Peres-Arafat: `lage verwachtingen'

Het door Joschka Fischer gearrangeerde gesprek tussen Yasser Arafat en Shimon Peres zóu tot een akkoord kunnen leiden – maar eerst maar eens een wapenstilstand.

Als een autobom gistermiddag in het centrum van Jeruzalem, vlak bij het politiebureau, tot een bloedbad had geleid, zou de bemiddeling van de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Joschka Fischer onmiddellijk op een fiasco zijn uitgelopen. Maar de bom werd op tijd ontmanteld, dus het ziet ernaar uit dat de besprekingen zullen doorgaan.

Gisteren slaagde Fischer erin om een ontmoeting te arrangeren tussen de Palestijnse leider Yasser Arafat en de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Shimon Peres. Plaats en tijdstip van het onderhoud zijn nog niet vastgesteld; Arafat sprak over Berlijn als ontmoetingsplaats, maar Peres geeft de voorkeur aan een lokatie in het Midden-Oosten.

Avram Burg, de huidige voorzitter van de Knesset (het parlement) en een serieuze kandidaat voor het leiderschap van de Arbeidspartij, zei vanmorgen dat Fischer een wanhopige Arafat aantrof. Volgens Burg is Fischer van mening dat stopzetting van de Israëlische nederzettingenactiviteiten een voorwaarde is om een einde te maken aan het Palestijnse geweld.

De Duitse minister heeft zowel met Sharon als met Arafat gesproken over de vorming van een internationale troepenmacht, samengesteld uit Amerikanen en Europeanen, die toezicht zal moeten houden op het bestand dat uit het onderhoud tussen Arafat en Peres zou kunnen voortkomen. Fischer zei echter tegen Burg dat dit Israëlisch-Palestijnse onderhoud op hoog niveau met lage verwachtingen moet worden voorbereid om tot onderhandelingen tussen de partijen te komen.

Premier Ariel Sharon heeft Peres weliswaar het groene licht gegeven om met Arafat te praten, maar uitsluitend over beëindiging van de vijandelijkheden. Na enige verwarring, gisteravond, over wat hij daarmee bedoelde, liet Sharon vanmorgen verduidelijken dat het politieke overleg met de Palestijnen pas kan worden hervat nadat de Palestijnen een week absolute wapenstilstand in acht nemen.

Volgens de Israëlische krant Ha'aretz van vandaag zal Peres aan Arafat voorstellen dat de Palestijnen een einde moeten maken aan het geweld en de terreur, waarna geleidelijk de veiligheidssamenwerking met Israël kan worden hersteld. Verder zou Peres de beëindiging van de afsluiting van rustige Palestijnse gebieden voorstaan, terugkeer van Palestijnse arbeiders uit die gebieden naar werk in Israël, terugtrekking van Israëlische troepen uit gebieden waar het geweld is bezworen en beëindiging van wederzijdse ophitsing. Indien Israël en de Palestijnen aan deze voorwaarden voldoen, komt volgens Peres de weg vrij voor hervatting van het vredesoverleg.

Palestijnse zelfmoordaanslagen in Israël hebben echter de potentie de geplande besprekingen tussen Arafat en Peres te torpederen. Zo zei Uzi Landau, de minister van Binnenlandse Zaken uit de extreem rechtse vleugel van Likud, vanmorgen dat Israël onmiddellijk de Palestijnen met militaire middelen voor de mislukte autobomaanslag in Jeruzalem had moeten afstraffen. Dat Sharon dat heeft nagelaten is een aanwijzing dat ook hij geïnteresseerd is in een bestand met de Palestijnen.

Diplomatieke kringen in Israël en oppositieleider Jossi Sarid beweren dat Sharon eigenlijk niet van plan is om iets aan de Palestijnen toe te geven. Maar Sharon heeft volgens Ha'aretz van vandaag Arabische terminologie voor een bestand met de Palestijnen aanvaard. Hij wil met de Palestijnen tot een `hudna' komen, een tijdelijk bestand met behoud van de Jordaan-vallei en de nederzettingen in bezet gebied. Na een staakt-het-vuren voor de tijd van zes tot twaalf maanden zouden de partijen vrede kunnen sluiten. Eerder deze week kwam Sharon al met het idee een bestand met de Palestijnen te sluiten op het patroon van de akkoorden van Rhodos, na de oorlog van 1948 – maar wel op voorwaarde dat Israël zijn strategische belangen in bezet Palestijns gebied veilig stelt. En dat laatste zou afwijzing van territoriale concessies aan de Palestijnen kunnen inhouden.