Gevangenis privatiseren bespaart geld

Het kan financieel profijtelijk zijn als een groot deel van het gevangeniswezen in private handen komt. Bouw en beheer van gevangenissen kunnen worden uitbesteed, net als de bewaking van gedetineerden.

Dit staat in een rapport van het Nederlands Economisch Instituut (NEI) in opdracht van de ministeries van Justitie en Financiën. Het lekte gisteren uit via het Radio 1 Journaal. Op termijn is met privatisering van het gevangeniswezen 100 miljoen gulden te besparen, aldus het rapport. Dit kan worden bereikt omdat bewakers, als ze geen ambtelijke status meer hebben, flexibeler ingezet kunnen worden. Ook kan geld worden bespaard door minder bewakers in te zetten en meer elektronische hulpmiddelen te gebruiken of gevangenissen anders te ontwerpen.

Tegelijk is het mogelijk de inkomsten van de gevangenissen te vergroten. Zogenoemde arbeidsinstellingen in penitentiaire inrichtingen waar gedetineerden werken moeten professioneler en commerciëler gaan werken, aldus het NEI. De rol van de overheid moet in dit schema worden beperkt tot het houden van toezicht op ondernemers die penitentiaire inrichtingen uitbaten. Het NEI waarschuwt wel voor beleidswijzigingen, omdat die ,,tot extra kosten'' leiden.

De grootste vakbond voor gevangenispersoneel, BPSAG (Bond van Personeel bij de Straf- en Aanverwante Gestichten), is sceptisch over het rapport van het NEI. Volgens de bond is de laatste jaren al gebleken dat de kans op recidive toeneemt naarmate meer wordt bezuinigd op penitentiaire inrichtingen.

Vanuit de Kamer reageert alleen de VVD positief. De liberaal Niederer wijst erop dat sommige tbs- en jeugdinrichtingen al privaat worden geëxploiteerd. Hij heeft geen principiële bezwaren tegen een proefproject met gevangenissen. D66 is niet enthousiast, terwijl het CDA tegen privatisering is. De PvdA was niet bereikbaar.

Prof. J. Tulkens, voorzitter van de Vereniging voor Penitentiair Recht en Penologie (PEP) en emeritus-hoogleraar in de penologie (strafkunde) in Groningen, heeft bezwaren tegen de privatisering, zo heeft hij het ANP laten weten. Volgens hem ontstaat er dan een onaanvaardbaar verband tussen financiële doelstellingen en de hoogte van vrijheidstraffen. ,,Dat kan leiden tot druk op de politiek vanuit die bedrijven om fors te straffen, zoals in de Verenigde Staten het geval is geweest. Een stimulans om korter en minder te straffen gaat er volstrekt niet van uit.''

Ook vindt Tulkens dat privatisering de voorbereiding op de terugkeer in de maatschappij belet. Het geleidelijk vervangen van bewaking door begeleiding, als het einde van de straf nadert, kost geld. Een commercieel ingestelde directeur zal hier niet veel voor voelen, denkt Tulkens.