Vliegveld van Havenman van het Jaar

Een Rotterdamse zakenman heeft net over de Duitse grens de voormalige NAVO-vliegbasis Laarbruch gekocht. Hij wil er een regionale luchthaven van maken, te beginnen met 400.000 passagiers. In Noord-Limburg rijzen bezwaren.

Aan de hoge hekken, vlakbij de crash exit, hangen de waarschuwingsborden van de Royal Air Force nog. Warnung! RAF Polizei Diensthunde patrouillieren! Van buiten oogt luchthaven Laarbruch als een zwaar bewaakt militair bolwerk, maar wie de slagbomen passeert komt geen soldaat meer tegen. Sinds de laatste 3.000 bewoners – leden van de Britse luchtmacht en hun gezinnen – Laarbruch op 1 november 1999 verlieten is het stil op de NAVO-basis in het Duitse Weeze, niet ver van de Noord-Limburgse grensplaats Bergen.

De 620 hectare metende vliegbasis is veranderd in een uitgestorven stadje. De drie lage kerkjes, bioscoop Astra, de flats, de rijen twee-onder-een-kap-woningen, het zwembad met zijn 50-meterbassin, de crèche, de basisschool en de supermarkt staan er nog, maar ze zijn leeggehaald. Ook de hangaars, de bunkers en de verkeerstoren zijn ontmanteld. Alleen in de bank van Laarbruch, de Sparkasse, is een teken van leven te zien. Daar heeft Hans van de Lande (61), vanaf 1 juli eigenaar van Laarbruch, zijn kantoor geopend.

,,Het is haast ondenkbaar dat je een vliegveld koopt'', zegt Van de Lande. ,,In Nederland is het uitgesloten, in Duitsland eigenlijk ook. Maar Laarbruch was een geval apart''. Van de Lande legt uit dat de gemeenten Weeze en Kleef, eigenaren van Laarbruch, dolgraag wilden dat het vliegveld weer in gebruik zou worden genomen om ,,de bedreigde werkgelegenheid in deze regio te bevorderen''. ,,Ze vroegen mij of ik daartoe mogelijkheden zag''.

Dat Weeze en Kleef hun oog op Van de Lande lieten vallen, was volgens de Rotterdammer niet zo verwonderlijk. Zijn in Ridderkerk gevestigde bedrijf Ridderhaven heeft twee grote logistieke distributiecentra in het Limburgse Wanssum en het Duitse Wesel, ,,beide vlakbij Laarbruch'', aldus de zakenman, die in 1994 werd gekozen tot de Rotterdamse Havenman van het Jaar.

De op Sumatra geboren oud-stuurman Van de Lande zegt dat Ridderhaven, gespecialiseerd in water- en landterminals, na rijp beraad óók brood zag in wat hij noemt ,,een luchtterminal''. ,,Het luchtvervoer, inclusief het vrachtvervoer, neemt jaarlijks met 16 procent toe. Alle vliegvelden zitten vol. Ze zitten te gillen om uitbreiding, maar dat is lang niet altijd toegestaan. De chartermaatschappijen zijn enthousiast over mijn plannen.'' Ook het Vaticaan is er ,,gelukkig'' mee, heeft hij uit Rome vernomen. Laarbruch ligt nog geen tien kilometer van het beroemde, jaarlijks door twee miljoen mensen bezochte bedevaartplaatsje Kevelaer.

Van de Lande betaalde circa 33 miljoen gulden voor Laarbruch. Hij investeert ,,als eerste aanzet'' 25 à 50 miljoen in het vliegveld, ,,daarna nog eens honderd miljoen''. ,,Ik hoop volgende zomer te beginnen met vracht en passagiers, zo'n 400.000 mensen. Over tien jaar – experts zeggen dat er dan ruim 3.000 man personeel is – moeten dat er twee miljoen zijn. Ik heb van de Duitse overheid een vergunning voor 50.000 vliegbewegingen per jaar.''

Ter vergelijking: Maastricht-Aachen Airport, in het Limburgse Beek, had in 2000 460.000 passagiers en wil over tien jaar zijn grens bereiken, die ligt op 800.000 passagiers. Woordvoerder C. Leverdingen zegt dat moet worden afgewacht of Laarbruch een concurrent wordt. ,,Wij hebben ons blikveld verlegd naar passagiers met een Europese bestemming, omdat onze baan maar 2.500 meter lang is. Laarbruch kan met zijn 3.000 meter lange baan ook intercontinentale vluchten aanbieden. En het schijnt dat ze zich meer dan wij op vrachtvervoer richten.'' Bovendien, zegt hij, is Laarbruch met ongeveer 100 kilometer ,,toch vrij ver weg''.

Hoewel een Duits actiecomité, Aktionsgemeinschaft gegen Luftverschmutzung, protest heeft aangetekend tegen het heropenen van Laarbruch, zijn veel inwoners van de Duitse regio juist vóór, omdat de grensstreek te lijden heeft onder de (dreigende) sluiting van mijnen en ,,nieuwe economische impulsen'' hard nodig zijn.

De westkant van Laarbruch ligt op een steenworp van Bergen, net over de Nederlandse grens. Het Limburgse stadje (13.000 inwoners) is bezorgd over de ontwikkelingen rond de voormalige NAVO-vliegbasis, in het bijzonder wegens de geluidsoverlast. Meer dan 3.300 burgers hebben een bezwaarschrift tegen de verleende vliegvergunning ingediend bij de Bezirksregierung Düsseldorf van Noordrijn-Westfalen. Ook de RECRON, die de belangen behartigt van de campinghouders in deze regio, en Centre Parcs hebben geklaagd.

Het gemeentebestuur van Bergen heeft eveneens actie ondernomen. Juridisch beleidsmedewerker Léon Kamps meent dat de heropening van Laarbruch ,,duidelijke veranderingen tot gevolg heeft voor onze omgeving''. ,,Het Europees Hof schrijft in zo'n geval een milieueffectrapportage (MER) voor. Bergen heeft de rechtbank in Münster daarom gevraagd de directe werking van de vergunning op te schorten.''

Algemeen wordt aangenomen dat de ,,civiele vluchten'' van Van de Lande minder herrie zullen veroorzaken dan de 43.000 jaarlijkse vliegbewegingen van de vroegere Engelse militaire toestellen op Laarbruch, de Tornado's en de Harriers. Kamps: ,,Maar de geplande charters zullen veel méér verkeer aantrekken. Dat kan niet in een bosrijk gebied met twee natuurparken.''

Burgemeester Dick Klaverdijk van Bergen voorziet ,,problemen'' met Laarbruch. Hij vindt dat met de directie van de luchthaven eerst ,,goede afspraken'' moeten worden gemaakt. Hij doelt, bijvoorbeeld, op de vliegtijden. ,,Op Duitse vliegvelden mag tussen twaalf en vijf uur `s nachts niet worden gevlogen; in Nederland geldt dat verbod tussen elf en zes. Ik vind dat het Nederlandse regime moet worden aangehouden. Laarbruch zal ook moeten zorgen voor een goed rampenbestrijdingsplan. En voor heldere regels voor wat betreft de geluidsoverlast. Het is bedenkelijk dat over dit soort zaken niets staat vermeld in de vergunning die Van de Lande van de Duitse overheid heeft gekregen.''

Van de Lande vindt dat alle bezwaren uitentreure zijn behandeld. Hij wil ,,aan de slag''. Trots toont hij op Laarbruch de ruime hangaar die ,,vrij gemakkelijk'' kan worden omgebouwd tot aankomst- en vertrekhal. ,,Het gebouw is in perfecte staat, net als álles hier.'' Hij denkt de flats en huizen te kunnen verbouwen tot een of meer motels en kantoren, de kerkjes kunnen in zijn ogen dienst doen voor de pelgrims uit Kevelaer. ,,Zelfs de bunkers zijn goed bruikbaar. Ik vermoed dat de beheerders van de talloze bedrijven die op Laarbruch worden gevestigd, daar zeker in zijn geïnteresseerd. De startbaan? Prima in orde – en hij is drie kilometer lang, goed genoeg voor een Boeing 757. Een 747 kan ook nog, mits hij niet te vol is geladen.''