Mexico plugt hergebruik van plastic afval

In Mexico telt het milieu amper mee. De bevolking heeft andere problemen aan haar hoofd. `We moeten ons een soort ondernemerschap eigen zien te maken.'

,,Houden jullie van jullie tuin? Zorg er dan voor dat jullie kinderen haar niet vernietigen.'' Zo eindigde Malcolm Lowry in 1939 zijn roman Under the Volcano. Inmiddels is de tuin waarom het gaat, de stad Cuernavaca, 90 kilometer ten zuiden van Mexico-Stad, onherkenbaar. Wat een paradijselijk toevluchtsoord was voor rijke stedelingen, is nu een stad van een half miljoen inwoners met alle viezigheid vandien.

De hoofdstedelingen hebben hun stadsproblemen meegenomen naar Cuernavaca. Dat ligt nu ingekapseld in een onoverzichtelijk netwerk van snelwegen, de parken er zijn verwaarloosd en de lucht is er bijna net zo vervuild als in Mexico-Stad. ,,Van de oude tijd is inderdaad weinig meer over'', zegt Umberto Ángel, directeur van de organisatie DIA (Desarollo Integral Autogestionario), die projecten organiseert die de vervuiling in Cuernavaca tegen moeten gaan. ,,Mexicanen hebben nog geen groot gevoel voor het milieu, wat ook komt doordat de meeste mensen problemen aan hun hoofd hebben die dringender lijken. En de staat is niet bereid geld uit te geven aan de bescherming van het milieu.''

Met deels buitenlands geld heeft zijn organisatie verschillende milieuprojecten ontwikkeld. Ángel: ,,Het is ons gelukt om in de wijk waarin ons kantoor staat, tachtig procent van het afval gescheiden te laten ophalen.'' Het belangrijkste project van DIA is echter een combinatie van milieubescherming en ondernemerschap, te weten de recycling van plastic afval tot iets nieuws: pluggen.

De pluggen worden gemaakt in een arme buitenwijk van de stad. Daar heeft de 22-jarige Antonio Ruíz een garage gehuurd, waar hij plasticsnippers met een oude machine omsmelt tot – per dag – ongeveer achtduizend pluggen, met verschillende kleuren voor de verschillende maten schroeven. Vandaag zijn de pluggen gifgroen. Het zweet staat hem op het verweerde en met een grotendeels plastic piercing versierde gezicht, want het is zwaar werk: de smeltvorm moet bij het maken van elke serie van tien pluggen met de hand worden vast- en weer losgedraaid. ,,Moderne machines doen dat elektrisch'', legt Antonio uit. ,,Nu is het erg zwaar. Maar zwaar werk is beter dan geen werk.''

Hij heeft de machine ter beschikking gekregen van DIA, dat ook de plasticsnippers levert en de pluggen afneemt. Een modernere machine zit er voorlopig niet in, legt Nemorio Serrano, de coördinator van het plasticproject uit: ,,We hebben in de verkoop te lijden van de economische crisis. Bovendien is er nog steeds wantrouwen tegen gerecycled materiaal. Veel mensen denken dat het niet goed is. Maar dit zijn eersteklas pluggen, hier kun je alles mee ophangen.''

Overigens wil DIA het assortiment uitbreiden naar andere eenvoudige plastic producten, zoals de klemmetjes waarmee een elektriciteitsdraad tegen de muur kan worden gespijkerd. Het is echter de vraag of dat de komende tijd lukt, gezien de slechte marktsituatie. Een tweede machine in de garage van Antonio staat er werkloos bij: nog meer pluggen zouden onverkoopbaar zijn. ,,Dat is erg jammer'', zegt Antonio. ,,Ik heb twee vrienden die hier graag willen komen werken, maar dat mag niet.''

Enkele kilometers verderop worden in een schuur achter een kerkgebouw de plasticsnippers gemaakt. Een van de medewerkers laat zien hoe het lange en arbeidsintensieve proces in zijn werk gaat: de plastic flessen – grotendeels olieflessen van afkomstig van benzinestations en garages – worden van etiketten en aluminiumresten ontdaan en ondersteboven op metalen pinnen gezet zodat ze kunnen leeglopen. Dan worden ze gesorteerd op kleur, omgespoeld en door de maalmachine gehaald. Tenslotte worden de snippers drie keer gewassen en een dag in de zon te drogen gelegd. Daarna zijn ze gebruiksklaar.

Ook hier zou veel verbeterd kunnen worden met beter materiaal, volgens Serrano, maar voorlopig is het wachten eerst op het aantrekken van de vraag. ,,Dit soort projecten is voor ons ook nieuw. We moeten ons een soort ondernemerschap zien eigen te maken.'' Dat lukt geleidelijk: alle mensen in de twee werkplaatsen worden betaald met wat de pluggen op de markt opleveren. En de grondstof is er in overvloed: Mexico-Stad is momenteel op zoek naar een nieuwe locatie voor een vuilnisbelt.

Elders in de stad wordt overigens op geheel andere wijze gestreden voor het behoud van de resten van oud Cuernavaca. Een stichting wil het Casino de la Selva kopen, het voormalige hotel waar Malcolm Lowry, pendelend tussen de bar en zijn kamer, Under the Volcano schreef en waarin zich verschillende waardevolle muurschilderingen bevinden. De eigenaar wil het afbreken om op dezelfde plaats een luxe winkelcentrum te bouwen.