Oud sfeertje

Vroeger was het normaal om een dorpsstraat in een groeistad oubollig te vinden. Veel handiger was het om frisse stadsharten te bouwen waar moderne mensen uit doorzonwoningen overdekt konden funshoppen. Zo ging het twintig jaar geleden ook in Zoetermeer. Op een paar honderd meter afstand van het oude centrum verrees een winkelparadijs met veel glas, roltrap en parkeerterrein.

De Dorpsstraat werd aan z'n lot overgelaten. Er kwam leegstand. Wat je daar in winkels aantrof, kon je eigenlijk net zo goed in het stadshart kopen. De straat verloederde. Slechts heel langzaam drong het besef door dat er iets verloren dreigde te gaan. Dat achter vrijwel iedere veelal 19de-eeuwse gevel in de Dorpsstraat een geschiedenis schuilging. Dat in die gebouwen ooit scholen en graanpakhuizen waren gehuisvest, spaarbanken en proeflokalen, smederijen en burgemeestershuizen. Dat er ook woonhuizen staan die bij nader inzien zo pittoresk zijn dat veel mensen er nu weer graag willen wonen.

Een paar jaar geleden was de spijt over de verkwanseling van het Zoetermeerse cultuurhistorische erfgoed zo ver gevorderd, dat er een nieuw bestemmingsplan voor de Dorpsstraat en omgeving werd vastgesteld. Er moesten winkels komen die niet concurreren met het stadshart, als wel het aanbod aanvullen, liefst in een wat specialistische atmosfeer.

En nu ligt er een plan van de winkeliers en de gemeente om de komende vijf jaar voor tien miljoen gulden te gaan verspijkeren. De auto's zullen uit de straat verdwijnen. De wildgroei aan reclame wordt een halt toegeroepen. Er komen overal gebakken klinkers die het straatbeeld rustig moeten maken en die de wisselende bouwstijlen meer tot hun recht moeten laten komen. Het moet geen openluchtmuseum worden, zeggen ambtenaren en winkeliers, het is niet de bedoeling dat mensen er alleen maar leuk flaneren om vervolgens toch weer naar het stadshart te hollen. Maar je moet wel een sfeertje durven maken, zeggen ze, je moet het karakter van de Dorpsstraat durven uit te buiten.

Er zijn nog wel wat strubbelingen. Zo willen de winkeliers, die nu soms nog geen tien klanten op een ochtend krijgen, dat er een brug wordt gebouwd over de waterplas om de Dorpsstraat met het stadshart te verbinden. Die brug zal er om allerlei redenen vermoedelijk niet komen. Ook hebben de winkeliers de afgelopen maanden tot drie keer toe hun straat gebarricadeerd uit protest tegen het voornemen van de gemeente om het autoverbod te handhaven door stadswachten in te zetten en niet door er uitschuifbare paaltjes te plaatsen. Verder verschillen winkeliers en historisch genootschap van mening over de sloop van drie pandjes tegenover de voormalige muziekschool. Maar de protesten van de historici zijn gehoord en inmiddels ziet het ernaar uit dat althans twee van de drie gevels worden gespaard.

Zo ontdekt Zoetermeer zijn wortels. Zo wordt de groeistad oud.