Nostalgie scoort beter dan seks

De BBC begint vandaag met I ♡ 1990s, een serie over populaire cultuur in de jaren negentig. MC Hammer en Twin Peaks zijn al nostalgie. De Nederlandse tv houdt het voorlopig bij de jaren tachtig. Net5 komt met een Nederlandse bewerking van I ♡ 1980s, RTL4 met Typisch Tachtig!. Inclusief Adam Curry en André van Duin.

Simone Signoret zei het al: ,,De nostalgie is niet meer wat ze geweest is.'' Nog geen half jaar nadat de BBC de populaire cultuur van de jaren tachtig verheerlijkte in de onvolprezen zaterdagavondserie I ♡ 1980s zijn de nauwelijks verteerde nineties aan de beurt. In tien programma's van anderhalf uur, gepresenteerd door jaren negentig-fenomenen als Beavis & Butthead en fotomodel Eva Herzigova, wordt met behulp van tv-clips, muziekfragmenten, filmbeelden en interviews een beeld gegeven van het tijdperk waarin volgens BBC-producer Alan Brown de scheidslijnen tussen de cultuur van tieners, twintigers en dertigers verdwenen, en waarin jongerencultuur niet meer voorbehouden was aan jongeren.

De eerste uitzending van I ♡ 1990s, gewijd aan het jaar dat Mandela uit de gevangenis kwam en Saddam Koeweit binnenviel, moet de stelling van de BBC illustreren. En inderdaad: van televisieprogramma's als Baywatch en The Simpsons, van hitmakers als Sinéad O'Connor en MC Hammer, van WK-voetballers (Gazza, Milla en Maradona) en supermodellen (Cindy en Naomi) kun je zeggen dat ze alle leeftijdsgroepen onder de veertig gelijkelijk aanspraken. Maar dat geldt niet voor rages als vogue-dansen en veilig vrijen, en evenmin voor de horror-soap Twin Peaks, waarin de presentatrice van vanavond, Sheryl Lee, de rol van Laura Palmer speelde.

Met I ♡ 1990s bedient de BBC vooral kijkers van boven de 30 – dezelfde groep die in Engeland en masse voor de televisie zat toen daar de afgelopen jaren niet alleen de jaren tachtig maar ook de jaren zeventig werden bijgezet. De nostalgie kreeg in deze series ruim baan: anders dan in vergelijkbare eerdere programma's als The Rock `n' Roll Years was er geen aandacht voor de Boze Buitenwereld. Het was de jeugdcultuur die herdacht werd, van glamrock tot de kubus van Rubik en van de instantpudding tot Star Wars. Wie iets wilde weten over het IRA-terrorisme of Thatchers onttakeling van de verzorgingsstaat moest maar een encyclopedie opslaan.

De I Love-series zijn gemaakt vanuit Brits perspectief, ook wanneer er wordt ingezoomd op typisch Amerikaanse bijdragen aan de populaire cultuur als Charlie's Angels en Madonna. Het zijn vooral Britse prominenten die in dynamisch gemonteerde interviewfragmentjes commentaar leveren op de `faces and fads' die hun jeugd hadden veranderd. In I ♡ 1970s kwamen er bovendien nogal wat Engelse reclames en televisieseries voorbij die de gemiddelde continentale kijker niets zeiden. Dat gaf niet, want het enthousiasme van de geïnterviewde cabaretiers en tv-persoonlijkheden, die vaak weer even kind leken te worden, was aanstekelijk. Zo kon zelfs een Nederlander genieten van de terugkerende montages van de pogingen van de interviewees om de herkenningsmuziek van wéér een favoriete jeugdserie na te zingen.

Niettemin schreeuwde I Love... om een Nederlandse bewerking, waarin ook aandacht zou zijn voor typisch Hollandse jaren-zeventig- en tachtigfenomenen als Turks Fruit, Top Pop, München '74, Koot en Bie, Bhagwan, Bulkboek, Doe Maar, Petje Pitamientje, Zeg `ns Aaa en Kinderen voor Kinderen. Het is Net5 die het heeft aangedurfd, zij het dat er eind september niet begonnen wordt met de jaren zeventig (toen het beoogde publiek van de commerciële zender nog nauwelijks geboren was), maar in 1980. Net5 heeft de BBC-serie gekocht, gebruikt de tv-fragmenten en items die ook voor Nederland relevant zijn, en wisselt ze af met interviews met bekende Nederlanders die pubers waren in de jaren tachtig. De oorspronkelijke I ♡ 1980s-programma's, met anderhalf uur aan de lange kant, zullen worden ingekort tot ongeveer 50 minuten.

Aan de Nederlandse I Love... wordt nog hard gewerkt. Productiemaatschappij Screentime wil op dit moment nog weinig concreets loslaten over de Hollandse inbreng in de tien programma's. Intussen zijn ze bij een andere commerciële zender, RTL4, al klaar met een concurrerend initiatief. Vanaf 6 september presenteert Reinout Oerlemans tien weken lang het Eyeworks/Endemol-programma Typisch Tachtig! De opzet is vergelijkbaar met die van de BBC-kloon, zij het dat Oerlemans zich nog meer op Nederland zal richten en interviews zal doen met Nederlanders die – ook al waren ze geen tieners meer – een belangrijke rol speelden in de populaire cultuur van de jaren tachtig: van Adam Curry tot Hans Wiegel en van André van Duin tot Thom Hoffman. Oerlemans belooft verder onder meer een rondvlucht boven het Binnenhof met Matthias Rust (de jonge Duitser die in 1987 zijn vliegtuigje op het Rode Plein zette) en een reünie met de cast van Zeg `ns Aaa.

`Sex sells' luidde ooit het leidende beginsel van de televisiewereld. Maar in the Age of Recycling verkoopt nostalgie nog beter.

I ♡ 1990, zaterdag, BBC2, 22.15-23.45.

(www.bbc.co.uk/cult/ilove)