Apen

Ik ben eens getuige geweest van een grappig voorval bij de chimpansees in Burgers Zoo.

Een van de jongeren, ik meen dat het Wouter was, had 's morgens op het terrein een geel emmertje gevonden. Hij bekeek dat emmertje van alle kanten en begon ermee te spelen. Hij zwaaide het in het rond, hij dompelde het in de gracht en trok het uiteindelijk over zijn hoofd. Het paste precies. Wouter stak zijn handen uit en deed blindemannetje.

In de tussentijd had een van de kleintjes, ik meen dat het Moniek was, zich voorzichtigjes losgemaakt van haar moeder. Ze had nog maar net geleerd op eigen benen te staan. Ze scharrelde wat in het gras, ze verdiepte zich in de dingetjes die daar verspreid lagen en raakte al doende verder en verder van haar moeder verwijderd.

Toen Moniek opkeek zag ze Wouter lopen, dat wil zeggen: ze zag een waggelende chimpansee aankomen met een geel emmertje in plaats van een hoofd. Ze slaakte een kreet. Ze maakte een luchtsprong van schrik.

Een grappig voorval, zei ik. Maar wat daar nou eigenlijk zo grappig aan was? De begrijpelijke schrik van Moniek? De aanstekelijke dwaasheid van Wouter? Of dat zowel de schrik van de één als de dwaasheid van de ander ons zo menselijk voorkomt?

Hier werd beslist geen humor bedoeld. Wouter hield zich met zichzelf bezig; hij zat met zijn kop in het emmertje en had van het hele voorval niets gemerkt. En Moniek hing hyperventilerend in de armen van haar moeder.

Ik denk weleens dat lachen in essentie een tamelijk domme reactie op tamelijk domme gebeurtenissen is.

Op het ogenblik worden op Net 5 weer afleveringen van Seinfeld herhaald. Die doen alles om je op hoog niveau te amuseren, die proberen subtiel acteerwerk aan een intelligent verhaal te koppelen. Maar ik heb ook weleens bloopers van Seinfeld gezien, en dan zie je waar ze zelf om moesten lachen. Versprekingen en struikelpartijen, het domste van het domste.

Zo moest het ongeveer ontstaan zijn, in de oertijd, toen het leven nog een bloedlinke bezigheid was. Iemand ziet iets fout gaan en hij ziet tegelijkertijd dat het geen kwaad kan - hij begint te lachen. Van opluchting.