Europa's opinie

Bestaat er een Europees belang, of, anders gezegd, zijn er belangen die Europeanen als de hunne onderkennen zodanig dat van Europese `nationale' belangen gesproken zou kunnen worden? Als hierover van gedachten wordt gewisseld, gaat het doorgaans om de positie van de Europese Unie in brede en de positie van de euro in engere zin. Al gauw bereikt men dan de slotsom dat de Europeaan zijn belangen eerder in nationale dan in Europese zin formuleert. Dat is misschien ook wel het geval met de antwoorden op een enquête die de International Herald Tribune vorige week publiceerde. Maar opvallend is dat in de vier landen waar de enquête werd gehouden, zich overeenstemmende meerderheden aftekenden. De vragen betroffen het beleid van Bush, maar de Amerikaanse president fungeerde hoofdzakelijk als een spiegel die Europa werd voorgehouden. Reagerend op Bush toonde een meerderheid van Fransen, Duitsers, Britten en Italianen hun ware gedachten. En die waren merkwaardig eensgezind.

Tussen de 80 en 90 procent van de ondervraagden keurde de Amerikaanse beslissing af zich te distantiëren van het Kyoto-protocol om broeikasgassen in de atmosfeer te bestrijden. Tussen de 65 en 83 procent keerde zich tegen de Amerikaanse beslissing een raketschild te bouwen zelfs als dit zou betekenen dat de VS zich terugtrekken uit het zogeheten ABM-verdrag dat zo een schild verbiedt. Tussen de 44 en 73 procent keurde de steun van Bush voor de doodstraf af. (Hier verwijderden de Britten zich van de Europese meerderheid).

Niet altijd waren de reacties negatief voor de Amerikaanse president. Maar ook in dat geval hielden de Europeanen de rijen gesloten. Tussen de 57 en 64 procent loofde het Amerikaanse besluit Amerikaanse troepen te handhaven in Bosnië en Kosovo (onder Amerikaanse ondervraagden was dit 47 procent). De steun van Bush voor vrijhandel werd goedgekeurd door tussen de 53 en 67 procent van de Europeanen (het laagste getal kwam uit Frankrijk). Bij de vraag of Bush een beter of slechter begrip heeft van Europa dan zijn voorgangers koos tussen de 53 en 75 procent negatief, waarbij een kleine derde van de Italianen zei het niet te weten. Tussen 73 en 85 procent van de Europeanen meende dat Bush zijn besluiten geheel op Amerikaanse belangen baseert. De Fransen waren daarvan het meest overtuigd.

De enquête onthulde ten slotte meer over wat niet dan wat wel was onderzocht. De Europese eensgezindheid was overduidelijk, evenals de reserves tegenover Bush. Maar de Atlantische relaties lijden er niet onder, zo bleek. De meerderheid van de Europeanen is van mening dat die betrekkingen niet veranderd waren dan wel zich versterkt hadden. Vooral Duitsers waren van dit laatste overtuigd. Van de Britten was overigens een kwart van mening dat Europa en Amerika zich van elkaar verwijderen.

Als Europa politiek niet bestaat, Europese eensgezindheid is er zeker. Misschien een opsteker voor Europese politici.