Charlton Heston

In een reeks profielen van gezichtsbepalende filmsterren deze week Charlton Heston, de heldenmachine die nu in `Planet of the Apes' een stervende aap speelt.

Hij is Mozes geweest en Michelangelo, El Cid en Johannes de Doper, Thomas Jefferson en Buffalo Bill en natuurlijk Ben Hur, de rol waarvoor hij in 1959 een Oscar kreeg. Charlton Heston was dé acteur voor de historische spektakels waar Hollywood in de jaren vijftig en zestig zo van hield. Met zijn imposante postuur, zijn gebeeldhouwde kaken en zijn sonore stem verleende hij autoriteit aan de Amerikaanse versie van de wereldgeschiedenis. Hij was de John Wayne van het epos. De Amerikaanse critica Pauline Kael noemde Heston een opwindbare heldenmachine. De meeste critici zijn het over eens dat Heston niet zozeer acteerde maar was. Heston is het zelf ten dele met die stelling eens. In zijn in 1996 gepubliceerde autobiografie In the Arena schreef hij: `In the beginning an actor impresses us with his looks, later his voice enchants us. Over the years, his performances enthrall us. But in the end, it is simply what he is.'

Wat hij is, is in het geval van Charlton Heston (Charles Carter, Evanston, Illinois, 4 october 1923) in de loop der tijd sterk veranderd. In de jaren zestig was Heston een gematigde democraat, aanhanger van Kennedy en Martin Luther King. Nu is hij naar eigen zeggen zo rechts als maar kan. Zijn nieuwste rol, een cameo in Tim Burtons remake van Planet of the Apes verwijst niet alleen naar Hestons hoofdrol in het origineel uit 1968, maar vooral naar Hestons voorzitterschap van de National Rifle Association, de grootse wapenlobby in Amerika. Heston is in de nieuwe Planet of the Apes de enige aap die over een vuurwapen beschikt. Naar verluidt wilde Tim Roth, wiens vader hij speelt, alleen met Heston samen spelen als in zijn rol het gebruik van vuurwapens veroordeeld werd. Heston was waarschijnlijk niet van deze eis op de hoogte.

De anekdote verwijst terug naar de bekendste roddel over Heston, beroemd geworden door de documentaire The Celluloid Closet. Volgens Gore Vidal, een van de scenarioschrijvers van Ben Hur, was er voor het conflict tussen de joodse Ben Hur en zijn Romeinse jeugdvriend Messala niet genoeg motivatie. Vidal stelde toen aan regisseur William Wyler en acteur Stephen Boyd, die Messala speelde, voor om hun scènes te spelen alsof de twee mannen ex-geliefden waren. Heston werd in het ongewisse gelaten.

Charlton Heston biedt goed tegengif voor de theorie dat uiterlijk en innerlijk met elkaar te maken hebben. Hij zag er intelligenter uit dan hij was. Maar de illusie heeft wel veel moois opgeleverd. Aan Hestons onnozelheid is ook nog Orson Welles Touch of Evil te danken. Oorspronkelijk zou Welles, die al tien jaar niet meer Amerika had geregisseerd, in de film alleen acteren. Toen Heston hoorde dat Welles erbij betrokken was, nam hij echter aan dat Welles de film zou regisseren. De producent wilde Heston niet verliezen en zorgde ervoor dat Universal het enfant terrible de film ook liet regisseren. Heston speelt in de film het enige karakter dat niet door corruptie is bezoedeld.