Steekspel rond inzet Bundeswehr

De Duitse regering besloot gisteren mee te doen aan de NAVO-missie in Macedonië. Maar het staat nog niet vast dat het parlement daar woensdag mee instemt.

De vraag of de Bundeswehr, het Duitse leger, mag deelnemen aan operaties buiten het eigen grondgebied staat al lang niet meer ter discussie. Debatten over de inzet van Duitse militairen onder de vlag van NAVO of Verenigde Naties waren in het verleden altijd zeer beladen. Kan Duitsland, met zijn geschiedenis, wel soldaten de grens over sturen?

Ook al zijn er in Duitsland nog maar weinigen die deze vraag negatief zullen beantwoorden, de Bondsdag zal niet zomaar overstag gaan voor het voorstel van de regering-Schröder om met vijfhonderd militairen deel te nemen aan de NAVO-missie, die erop is gericht de wapens van de Albanese guerrillastrijders in Macedonië in te zamelen.

Uit de argumentatie van de grootste oppositiepartij, de christen-democraten, blijkt hoezeer het debat is afgedreven van de principiële stellingname uit het verleden. De CDU/CSU is tegen deelname vanwege de financiële situatie van de Bundeswehr. Het Duitse leger staat er, volgens CDU-defensiespecialist Volker Rühe, financieel zó slecht voor, dat deelname aan de NAVO-operatie in Macedonië onverantwoord is. Rühe eist een ,,stevig'' mandaat voor het optreden van de NAVO, maar vreest vervolgens dat de Bundeswehr daarvoor onvoldoende is uitgerust.

Ideologische bezwaren komen alleen uit de gelederen van de rood-groene coalitie zelf. Binnen Schröders SPD heeft een dertigtal parlementariërs zich uitgesproken tegen operatie Noodzakelijke Oogst. Ook een handjevol Groenen verzet zich tegen de inzet van NAVO-troepen. Alleen onder de vlag van de OVSE (Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa) of de VN is zo'n missie acceptabel, vinden zij.

Bondsdaglid Harald Friese, initiatiefnemer van het verzet tegen de NAVO-operatie bij een deel van de SPD, vreest dat het bondgenootschap verstrikt raakt in een ,,geweldsval'', zoals eerder in Kosovo. De Duitse buitenlandse politiek moet ,,een vredespolitiek'' zijn, aldus Friese. Het is volgens hem ,,een vergissing om te denken dat een etnisch conflict met militaire middelen kan worden opgelost''.

Omdat ook de PDS, de opvolger van de Oost-Duitse communisten, zich tegen de NAVO-inzet heeft gekeerd, zijn Schröder en de zijnen de laatste dagen stevig aan het rekenen. Op eigen kracht lijkt de rood-groene coalitie, die in de Bondsdag beschikt over 341 van de 666 zetels, geen meerderheid te hebben, ook al beweert SPD-fractievoorzitter Peter Struck van wel. Schröder moet zich dus verzekeren van oppositionele steun.

In een poging om de oppositie te lijmen heeft de regering de financiële armslag van het leger verruimd. Minister van Financiën Hans Eichel heeft 120 miljoen mark gedoneerd en geeft daarnaast 15 miljoen voor iedere maand die de operatie duurt. Maar de CDU/CSU vindt dat lang niet voldoende om de Bundeswehr uit het slop te halen en de partij op andere gedachten te brengen. Ze eist een verhoging van het defensiebudget met een half miljard mark. Maar Schröder voelt er niets voor om de christen-democratische instemming voor dat bedrag te kopen.

Ook bij de christen-democraten maken de politieke rekenaars overuren. Als de partij de eigen gelederen gesloten weet te houden, haalt de regering misschien geen meerderheid voor de Duitse deelname. Dat zou een grote afgang voor de bondskanselier betekenen, is de redenering. ,,Ons front tegen Duitse deelname is stevig'', verzekert CDU-fractievoorzitter Friedrich Merz dezer dagen. Maar CDU'ers als Wolfgang Schäuble, voorganger van Merz, en buitenlandspecialist Karl Lamers hebben zich al uitgesproken voor deelname.

De opstelling van de christen-democraten is dan ook niet zonder risico. Als het Schröder wel lukt om een meerderheid te vergaren – en daar ziet het naar uit – dan zal dat worden uitgelegd als nederlaag voor de CDU/CSU. De partij zal mogelijk worden beticht van een breuk met de Bündnistreue, de onvoorwaardelijke steun aan de NAVO, en met de brede consensus waar de Duitse politiek in dit soort zaken traditiegetrouw naar steeft.

In dit partijpolitieke steekspel neemt de liberale FDP inmiddels de sleutelpositie in. De kleine oppositiepartij wees aanvankelijk samen met de christen-democraten de inzet van Duitse militairen af, maar is opgeschoven in de richting van Schröder. Dat heeft niets met partijpolitiek te maken, verzekerde FDP-leider Guido Westerwelle de afgelopen dagen keer op keer. Maar het komt wel goed uit. Want de FDP wordt steeds vaker genoemd als coalitiegenoot van Schröders SPD na de verkiezingen van volgend najaar.