Lachwekkende liefdes

Sinds enkele weken worden de halfjaarcijfers van veel toonaangevende ondernemingen gepubliceerd. Met uitzondering van energiebedrijven en enkele toevalstreffers wisselen financiële onweerswolken en wervelstormen elkaar af. Het is daarmee tijd voor een topmanager om zich af te vragen of en hoe hij dit zware weer persoonlijk gaat overleven. Al gauw zal hij tot de slotsom moeten komen dat een groot deel van zijn lot afhangt van zijn interne politieke netwerk.

De vakantieperiode is voor de topman een prima gelegenheid om na te denken met welke mensen hij binnen en buiten de onderneming verder wil. Die vraag moet dringend worden beantwoord omdat hij voorlopig weinig waardering kan oogsten op tot voor kort vertrouwde terreinen als winstgroei met dubbele cijfers, spectaculaire overnames of duizelingwekkende herstructureringen. De komende tijd heeft de gemiddelde topman waarschijnlijk veel meer behoefte aan een betrouwbaar defensiemechanisme dan aan die energieke can-do omgeving die hij de afgelopen jaren zo vurig heeft bepleit. Hij overleeft al lang niet meer door goede prestaties alleen. Niemand kan nog zonder een positieve spin in het roddelcircuit. Als het er echt op aan komt wint de koffieautomaat het van de juichende analistenrapporten.

Mijmerend onder de cipressen aan het Lago Maggiore, begint de calculerende topman met een analyse van zijn politieke positie. Een paar dingen moet hij herzien. Een eerste controlepunt is of hij geen kwetsbare beschermengelen heeft in de raad van commissarissen of in de vorm van een grootaandeelhouder. Welke liefdes worden riskant of lachwekkend? Beschermengelen gaan in onzekere tijden regelmatig vreemd. Zij hebben de neiging eerder met de noorderzon te vertrekken dan de begunstigde en dan blijkt het mooi ogende contactennetwerk ineens een zomerliefde te zijn geweest. Een tweede controlepunt is de breedte van het netwerk. Topmannen hebben in tijden van cholera de neiging zich uitsluitend te omgeven met een beperkt groepje vertrouwelingen. Dit lijkt veilig, maar toch luidt die aanpak meestal het begin van het einde in, omdat er meer wordt afgeschermd dan toegankelijk gemaakt. Een topmanager zou in perioden van kwakkel ook het omgekeerde kunnen doen, namelijk contact zoeken met mensen die hij anders niet ziet staan. De reden is heel simpel: een topman die netjes zijn cijfers haalt maar gehaat wordt verdwijnt tegenwoordig sneller dan een geliefde topman die eens een steekje laat vallen. Met andere woorden: goede cijfers zijn noodzakelijk maar niet voldoende om de persoonlijke toekomst zeker te stellen. De opperbaas moét respect en waardering oogsten bij de belanghebbenden in de onderneming, zo niet dan is hij een vogel voor de kat.

Het dikste zitvlees wordt gevormd door min of meer exacte kennis van de drie klassieke soorten medewerkers: zij die voor de topman door het vuur gaan, de groep die zich afzijdig houdt en de collega's die aan zijn stoelpoten zagen. De laatste categorie is doorgaans het minst gevaarlijk omdat zij hun kaarten op tafel hebben liggen. De eerste categorie kan ook worden vergeten omdat zij al bekeerd zijn. De focus zou moeten liggen op diegenen die zich afzijdig houden omdat zij kennelijk meer betrokkenheid verwachten. Naar hen toe kan de opperbaas een succesvolle veldtocht organiseren. Hij hoeft alleen maar te laten zien dat hij zich verantwoordelijk voelt. Als dat zo uitkomt kan hij bovendien hier en daar eens een verontschuldiging laten vallen, en eventjes aantonen dat hij hun signalen begrijpt en oppakt. Een goede manier daarvoor zijn de werkontbijten met zorgvuldig geselecteerde groepjes. Een van de aanwezige stafdirecteuren ziet erop toe dat later op het besprokene wordt teruggekomen.

Voor die zeldzame topmanager die het politieke bedrijf nog niet in zijn vingers heeft is een test ontwikkeld. Wie even uitgekeken is op de cipressen kan zich wenden tot de website www.nicholson-mcbride.com en deelnemen aan de test Are you a Political Animal? De 32 vragen richten zich bijvoorbeeld op de bereidheid van de topmanager complimenten uit te delen, het belang dat hij hecht aan informele machtsstructuren, zijn talent om het met iedereen te kunnen vinden en diens houding jegens vriendjespolitiek. De uitslag levert een typering op. Die varieert van een Absolutie Naïeveling, via een Complete Machiavellist, of een Ongeleid Projectiel tot een Ervaren Politicus en zelfs een Perfecte Ster. Een voorproefje mijnerzijds leverde het vermoeden op dat deelnemers met enige bedrijfservaring over een goed ontwikkeld politiek vakmanschap moeten beschikken. Een en ander zet de ambitieuze manager wellicht aan het denken.

Wanneer de directiebar volgende week weer gevuld is met bruinverbrande koppen moet een aanwezige niet schrikken als de baas zegt: Ik vind dat er in ons bedrijf te veel wordt geroddeld, we moeten ervoor zorgen dat er minder politiek wordt bedreven. Het betekent niets anders dan dat hij heeft besloten zijn netwerk eens flink op te vrijen en de geruchtenstroom een extra zwengel te geven.

De koffieautomaat zal overuren maken.

verwey@wanadoo.be