Belangenstrijd dwingt analist tot gedragscode

De financieel analist ligt onder vuur. Hij belegt privé in bedrijven waarover hij ook adviseert. Nederland wil nu internationale commotie voor zijn met een eigen gedragscode.

ING in Japan, ABN Amro in de Verenigde Staten. Binnen twee weken zijn twee grote Nederlandse concerns in het buitenland aan de schandpaal genageld voor aandelentransacties met een bijsmaak. De interne controlemechanismen schoten volgens de plaatselijke toezichthouders tekort.

In Nederland, de statutaire vestigingsplaats van de betrokken financiële instellingen, is voorzover bekend geen onvertogen woord gevallen bij de toezichthouders op de effectenwereld en het bankwezen, respectievelijk de Stichting Toezicht Effectenverkeer en De Nederlandsche Bank.

Koersmanipulatie, misbruik van voorkennis en beleggingsvisies die beïnvloed zijn door commerciële belangen: de effectenbranche, met name de beleggingsanalist, ligt onder vuur vooral in het buitenland. De financieel analisten in Nederland komen nu zelf in het geweer om hun blazoen zuiver te houden. Ze gaan hun gedragsregels aanscherpen om de onafhankelijkheid te waarborgen.

Grootste probleem zijn de dubbele petten in de branche. Analisten beleggen vaak privé in de bedrijven waarover zij adviezen geven. Ook in Nederland bestaan analisten vermogend zijn geworden met privé transacties in bedrijven die ze zakelijk volgen. Daarnaast worden `onafhankelijke'visies niet zelden eerst langs de commerciële meetlat gelegd. De beloning van de analist is in veel gevallen afhankelijk van de prestaties van de gehele zakenbankdivisie, waardoor behoud van een klant belangrijker is dan de onafhankelijkheid van een beleggingsadvies. Bij sommige banken hebben analisten het fiat van zakenbankiers nodig voordat zij hun adviezen publiceren.

Bestuursvoorzitter Hans van der Wielen van voedingsbedrijf Numico speculeerde vorig jaar openlijk over belangenvermenging door ABN Amro. Een analist van deze bank kwam met een negatief rapport over het concern, vlak nadat het ABN Amro had afgewezen als begeleider van een grootschalige uitgifte van nieuwe aandelen. Het bestaan van de Chinese muren die banken tussen het emissiebedrijf en de analisten dienen te hebben trok Van der Wielen daarmee in twijfel.

Er staat van nature druk op Chinese muren, de scheidingswanden die koersgevoelige informatie binnen een financiële instelling dienen te kanaliseren. Illustratief is het ongevraagde fusieadvies dat de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs een paar jaar geleden naar softwaremaker Baan zond. [Vervolg ANALIST: pagina 15]

ANALISTEN

Chinese muren broos

[Vervolg van pagina 1] Tuk op een grote transactie gebruikte de bank de zonnige adviezen van zijn analisten als argument om de adviseurs van Goldman in dienst te nemen. In een tabelletje met winstprognoses, gerangschikt naar optimisme, schitterde Goldman Sachs bovenaan.

Chinese muren dienen fair play van bancaire instellingen te waarborgen. Opdat zij bijvoorbeeld kennis uit het kredietbedrijf niet misbruiken in andere bedrijfsonderdelen. Zijn de Chinese muren papieren tijgers? De bouw van Chinese muren wordt in Nederland via zelfregulering aan de branche overgelaten, er bestaat geen wetgeving.

Voormalig DNB-bestuurder Tom de Swaan kent de nuances van de bouwwerken. De huidige financiële man van ABN Amro verklaarde onlangs tegenover Het Financieele Dagblad dat de 30 hoogste bestuurders van ABN Amro boven de Chinese muren uitkomen. ,,Chinese muren bestaan op dit niveau niet. Dat kan gewoonweg niet. Want als je niet over alle ins en outs beschikt, kun je ook geen eindverantwoordelijkheid dragen.''

Bij de reorganisaties die ABN Amro momenteel doorvoert is de kredietverstrekking aan grote klanten, het emissiebedrijf, fusie-advies en analistenafdeling meer op elkaar aangewezen dan vroeger. Bestuursvoorzitter Rijkman Groenink benadrukte vorige week dat klandizie, bijvoorbeeld ondernemingen die alleen een lening hebben bij ABN Amro, bezoek krijgen van de bank om een totaalpakket diensten af te nemen, anders vertrekt de bank.

De Amerikaanse beurswaakhond SEC constateerde vorige maand dat effectenhuizen te veel leunen op Chinese muren van povere kwaliteit. Nieuwe incidenten zullen op korte termijn voornamelijk in het buitenland aan het licht komen, ook als het Nederlandse instellingen betreft. Mochten Nederlandse toezichthouders ingrijpen, dan krijgt de buitenstaander dat niet te horen vanwege de wettelijk voorgeschreven geheimhoudingsplicht, een plicht die momenteel tegen het licht wordt gehouden. Berichten over de berisping van Nederlandse banken komen niet uit Amsterdam, maar uit Tokyo of New York.