Verzamelaar NAVO

Wat zou er gebeurd zijn als generaal Ralston uit Macedonië was teruggekeerd met de boodschap dat het voor de NAVO te gevaarlijk is om steun te verlenen aan de naleving van het daar gesloten bestand? Daarover hebben slechts weinigen hardop nagedacht. Onder die weinigen bevindt zich de Duitse voormalige minister van Defensie Rühe, nu lid van de Bondsdag voor de CDU. Hij zei: ,,Het hele mandaatprobleem stinkt. Het nu verleende mandaat is fout en oneerlijk, oneerlijk tegenover de soldaten.'' Rühe wil een robuuster mandaat. Maandag sprak hij nog de hoop uit dat Ralston dit na zijn bezoek aan de slagvelden zou voorstellen. Maar inmiddels is het besluit genomen: de NAVO gaat in Macedonië met 3.500 man 30 dagen lang wapens inzamelen, wapens die de Albanezen op tevoren afgesproken plaatsen komen inleveren. In de loop van dat proces moet het Macedonische parlement overeengekomen wetswijzigingen goedkeuren die de rechten van de Albanese minderheid uitbreiden en een steviger fundament verschaffen.

De operatie Essential Harvest is er een voorbeeld van dat wie A zegt B niet meer kan inslikken. De NAVO, de EU en de OVSE hebben de Macedonische regering de afgelopen maanden onder zware druk gezet om concessies te doen aan de Albanezen, tegemoetkomingen waartoe het al die jaren van brede etnische coalities niet was gekomen. Terwijl een politiek vergelijk steeds meer binnen bereik kwam, nam het wapengeweld toe. Het uitgangspunt van de internationale diplomatie is het behoud van Macedonië als multi-etnische staat. Anders dan in Bosnië en Kosovo mag geen genoegen genomen worden met een feitelijke etnische opdeling. Daar kwam de NAVO als inzamelaar van Albanese wapens in beeld, op grond van de stilzwijgende veronderstelling dat de Albanese bastions, eenmaal ontwapend, later onder (vernieuwd) Macedonisch gezag worden gebracht.

De bezwaren tegen dit scenario zijn eenvoudig te bedenken. De Albanezen kunnen wapens achterhouden voor dat later, er kunnen meningsverschillen ontstaan over de geschatte aantallen wapens die aan Albanese kant in omloop zijn, van Macedonische kant is al opgemerkt dat wetswijziging pas mogelijk is nadat een gegeven aantal wapens zal zijn vernietigd.

Maar er is geen keus. Diplomatiek heeft de NAVO zich verplicht. Met de interventies in Bosnië en Kosovo is bovendien de bodem van het NAVO-reservoir aan manschappen in zicht. Het Amerikaanse aandeel in de troepenmacht voor Macedonië is zeer beperkt. In wezen gaat het om de eerste NAVO-interventie met een overwegend Europees aandeel. Van de robuuste aanpak die Rühe wenst kan alleen al daarom geen sprake zijn.

Een van de voorwaarden die aan vredesinterventies worden verbonden is het hebben van een zogeheten `exit strategie'. De termijn van 30 dagen lijkt daarin te voorzien — lijkt, want nu al gaan tal van deskundige stemmen op dat het karwei niet binnen een maand te klaren is, al was het omdat beide partijen belang kunnen hebben bij vertragingstactieken. Een verlenging van het mandaat zou intussen niet het grootste kwaad behoeven te zijn. Het echte risico is gelegen in de kans dat de NAVO tot partij wordt gemaakt in het conflict tussen beide bevolkingsgroepen. De voortekenen zijn er al.