Draaideur

Gevangenispersoneel trekt weg naar particuliere beveiligingsbedrijven, signaleerde het Kamerlid Duijkers (PvdA) onlangs in een debat over een heroriëntatie op de vrijheidsstraf. De bewaarders worden aangetrokken door een grotere afwisseling in het werk en tegenwoordig ook betere betaling. Tegelijkertijd huurt minister Korthals (Justitie) bij diezelfde particuliere beveiligingsbranche menskracht in om gaten in het gevangeniswezen te dichten.

Dan maar beter helemaal privatiseren, is de boodschap van het Nederlands Economisch Instituut (NEI) in een uitgelekte studie voor Korthals en zijn collega Zalm (Financiën). Het bijbehorend verlies van de ambtelijke status is gezien het bovenstaande voor het gevangenispersoneel wellicht niet eens zo onaantrekkelijk. Toch denkt het NEI op termijn 100 miljoen gulden te kunnen besparen. Tot welke prijs? Het antwoord moet volgens het NEI-rapport worden gezocht in minder personeel, andere gevangenisbouw en elektronisch toezicht.

Alleen, wat was het probleem ook al weer? Dat is in de woorden van Duijkers de ,,verschraling van de humane bejegening in de inrichtingen''. De afgelopen periode is overigens met instemming van haar fractie een versobering van het regime doorgevoerd. Dat had een reden, de alom gevoelde noodzaak het aantal cellen uit te breiden. Deze uitbreiding moest uit de lengte of uit de breedte komen. Dus werd het beschikbare budget per gedetineerde bijna gehalveerd.

De celcapaciteit is inmiddels wel zo'n beetje op orde, maar nu laten de nadelige effecten van de versobering zich voelen. De wettelijke opdracht van het gevangeniswezen blijft om naast beveiliging van de samenleving te werken aan wederopneming van de gedetineerde in de maatschappij, het zogeheten resocialisatiebeginsel. Dat is niet alleen een kwestie van humaniteit, maar net zozeer van welbegrepen eigenbelang van de samenleving. De sobere aanpak concentreert zich op gemotiveerde gedetineerden. Maar het echte probleem zijn natuurlijk de niet-gemotiveerde veroordeelden, naar het zich laat aanzien een meerderheid. De gevangenis heet niet voor niets de beste leerschool van de misdaad.

Daar helpen geen elektronica of slimme bouwplannen tegen, maar alleen een vaak moeizame begeleiding. Zeker als de reclassering, zoals de VVD bepleitte in het Kamerdebat, de gevangenis uit moet. De personele investeringen die zijn gemoeid met betere resocialisatie vallen moeilijk te verwachten van private ondernemingen die ook aan hun winstmarge moeten denken. Integendeel, het draaideureffect van de recidive bevoordeelt op de keper beschouwd een geprivatiseerd gevangeniswezen. Dat is naast allerlei principiële bedenkingen een sterke contra-indicatie.