`Conciërge Ed is onmisbaar'

Schaf de Melkertbanen af, zegt een commissie ambtenaren. Scholen en zorginstellingen drijven echter op deze gesubidieerde krachten.

Gisteren bleef de conciërge, Ed Hermans, een dagje thuis van zijn werk op de openbare basisschool De Hasselbraam in Eindhoven. En daardoor is directeur Frank Cuppens gisteren de hele dag bezig geweest om ziekmeldingen te verwerken, de nieuwsbrief te maken, telefoontjes aan te nemen en de afwas te doen. ,,Ed is onmisbaar, weet ik nu. Absoluut niet te vervangen.''

Meneer Ed is een van de bijna 8.000 mensen in het onderwijs met een zogeheten instroom-uitstroombaan. Deze `Melkertbaan' is een door de gemeente gesubsidieerde aanstelling, bedoeld om langdurig werklozen weer in het arbeidsproces te helpen. En bedoeld om hen ervaring te laten opdoen zodat ze kunnen `doorstromen in het arbeidsproces'.

Dat doorstromen, van een gesubsidieerde naar een reguliere baan, wil niet erg lukken, zo blijkt uit een rapport dat dit weekeinde uitlekte. In het rapport Aan de slag constateert een groep topambtenaren. De werkloosheidsbestrijding is onder de twee paarse kabinetten twee keer zo duur geworden. De kans op een vaste baan wordt vaak juist belemmerd en dat terwijl het aantal onvervulde vacatures maar blíjft stijgen. Er zou goed aan gedaan worden als de Melkertbanen helemaal afgeschaft werden, vindt de werkgroep, en als er een `brede heroriëntatie' op het arbeidsmarktbeleid zou komen.

In de zorg, het onderwijs en de openbare veiligheid zijn de meeste mensen met een Melkertbaan actief: er zijn respectievelijk 11.747, 7.838 en 11.045 voltijdaanstellingen (FTE's), zo blijkt uit cijfers over 2000 van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. In totaal zijn er meer dan 44.000 Melkertbanen. Het aantal neemt de laatste jaren constant toe. Zo waren in 1998 24.075 mensen met een Melkertbaan actief. Eind 1999 waren dat er bijna 30.000.

Wie een Melkertbaan krijgt, moet additioneel, aanvullend, werk doen. Dat was althans het idee bij de invoering in 1995, toen de eerste projecten van start gingen. Maar dat is volkomen achterhaald, roepen de onderwijs- en zorgbonden. Met de huidige tekorten aan docenten en verpleegkundigen zijn zij een onmisbare aanvulling. Bestuurder T. Rolvink van de Algemen Onderwijsbond: ,,Vooral in het basisonderwijs vullen zíj de gaten. Melketiers doen allang geen additioneel werk meer, het zijn reguliere arbeidskrachten geworden.''

Sinds vijf jaar heeft basisschool De Hasselbraam een conciërge betaald met gemeentegeld. Officieel doet hij hand- en spandiensten buiten het klaslokaal, maar Ed Hermans, die 32 uur per week werkt, draagt de school bijna, zegt directeur Cuppens. ,,Hij is een vast aanspreekpunt voor ouders en leerlingen, dat geeft ze een heel vertrouwd gevoel. Meneer Ed is de baas, zeiden de kinderen laatst tegen mij.''

Ook in de zorg zijn Melkertbanen niet meer weg te denken, zegt hoofd facilitaire dienstverlening M. Loot van Zorginstellingen Rijswijk. Bij de twee verpleeghuizen van deze instelling werken ,,tientallen'' mensen met een Melkertbaan, vooral als bewaker/portier of als gastvrouw voor de patiënten. ,,Zestien beveiligingsmedewerkers hebben we kunnen aannemen'', zegt Loot, ,,zo hebben we een eigen veiligheidsdienst kunnen opbouwen.''

Een van hen is Fred Bruin (42), die zes jaar bij de beveiliging werkt in tehuis Steenvoorde. Sinds er een geüniformeerde bewakingsdienst surveilleert, is het aantal incidenten rondom het tehuis afgenomen, weet hij. ,,Er kwamen nog wel eens insluipers, er is zelfs eens iemand voor het tehuis neergestoken. Het zou zou hartstikke stom om ons weg te doen, wij zijn het veilige gezicht van het verpleeghuis.''

Toch zijn extra krachten met een Melkertbaan niet altijd een belangrijke aanvulling op de werkvloer. Op 1 juli is op verzorgingsstichting PCVB in Delft (twee locaties) de laatste medewerker met een Melkertbaan vertrokken. Ongemotiveerd, veel extra aandacht nodig, al met al geen succes, zegt medewerkster personeelszaken D. Post. ,,Natuurlijk hebben wij extra handen nodig, maar zolang de gemeente Delft geen voldoende gemotiveerde mensen levert, hebben wij liever niemand.''

Je moet dan ook streng selecteren, is de ervaring van Zorginstellingen Rijswijk. ,,We laten de beveiligers en portiers eerst een volwaardig diploma halen'', zegt woordvoerder Loot. ,,Ze moeten immers ook levens kunnen redden.'' Beveiliger Fred Bruin: ,,Ik hoor bij de beste zestien van duizend sollicitanten, bovendien kregen we weet ik hoeveel cursussen. Dan kun je wel wat, zou je denken.''