Op naar het ravijn

Tijdens de eerste jaren van mijn leven waren schoenen nog op de bon. Alle jaren vijftig heb ik bewust meegemaakt en zo weet ik dus alles van bestedingsbeperking, woningnood en armoede. Nog zeer levendig kan ik mij de bedompte jaren van communistenangst, vrees voor atoombommen en economische neergang voor de geest halen. Ik heb nu al twee keer mogen beleven dat het onroerend goed plotsklaps in waarde halveerde, dus ik weet heus wel wat ellende is.

Dat dácht ik tenminste tot een jaar geleden. Nu weet ik wel beter: We leven anno 2001 namelijk in een totaal ontredderde maatschappij, in een tijd van economische neergang die ongekend is en in een samenleving die binnen enkele maanden zal verpulveren. Wat er dan overblijft, is droefenis alom, zestien miljoen Nederlanders gehuld in lompen en bankdirecteur Rijkman Groenink bloedend op een veld van oneer, omdat hij door een executiepeloton om het leven is gebracht.

Maurice de Hond schijnt het met zijn Newconomy niet goed gedaan te hebben. De man lijkt mij geen oplichter, eerder een pechvogel. Het zit ons allemaal wel eens tegen – zou je denken. Maar nee, hoor: De Hond wordt voor diverse televisierechtbanken gesleept en uitgefoeterd, voor crimineel uitgemaakt en nog verder uitgekleed. Ik zag hem onlangs bij twee heren van de KRO en hij verloor zijn geduld niet. O nee: De Hond bood diverse keren zijn excuses aan en Fons de Poel keek De Hond aan alsof hij met een actief lid van de Rode Khmer sprak.

Rijkman Groenink zag ik vlak daarna ook op de televisie: hij bood bijna met tranen in zijn ogen de verzamelde journalisten, en verder de hele rest van de Nederlandse bevolking, zijn verontschuldigingen aan omdat de bank niet 82 maar 67 miljard gulden (ik verzin maar wat) winst had gemaakt.

Als ik de stem van Willem Lust hij Nova hoor, ben ik de wanhoop nabij. Weliswaar bezit ik geen enkel aandeeltje, maar toch maak ik mij, gek genoeg, verschrikkelijke zorgen over mijn beleggingsportefeuille. Op RTL5 wordt al enige maanden RTLZ uitgezonden. Het is een economisch magazine waarin iets te baldadig uitziende beursjongens (te veel gel in hun haar, verkeerd geknoopte stropdassen, te veel schoudervulling) uitsluitend sombere voorspellingen laten horen. Zelfs dat handgeknoopte TROS-meisje Antoinette Hertsenberg doet mee aan het versterken van de somberheid, de doem en de nakende destructie van alles wat ons lief is.

Wat ik wilde zeggen: die crisis van de jaren dertig, die armoede van de jaren vijftig en die oliecrises, dat waren allemaal lolletjes en minidipjes. Wat ik tot nu toe heb meegemaakt, waren economische rimpelingetjes. Elke dag weer maken Nova en RTLZ en menig ander programma mij duidelijk dat het véél en véél erger wordt. Ik kom mensen tegen die zeggen: ,,Het is toch on- en onvoorstelbaar wat er met dat Newconomy gebeurd is!'' Ik hoor vrienden fluisteren: ,,Ik durf het Bou nauwelijks te vertellen dat KPN er desastreus voor staat...'' Ik vernam onlangs dat een kennis mij niet dorst te zeggen dat ICT-fondsen onverminderd omlaag lazeren.

En ondertussen leef ik leuk door. Ik zal wel niet goed bij mijn verstand zijn en ik zal wel te weinig televisie kijken maar ik heb nog steeds niet door dat we met zijn allen op een ravijn af razen. In de Amsterdamse P.C. Hooftstraat zie ik veel tevreden kopers, maar dat zullen wel desperado's zijn. Bij mijn Albert Heijn wordt nog steeds niet gehamsterd en dus zal ik wel in de verkeerde Appie winkelen.

Het wordt tijd voor een samenvatting. Wat is dat toch, die onafwendbare economische paniekpraat op de buis? Waarom lijkt Maurice de Hond in een kritisch praatprogramma zo nu en dan een grotere crimineel dan S. Miloševic? Waarom maken ze op de televisie geen leuke culturele programma's in plaats van al die doempraterij?