vooravond van een tijdvak van nieuwe, ongekende pret staan. Maar ook kan het zijn dat we in 2001 de voorboden van een pretverzadiging ervaren; en deze verzadiging zou dan een teken kunnen zijn van een meer omvattende omslag. We weten het niet. Alleen al daarom zou het goed zijn als de Amsterdamse raad de ontwikkelingen nog eens goed bestudeerde voor ze het principebesluit tot het heien van de eerste paal bij de Arena nam.

PS De eigentijdse vuilnisbak. Opnieuw zijn de afgelopen week een paar veelbelovende ontwerpen binnengekomen, ludieke en ook scabreuze. De termijn van inzending sluit volgende week.