Brazilië negeert patent aidsmedicijn

De Braziliaanse regering heeft aangekondigd het patent van een krachtig aidsremmend middel te breken en zelf een variant van het medicijn te gaan ontwikkelen.

Brazilië zou daarmee het eerste land ter wereld zijn dat het patent van een aidsmiddel naast zich neerlegt. Andere ontwikkelingslanden zouden het Braziliaanse voorbeeld wel eens kunnen navolgen, menen deskundigen.

Minister van Volksgezondheid José Serra zei woensdag dat Braziliaanse laboratoria het middel Nelfinavir gaan produceren, een anti-aidsmedicijn dat is gepatenteerd door het Amerikaanse Pfizer en gemaakt door het Zwitserse farmaceutische bedrijf Roche. De zes maanden durende onderhandelingen tussen de regering en Roche over een prijsverlaging zijn op niets uitgelopen. Volgens Serra kan Brazilië het medicijn 40 procent goedkoper maken dan Roche, dat niet verder wilde gaan dan een prijsverlaging met 13 procent.

De minister baseert zijn besluit op clausules in de Braziliaanse wet op het intellectueel eigendom, die het mogelijk maakt patenten te breken als er sprake is van een nationale noodsituatie of wanneer bedrijven extreem hoge prijzen rekenen. Ook de zwakke Braziliaanse munt, de real, heeft een rol gespeeld, zo zei Serra.

Roche reageerde verrast op de aankondiging. Een woordvoerder van het Zwitserse bedrijf liet weten dat het medicijn, dat onder de naam Viracept wordt verkocht, in Brazilië de helft kost van de prijs die in de VS wordt berekend. Volgens de woordvoerder is het bedrijf nog steeds in onderhandeling met Brazilië. Minister Serra zei dat hij zijn beslissing natuurlijk nog kan herzien, ,,maar we zullen niet op hen wachten en gewoon beginnen met de productie''.

Brazilië is het land in Latijns-Amerika met de meeste aidspatiënten: ruim 200.000. De regering verstrekt patiënten gratis anti-aidscocktails, en geeft jaarlijks ongeveer 730 miljoen gulden uit aan de bestrijding van de ziekte. Ruim 25 procent daarvan, 212 miljoen gulden, gaat op aan Viracept. Eenvierde van de Braziliaanse aidspatiënten gebruikt het medicijn. Dankzij de verstrekking van aidsremmende middelen is het aantal aidsdoden de laatste vier jaar gedaald van ruim 11.000 naar ongeveer 4.100 per jaar.

Het besluit van de Braziliaanse regering werd toegejuicht door Mark Weisbrot, mededirecteur van het Amerikaanse Centrum voor Economisch Beleid en Onderzoek. ,,Ik denk dat nu meer ontwikkelingslanden pogingen van de VS zullen weerstaan om hun patentwet over de gehele wereld te bekrachtigen. Als een land die wetten betwist, binden de VS in.'' Weisbrot wees op het eerdere staken door de VS van pogingen om patenten te handhaven in Zuid-Afrika en Brazilië.