Boekhoudregels zijn grabbelton

Nieuwe boekhoudregels blijken een grabbelton te zijn voor de beursgenoteerde bedrijven. ,,In Nederland bestaat weinig discipline en de huisaccountant accepteert tamelijk veel.''

De beursgenoteerde ondernemingen weten niet goed raad met de nieuwe boekhoudkundige regels die vanaf 1 januari van kracht zijn. Sommige negeren de regels, een enkeling maakt er handig gebruik van om een extra winst te boeken, anderen geven aan de algemene regels liever hun eigen interpretatie.

,,Hier wreekt zich dat er in Nederland niemand toezicht houdt op de informatie die bedrijven aan aandeelhouders geven'', klaagt directeur P. de Vries van de Vereniging van Effectenbezitters (VEB). ,,In Nederland bestaat weinig discipline voor de waardering en de bepaling van de resultaten. En de huisaccountant accepteert tamelijk veel.''

De nieuwe regels van de Raad voor de Jaarverslaggeving snoeren de vrijheid van bedrijven in en doen een poging tot betere vergelijkbaarheid van de winstcijfers van bedrijven.

Zo wordt aanbevolen overnamepremies bij aangekochte bedrijven (zogeheten goodwill) als bezitting op de bedrijfsbalans te zetten en die aankoop in 20 jaar af te schrijven ten laste van de winst. Tot voor kort waren er legio bedrijven die deze goodwill direct aftrokken van hun financiële vermogen. Een van hen is Ahold, die vorig jaar al overschakelde toen de inkt van de voorschriften nog niet eens droog was.

Verder wordt het treffen van voorzieningen voor toekomstige uitgaven, zoals reorganisaties, aan strakke normen gebonden. Daardoor wordt het moeilijker voor bedrijven de winst in goede jaren wat te drukken door voorzieningen te treffen, waaruit vervolgens in slechte jaren geput kan worden om het resultaat op peil te houden. Sleper Smit Internationale gebruikt de verandering om een hele voorziening te laten vrijvallen in de gedaalde winst.

Financieel concern ING trekt zich niets aan van de regels om goodwill op de balans te zetten en daarop af te schrijven. ING, die ook een beursnotering in New York heeft, kijkt met een schuin oog naar de Amerikaanse maatstaven die er vanaf medio december juist voor kiezen om niet op goodwill af te schrijven.

Randstad noemt het afschrijven van goodwill in zijn halfjaarbericht maar arbitrair. De afschrijvingstermijn voor de nieuwste aankoop heeft het concern op vijf jaar gesteld. Hunter Douglas zet goodwill nu wel op zijn balans, maar neemt tien jaar als afschrijvingstermijn.

De uitgevers, die grote buitenlandse overnames hebben gedaan, moeten een eind maken aan hun slimmigheid om een deel van de overnamepremie die zij betaalden als uitgaverechten op de balans te zetten en niet van hun financiële vermogen af te trekken. Op deze rechten, die een constante inkomstenstroom moeten weerspiegelen, schreven zij geen bedragen af ten laste van de winst.

Dankzij de creactie van uitgaverechten viel het financiële vermogen hoger uit en konden de uitgevers langer doorgaan met het kopen van nieuwe bedrijven. Wolters Kluwer heeft zijn cijfers bij de presentatie van de halfjaarwinst netjes deels met terugwerkende kracht aangepast aan de nieuwe regels. Goodwill gaat Wolters Kluwer in 20 jaar afschrijven. Maar Reed Elsevier verlegt juist de afschrijvingstermijn naar 40 jaar voor de nieuwe Amerikaanse aankoop Harcourt. En VNU weet het niet. ,,Het is natuurlijk een krankzinnige situatie dat je in Nederland goodwill moet gaan afschrijven en het in Amerika juist voor eeuwig op de balans moet laten staan'', zei financieel bestuurder F. Cremers deze week. VNU houdt voorlopig vast aan de oude waarderingsgrondslagen van 2000. VNU heeft overigens geen Amerikaanse beursnotering en de nieuwe regels gelden in de VS eerst voor financiële publicaties vanaf medio december. Voor de afschrijving van goodwill zat VNU op 30 jaar.

De meest opmerkelijke koploper bij de invoering van nieuwe waarderingsregels is TPG. Met ingang van dit jaar zet het post- en vervoerbedrijf ook de verplichtingen van zijn pensioenfonds op de balans. Dat strookt met Amerikaanse regels, maar is in Nederland niet voorgeschreven, ook al zegt TPG in zijn halfjaarbericht het tegenovergestelde.

De lobby van Nederlandse pensioenfondsen, waarbij ook het TPG-pensioenfonds is aangesloten, debatteert nog intensief met de Raad voor de Jaarverslaggeving. De invoering van de Amerikaanse regels voor de pensioenverplichtingen heeft het winstniveau van TPG met ongeveer 20 miljoen euro verhoogd.