Marc weet wat vrouwen nodig hebben

Een frisse wind waait door het Nederlandse vrouwenhockey sinds de komst van bondscoach Marc Lammers. ,,Als het aan hem ligt, staan we negen uur per dag op het veld.''

Of de geachte dames en heren van de media voortaan wat beter willen opletten. Het kernachtige verzoek kwam van de bondscoach zelf. Al twee dagen zat Marc Lammers regelmatig langs de lijn met een zogeheten videobril op zijn neus: een nieuwe vondst waarmee hij tijdens de wedstrijd vliegensvlug beelden van een standaard-situatie (strafcorner of vrije slag) krijgt toegespeeld via zijn video-operator. Om zijn hockeysters bij de eerstvolgende gelegenheid vanaf de kant te wijzen op de ingestudeerde spelpatronen van de tegenstander. ,,Reuze handig'', volgens de eerstejaars bondscoach. Maar waarom had niemand dat opgemerkt? ,,Of lagen jullie soms te slapen'', vroeg Lammers zich gisteren, na de 2-1 zege op Argentinië, oprecht verbaasd af.

Een dergelijk tafereel zou een jaar geleden ondenkbaar zijn geweest. Het was dat hij geen keuze had, want het internationale tophockey vergt nu eenmaal een bijna mathematische aanpak. Maar diep in zijn hart had Tom van 't Hek alle elektronica ritueel willen verbranden. Sporten én coachen doe je vanuit je hart, was (en is) de stelregel van de oud-international met de vlotte babbel. Diepgravende videoanalyses waren een noodzakelijk kwaad en die liet over aan zijn assistent. Laat staan dat hij na een wedstrijd omstandig de zegeningen van de techniek zou prijzen. Nee, dan liever een geslaagde grap of grol.

Voor dat laatste is zijn opvolger ook te porren, al ligt daar naar eigen zeggen zijn kracht niet. Liever houdt Lammers een verhandeling over de voor- en nadelen van de fullpress, het vastzetten van de tegenstander op eigen helft. ,,Tom is een grapjas en communicatief zeer vaardig, een kei in de teambuilding'', sprak de 32-jarige Brabander een jaar geleden bij zijn officiële presentatie. ,,Ik moet het vooral hebben van mijn technische en tactische aanpak.''

Die aanpak lijkt aan te slaan, zoals de afgelopen twee dagen bleek bij het toernooi om de Champions Trophy in Amstelveen. Fris en gretig trad Lammers' gerenoveerde elftal voor de dag. Met twee overwinningen, op achtereenvolgens Spanje en Argentinië, onderstreepte de ploeg de metamorfose die zij de afgelopen tijd heeft ondergaan. Al is Lammers realistisch genoeg om te beseffen dat zijn selectie nog een lange weg te gaan heeft. ,,We zijn pas begonnen en spelen nog te wisselvallig'', zei hij voorafgaand aan het toernooi. ,,Komende week is niet meer dan een eerste examen op weg naar het WK van volgend jaar. Daar moeten we, tot die tijd mogen we.''

Niettemin is de conclusie onontkoombaar: een frisse wind waait door het Nederlandse vrouwenhockey sinds de komst van de vijfvoudig international. Een verademing is een groot woord, maar volgens Clarinda Sinnige kwam de oud-bondscoach van Spanje als geroepen. ,,We waren toe aan een nieuw gezicht en een nieuwe aanpak, kortom: aan een nieuwe uitdaging'', weet de 28-jarige keepster, die vier jaar geleden onder Van 't Hek haar debuut maakte in de nationale ploeg. ,,Niet dat Tom geen goede coach was, integendeel. Maar na zoveel jaar was de chemie weg.''

Lammers begint met een schone lei, nadat de hartelijke maar impulsieve aanpak van zijn voorganger uitgewerkt bleek tijdens de Spelenin Sydney. Hun coach openlijk afvallen deden de hockeysters niet. Al was de verleiding groot toen Van 't Hek halverwege het toernooi de mentale weerbaarheid van zijn speelsters op de hak nam, met de opmerking dat ,,meer dan de helft van deze selectie niets te zoeken heeft op dit grotemensenfeest''. Voor zover nog sprake was van een eenheid, maakte Van 't Hek aan die gedachte een einde en de gevolgen lieten zich raden.

Het was een uiting van woede en frustratie, zoals die een paar maanden eerder al aan het licht was gekomen. Op de slotdag van het toernooi om de Champions Trophy immers liet Van 't Hek — nota bene vlak na zijn eerste aansprekende titel in zes jaar — zijn emoties de vrije loop. Zijn gram gold de pers, die hij een gebrek aan kennis en inzicht verweet. Het creëren van een denkbeeldige maar gemeenschappelijke vijand was een onvervalst staaltje huis-, tuin- en keukenpsychologie, dat bij menigeen op de lachspieren werkte. Impliciet erkende Van 't Hek het failliet van zijn vrouwenploeg, voor wie `Sydney' één halte te ver zou zijn.

Dat werd het ook, maar zijn opvolger wenst als het even kan niet meer herinnerd te worden aan het doldwaze optreden, dat wonder boven wonder nog resulteerde in een bronzen medaille ook. Ironisch genoeg ten koste van het op dat moment door Lammers geleide Spanje. ,,We zijn aan een nieuw hoofdstuk begonnen, waarbij ik mijn eigen accenten leg'', sprak Lammers in de aanloop strijdvaardig. ,,Al te veel en te lang stilstaan bij het verleden heeft weinig zin. Het past ook niet bij hetgeen ik in mijn hoofd heb.''

En dat is nogal wat, zoals de afgelopen maanden bleek. Lammers schroefde beetje bij beetje de trainingsintensiteit op, stuurde zijn speelsters vaker naar het krachthonk en stelde hen voor de keuze: een leven in dienst van de sport of een maatschappelijke carrière. Om de onderlinge concurrentie te bevorderen en de kloof tussen hoofdklasse- en internationaal hockey te dichten, formeerde hij een `schaduwteam'. Verder introduceerde hij de individuele, mentale hulp en voerde hij een verjongingskuur door na het afscheid van zeven internationals.

Ook de speelwijze ging op de helling. Daar waar Van 't Hek, zelf een oud-aanvaller voor wie meeverdedigen een gruwel was, het accent op de aanval legde, daar heeft Lammers gekozen voor meer zekerheid. Met als gevolg dat verdedigen geen vies woord meer is bij het Nederlands elftal, constateerde Carole Thate, de afgezwaaide oud-aanvoerster die het toernooi in Amstelveen vanaf de tribune volgt. ,,Het oogt degelijker dan voorheen, doordat er minder risico wordt genomen en meer op balbezit wordt gespeeld.''

Wat ook veranderde onder Lammers: het gekibbel over de aanvoerdersband, dat in de aanloop naar `Sydney' veel onrust veroorzaakte. Lammers heeft in samenspraak met zijn selectie gekozen voor een systeem waarbij zes speelsters afwisseld optreden als captain. ,,Ik geloof niet in een van boven opgelegde hiërarchie. Zoiets groeit vanzelf binnen een groep. Ook wil ik niet alle verantwoordelijkheid bij één persoon neerleggen. Dat één iemand op een voetstuk wordt gezet en het vuile werk mag opknappen, terwijl de rest een stapje terug doet als het spannend wordt. Ze moeten het met z'n allen doen. Ik heb veel verschillende karakters binnen mijn groep. Eenieder heeft z'n sterke punten en die wil ik één voor één benutten.''

Zo geestdriftig is Lammers naar eigen zeggen dat hij zo nu en dan de neiging heeft om door te draven. ,,Het is maar goed dat mijn begeleidingsteam me af en toe terugfluit, want anders zou ik die meiden de hele dag op het veld willen houden.'' Daar kan Ageeth Boomgaardt, met haar 28 jaar bijna de oudste speelster uit de selectie, over meepraten. ,,Als het aan hem ligt, staan we negen uur per dag op het veld.''

Niet dat de verdedigster van landskampioen Den Bosch het hem kwalijk neemt, want: ,,Marc is nu eenmaal een fanatiek mannetje, een coach met veel oog voor details. Iemand die na een grondige bestudering van de videobanden altijd een pasklare oplossing voorhanden heeft. Marc stuurt meer, terwijl Tom geloofde in de eigen verantwoordelijkheid van speelsters. Hij coachte vanuit zijn hart en liet zich in zijn keuzes meestal leiden door zijn eigen ervaringen als speler.''

Die woorden kan aanvalster Fatima Moreira de Melo slechts onderschrijven. Over Van 't Hek geen kwaad woord, maar: ,,Marc weet wat hij wil. Hij is duidelijk in zijn spelopvatting en heeft meer structuur aangebracht. Dat is precies wat vrouwen nodig hebben. Tom liet ons vrijer in onze keuzes en was niet altijd even stressbestendig. Als hij zou vertrouwen op zijn basisgevoel, zou dat prima zijn. Maar hij liet zich geregeld leiden door de spanning. Marc loopt tijdens de wedstrijd niet te ijsberen en op ijsblokjes te kauwen. Hij heeft meer weerstand.''