Zomer-onzin

Het is al weer een tiental jaar geleden: we zaten als publieke-omroepmedewerkers bijelkaar, want we zouden die aanstormende commerciëlen wel eens een lesje leren. Ik kreeg een absoluut verbod om op te treden bij RTL4, maar heb mij daar uiteraard niks van aangetrokken. Een paar weken geleden las ik dat er op Nederland 3 een programma komt dat een antwoord gaat geven op Barend en Van Dorp, maar dat het `een stuk luchtiger' moet worden. Dat had ik tien jaar geleden niet durven bedenken: dat een publieksomroep zich nog eens zou afzetten tegen het serieuze, zware en te weinig lacherige van een RTL4-programma.

Ook een decennium terug: er werd afgesproken dat er geen zomerstop meer zou zijn maar dat `we' (wij, de publieken) de hele zomer door prachtige programma's zouden maken en uitzenden. Gisteravond werd mij in Tussen kunst en kitsch aangeraden vooral naar een beddententoonstelling in Paleis `t Loo te gaan; tot maart 2001 zou ik daar hartelijk welkom wezen. Helaas heb ik geen tijdmachine thuis staan. De aflevering waar ik het over heb, was dus een herhaling. Zoals bijna alles op alle Hollandse commerciële en niet-commerciële netten vanaf eind april tot diep in september een herhaling is. Er zijn zelfs presentatoren die verder gaan. Ron Brandsteder, bijvoorbeeld, is op zich al een herhaling van zichzelf en ik zag hem deze zomer in herhalingen van herhalingen. Wiskunde is niet mijn grootste kracht, maar het moet ongeveer zo zijn dat Brandsteder inmiddels een herhaling in de vierde macht is geworden. En hij blijft leuk, die Ron, want iedereen heeft immers zo'n soort oom die hij dolgraag dood zou willen slaan.

Laat ik echter grofheid in dit stukje geen plaats geven en eens wijzen op origineel materiaal dat ik gisteren te zien kreeg. Op Nederland 3 zag ik weer een aflevering van De kalverslachterij van de RVU. Het was een aflevering van een beestachtige reeks programma's, die waarschijnlijk bedoeld is om heel Nederland vegetariër te maken. Verder kan de RVU (waarom deze zendgemachtigde bestaat, snap ik niet) met De kalverslachterij geen andere bedoeling hebben dan zelfs de laatste kijkers weg te jagen van het als `kwaliteitsnet' bedoelde Nederland 3.

Kunstkoppen, een kunstquiz van de VARA, is ook een originele zomerproductie, maar de beleefdheid gebiedt mij hierover heel stilletjes te zwijgen. Op Nederland 2 (BNN) trok Jeroen Pauw met zijn magazine-achtige Pauw in Panama voorbij. Omdat ik als gast in de eerste aflevering dit haastklusserige niks-programma al naar het televisievagevuur heb verwezen, laat ik het verder maar zo.

Netwerk op het eerste, niet-commerciële net had blijkbaar geen nieuws en dus kregen we een documentaire over de amish, aanhangers van een extreme zwarte kousenkerk in de USA, geserveerd. Weliswaar was er een Nederlandse voice over te horen, maar de documentaire leek mij aangekocht en ietsepietsie verknipt.

Amish hebben geen elektriciteit sprak de stem, maar ik zag overal brandende schemerlampen en schakelaars. Amish stappen nooit in een vliegtuig, sprak de stem, maar ik heb wel eens in een vliegtuig stampvol armish gezeten. Amish willen nooit geïnterviewd worden en zeker niet voor een film- en videocamera verschijnen, meende de stem. Even later toonde een uitgetreden amish een kleurenfilm van zijn strenge jeugd, opgenomen in de jaren vijftig (!). Amish komen nooit hun dorp uit, vertelde de stem mij. Ik zag een oudere amish les geven op een gemengd-christelijke school, ver buiten zijn dorp. Het filmen in het dorp, fluisterde de stem, was reuze lastig geweest en er was maanden over onderhandeld. Toevallig heb ik ooit in hetzelfde dorp gefilmd. Ik zal niet zeggen dat het een fluitje van een cent was, maar maanden onderhandeld heb ik niet. Ik ben het dorp gewoon binnengetreden en vervolgens gaan filmen. Samengevat: de amish-documentaire van Netwerk was begrotelijke zomer-onzin.