Turk

De politie van Krimpen aan den IJssel moet alsnog een klacht behandelen van een Turkse Nederlander over discriminatie van Turken in het Groot Woordenboek der Nederlandse Taal van Van Dale. De politie had behandeling geweigerd, maar de Nationale Ombudsman vindt dat zij de zaak moet uitzoeken.

Waaraan ergert die Turkse Nederlander zich zoal? Er staan volgens hem negentiende-eeuwse uitdrukkingen in de Van Dale die negatief zijn voor Turken. Zo staat achter de uitdrukking `aan de Turken overgeleverd zijn' de verklaring `slecht behandeld, bedrogen, mishandeld worden'. Andere uitdrukkingen: `eruitzien als een Turk' (`er erg vuil uitzien'), `rijden als een Turk' (`slecht rijden'). Ook wordt `Turk' gebruikt voor een `nors persoon'.

Stel dat die Turkse Nederlander uiteindelijk van de rechter gelijk krijgt welke gevolgen zou dat hebben voor ons dierbare woordenboek? Om dichtbij huis te beginnen: er zal onrust ontstaan in Amersfoort. Daar zal men bezwaar maken tegen het woordje `amersfoorder' in de Van Dale, wat staat voor `slechte, gemene tabak'.

Als Amersfoort zijn zin heeft gekregen, komt er pas echt een lawine op gang die de redactie van de Van Dale zal overspoelen. Alle Franse Nederlanders wenden zich tot de politie in hun woonplaats, verontwaardigd wijzend op het lemma `Frans'. Wel eens van `Franse bediening' gehoord? Dat is seksuele dienstverlening van mannelijk personeel aan de vrouw des huizes. `Franse ziekte'? Syfilis. Een `Franse eed'? Een lichtzinnige belofte. De `Franse zweep' erover? Iets haastig doen. `Franse rat'? Een gelukzoeker. Met de `Franse slag' kennen we allemaal. Heel beledigend is ook `Franse verschoning', wat betekent dat men alleen een schoon boordje omdoet.

Maar terwijl de redactie van de Van Dale de woedende Fransen tevreden probeert te stellen, dringen de Russen al op. Want volgens de Van Dale zijn `Russisch optreden, Russische voorschriften, toestanden' synoniem met `tiranniek, meedogenloos.'

Intussen laat premier Blair via zijn ambassadeur nijdig informeren waarom achter `Engelse ziekte' niet alleen `rachitis' (skeletvervormingen) staat, maar ook `ernstige stagnatie van econonische bedrijvigheid'.

Nu begint iedereen zich ermee te bemoeien. De Spanjaard wil af van `'t Spaans hebben' (armoe lijden). De Pool is boos over de `Poolse landdag', de Oostenrijker wil niet langer `een onnozele hals' genoemd worden en de Griek roept terwijl zijn vrouw op hem plaatsneemt: wie zegt dat wij het altijd `op zijn Grieks doen'?

Een aardverschuiving dreigt in de internationale woordenboekenwereld. Nederlanders in Engeland wijzen op: Dutch courage dronkemansmoed; double Dutch brabbeltaal. Franse Engelsen willen de `French letter' (condoom) geschrapt.

Opeens besluit ik het zelf ook niet langer te nemen. Weet die Turkse meneer wel dat er in de Van Dale ook varianten staan op `aan de Turken overgeleverd'? Namelijk overgeleverd `aan de joden' en `aan de heidenen'?

Ik ben zelf een heiden, wat volgens Van Dale betekent dat mensen van mij `het ergste te verwachten hebben'. Misschien is dat ook wel zo, maar daarom hoeft het toch nog niet in een woordenboek te staan?