Cruciale week voor in nauw gedreven Adriaanse

Al in de eerste competitiewedstrijd onderstreepte het wankelmoedige Ajax gisteren dat het nog altijd met een identiteitscrisis worstelt. Zelfs een voor rust onthutsend zwak Roda JC dreigde de Arena met een overwinning te verlaten, maar dat leed bleef Ajax-coach Co Adriaanse bespaard. Goochelend met diverse spelsystemen tracht de in het nauw gedreven trainer een cruciale week te overleven. De slappe 1-1 tegen Roda zet echter de toon voor een totale ontmanteling door Celtic en Feyenoord, want Adriaanse begint verdacht veel te lijken op zijn ontslagen voorganger Jan Wouters.

In minder dan twee weken schotelde Adriaanse zijn kwaliteitsarme selectie maar liefst drie verschillende spelconcepten voor. Het is dus niet verwonderlijk dat spelers als Knopper, Van der Vaart en de vorige week ernstig geblesseerd geraakte Cruz zich openlijk afvragen wat de trainer voor ogen heeft. De radicale koerswijziging van Adriaanse na de afgang tegen Celtic in het eerste duel uit de voorronde van de Champions League was al opmerkelijk.

Vier dagen te laat corrigeerde de 54-jarige coach zijn door de Schotse kampioen aan flarden geschoten 4-2-4 systeem. Maar in een oefenduel met AS Roma in Berlijn spiegelde Adriaanse zich zelfs zonder gêne aan het door de Joegoslavische trainer Tomislav Ivic ontworpen betonvoetbal uit de jaren zeventig.

Alsof hij Celtic en Feyenoord deze week vanuit de loopgraven wil bestrijden, verloochende Adriaanse de traditionele huisstijl van Ajax door zijn elftal zonder vleugelspitsen te laten spelen en moest Chivu een ouderwetse ausputzer achter de verdediging imiteren. Zo bont maakte Adriaanse het uiteraard niet in de seizoensouverture tegen de ploeg die vorig seizoen pas op de laatste speeldag de derde plaats aan Ajax afstond. Dit keer presenteerde hij een behoudende variant op het 4-3-3 systeem, waarbij Yakubu als corrector voor zijn defensie fungeerde en de middenvelders Knopper en Van der Vaart beurtelings achter de diepste spits Arveladze moesten opduiken. Beter ging het door een blessuregolf getroffen Ajax er niet door spelen.

Met zowaar nog vier Nederlanders in de basis (doelman Grim, Knopper, Van der Vaart en Van der Gun als rechtsbuiten) bevatte Ajax nog altijd acht verschillende nationaliteiten, waarbij de defensie werd gevormd door een Tunesiër (Trabelsi), een uit de mottenballen gehaalde Noor (Bergdølmo), een Roemeen (Chivu) en de Braziliaanse aanwinst Maxwell. Voeg daarbij een Ghanees (Yakubu), een Egyptenaar (de zichzelf Mido noemende Hossam), een omstreden Georgiër (Arveladze) en drie invallers uit Brazilië (Wamberto), Griekenland (Machlas) en Zweden (Ibrahimovic) en het wordt wel erg verleidelijk een Babylonische spraakverwarring bij Ajax te signaleren.

De achterban zou het vreemdelingenlegioen ongetwijfeld liefdevol omarmen als het oude tijden zou kunnen laten terugkeren. Maar buitenlandse spelers van het kaliber Kanu en Finidi George komen niet langer naar Ajax. De bonte signatuur van zijn elftal dwingt Adriaanse bovendien een strategie te ontwerpen waarin voetballers uit verschillende culturen zich kunnen vinden. Knopper pleitte gisteren uiteraard voor het handhaven van het vertrouwde concept, waarbij hij met rugnummer 10 ook als een bij Ajax klassieke `tien' de schaduwspits kan opereren. Nu ook linkermiddenvelder Van der Vaart zich gisteren met regelmaat op die positie diende te melden, kon Roda JC in de tweede helft met invaller Nygaard en Sonkaya als rechtsback in plaats van Senden eenvoudig een overwicht creëren op de rechterflank. Adriaanse zag het en had geen antwoord op de tactiek die het fletse Roda JC weer smoel gaf.

Uitgerekend de Deen Nygaard, door de nieuwe Roda-coach Jan van Dijk ook al van zijn favoriete plaats achter de spitsen verdreven, bezorgde zijn ploeg in de 79ste minuut met een vlekkeloze kopbal uit een corner van Lawal een 1-0 voorsprong. De bij Ajax ingevallen spits Machlas bediende vier minuten later Van der Vaart op maat, waardoor de Amsterdammers een tweede echec in eigen huis voorkwamen: 1-1. Het was Adriaanse namelijk niet ontgaan dat de supporters van de F-Side zich met hatelijke spreekkoren (`Cootje rot op' en `Cootje moet naar Haarlem') net zo fanatiek tegen hem keerden als tegen zijn vorig jaar ontslagen voorganger Wouters. Maar druk zei de stuurse Adriaanse niet te voelen. ,,Druk? Ja, we krijgen het druk deze week, veel reizen ook'', klonk het nonchalant.

Met Adriaanse viel de afgelopen week toch al geen fatsoenlijk gesprek te voeren. De rechtlijnige coach veronderstelde zelfs een complot van de media, al was het toch echt zijn libero Chivu die gisteren in de zevende minuut faalde vanaf de strafschopstip. De matige Roda-keeper Kalac compenseerde zijn overtreding op de doorgebroken Van der Gun door de zwak ingeschoten bal van Chivu te keren, waarna de Roemeen nog een herkansing kreeg van Van der Gun. De kans leek niet te missen, maar de flegmatieke Chivu drukte dit keer slechts zijn schoen tegen de bal, waardoor Vandenbroeck op de doellijn kon redden.

Zo haalden de knoeiende Limburgers ongeschonden de rust en wist het Groningse monument Van Dijk het dolende Roda met enkele omzettingen weer in het gareel te krijgen. Daar droomt Adriaanse bij Ajax al een jaar lang van. Maar de vraag dringt zich op hoeveel krediet hij nog heeft als zijn elftal woensdag door Celtic opnieuw op de pijnbank wordt gelegd en het zondag in de Kuip ook door aartsrivaal Feyenoord op zijn beperkingen wordt gewezen.