Arts laveert tussen emotie en beleid

Vaccineren of niet vaccineren? Onder druk van bezorgde ouders wijken huisartsen in Limburg af van het officiële beleid en zegeviert de common sense. Als er een vaccin is, waarom zou je het dan niet gebruiken?

Huisarts L. Keijzer, voorzitter van de Regionale Huisartsen Vereniging (RHV) in Noord-Limburg en praktijkhoudend huisarts in IJsselsteyn, had vanmiddag een moeilijk consult op het programma staan. Op haar spreekuur kwamen de ouders van een gezin met verschillende kinderen, van wie er één in het verleden besmet raakte met de meningokokbacterie. Toen begin deze week in Venlo twee mogelijke gevallen van de meningokokziekte werden bekendgemaakt door de GGD Noord-Limburg, van wie er een inmiddels is bevestigd, zijn ze in paniek geraakt. Ze willen per se dat hun andere kinderen gevaccineerd worden – of de GGD Noord-Limburg dat nu nodig vindt of niet.

Dus staat Keijzer staat voor een dilemma. In principe staat ze achter het standpunt van de GGD en de Inspectie voor de gezondheidszorg, die beiden stellen dat er geen medische redenen bestaan om in Venlo en omstreken te vaccineren. Toch sloot ze niet uit dat ze zou besluiten de ouders tegemoet te komen en hun kinderen toch te vaccineren. ,,Als huisarts moet je steeds een afweging maken tussen twee belangen'', vindt Keijzer. ,,Moet je goed medisch handelen conform het landelijke beleid, of laat je het belang van de patiënt prevaleren, die emotioneel soms erg zwaar belast is, vanwege de angst dat zijn kinderen besmet raken? Er kunnen zwaarwegende argumenten zijn om dat laatste te doen.'' Dat het besluit van een huisarts dan de ene keer zus en de volgende keer zo uitvalt, is volgens haar ,,goed verdedigbaar''.

Onder druk van bezorgde ouders zijn ongeveer veertig kinderen in Venlo en omstreken toch ingeënt tegen de meningokokkenbacterie van het type C, zo maakte de GGD Noord-Limburg vanmorgen bekend. Dit hoewel van de in Venlo besmette peuter nog niet bekend is met welk type van de bacterie hij is besmet, en terwijl tegen het meest voorkomende type B geen vaccin bestaat. Op een informatiebijeenkomst maandag bleek circa driekwart van de circa zevenhonderd ouders die kwamen opdagen niet te overtuigen van het officiële non-vaccinatiebeleid, zegt een woordvoerder van de GGD. ,,Ouders willen koste wat kost elk risico uitsluiten dat hun kind besmet raakt'', aldus een woordvoerder.

In Engeland en België besloot de overheid eerder, mede onder druk van ouders, het vaccin tegen meningokokken op te nemen in het rijksvaccinatieprogramma, ook al bestond hiervoor geen sterke medische noodzaak. Minister Borst (Volksgezondheid) liet vandaag weten haar eerdere standpunt te handhaven dat dit in Nederland nog niet aan de orde is. Op zijn vroegst begin volgend jaar beslist zij of uitbreiding van het rijksvaccinatieprogramma gewenst is, nadat de Gezondheidsraad haar hierover heeft geadviseerd. Het rijksvaccinatieprograma is overigens beperkt tot kinderen van 0 tot 4 jaar.

Maar als er een vaccin is, waarom zou je het dan niet gebruiken? ,,We willen voorkomen dat je mensen slechts schijnzekerheid verschaft'', aldus een woordvoerder van de Inspectie. ,,We houden de vinger aan de pols en registreren elk geval van meningokokken. Als er veel meer gevallen worden geconstateerd of als ze in regionale clusters voorkomen, grijpen we in. Dat is tot nog toe, behalve in Moerdijk, niet het geval geweest.'' In de dorpen Zevenbergen en Klundert, behorend tot Moerdijk, besloot de GGD onlangs wél ongeveer vijfduizend kinderen te vaccineren.

Volgens een woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid heeft het ook nadelen het vaccin toe te voegen aan het Rijksvaccinatieprogramma. ,,Het vaccin kan nog niet samen met de bestaande vaccins in een cocktail worden gestopt. Het betekent dus weer een extra prik voor de baby's. En er zijn veel ouders die er nu al erg tegen opzien om weer voor een prik naar het consultatiebureau te gaan.''

Volgens de GGD Noord-Limburg ,,houden de meeste Venlose huisartsen hun poot stijf'' en gaan zij niet in op verzoeken van patiënten om kinderen te vaccineren. Meteen toegeven aan de druk die ouders uitoefenen, is volgens huisarts Keijzer in de meeste gevallen ook helemaal niet nodig. ,,Ouders komen vaak je spreekkamer binnen op hoge poten, met het dringende verzoek om te vaccineren. Maar als je ze uitgebreid hebt geïnformeerd, stemmen de meesten er mee in om te wachten tot meer informatie beschikbaar is''. Ouders die zich na voorlichting nog steeds ongerust maken, geeft zij extra veel aandacht en zorg. ,,Dan maak ik de afspraak direct bij hen thuis langs te zullen komen op het moment dat ze vlekjes zien of andere mogelijke symptomen van de meningokokziekte. En ze mogen altijd op mijn spreekuur komen, al is het elke dag.''

Ook huisarts Tolk uit Venlo, die de twee meest recente (mogelijke) besmettingen als patiënt heeft, vindt dat de druk van ouders doorgaans goed te weerstaan is. In zijn praktijk is er nog geen vaccin uitgedeeld en heeft nog geen patiënt zich uitgeschreven. ,,Maar een paar patiënten hebben wel eerlijk tegen me gezegd dat ze naar België gaan, waar het vaccin, anders dan hier, vrij verkrijgbaar is''.