Hollands Dagboek: Han Scholte

Als medewerker van de GGD West- Brabant was Han Scholte (46) verantwoordelijk voor de vaccinatie- campagne tegen meningokokken in Zevenbergen en Klundert. `Waarom wordt de zoon van de overbuurman wel ingeënt en wij niet?' Ze is getrouwd met Cees en heeft een zoon Christiaan (14) en een dochter Eveline (9).

Woensdag 8 augustus

Half zeven. De wekker gaat. Eerste gedachte: niet gepiekerd over het werk. Nog even lekker blijven liggen? De nieuwsgierigheid naar de krant overwint. Eruit. Op de voorpagina: `Massale inenting jeugd Moerdijk, GGD wil verspreiding meningokokken stoppen'.

Gisteren hebben de gemeente Moerdijk en de GGD West-Brabant bekendgemaakt dat ze een vaccinatiecampagne beginnen. Eind juli is bij vijf kinderen uit Zevenbergen en Klundert meningokokken groep C vastgesteld. De bron is niet meer te achterhalen, maar ze hebben wel alle vijf hetzelfde zwembad in Zevenbergen bezocht. Drie kinderen maken het goed, twee zijn overleden. Reden voor het op zaterdag 4 augustus bijeengeroepen landelijke Outbreak Management Team te adviseren om alle kinderen van 0 tot 19 jaar in Zevenbergen en Klundert te vaccineren. De knoop wordt snel doorgehakt. Het vaccin kan over een week in Nederland zijn.

Vandaag nog gaan de oproepen voor de 5.000 kinderen de deur uit. Eerst een briefing met de artsen en verpleegkundigen die 12 uur per dag als medische vraagbaak fungeren. Vanaf maandag komen elke dag om 8.00 uur enkele leidinggevenden bij elkaar om de stand van zaken door te nemen. Vandaag gaat het om de bezetting van de prikteams maandag en het informeren van de bevolking en de huisartsen.

De telefoon staat intussen roodgloeiend. Om 10 uur zijn er al 800 telefoontjes verwerkt. Ouders maken zich zorgen. Ik kan mij dit goed voorstellen. Ik heb zelf ook twee kinderen. Het risico is klein, maar het zal je maar gebeuren. Meningokokken is zo'n ongrijpbare ziekte. De opgedoken C-variant in Zevenbergen en Klundert komt niet veel voor. Gelukkig dat er een vaccin is. Maar de B-variant komt vier keer vaker voor en daar is nog geen vaccin voor.

In de namiddag naar Eindhoven om Eveline bij mijn ouders op te halen. Vanaf zondag weinig meer gezien buiten de GGD. Hoi mama. Thuis heeft Cees mosselen gekookt. De bel. Mijn oppas stapt binnen na haar vakantie. Zal ik morgen voor je komen strijken? Nog even een blik in de krant: Aantal vrouwen met werk sterk gestegen. De 65 procent die nagestreefd wordt, halen we niet. Kan ook alleen maar als je zo'n thuisfront hebt als ik, werken.

Donderdag

Zachtjes uit bed. Christiaan gaat vissen en Eveline uit logeren bij een vriendin. In de schoolvakanties is het lastig om een drukke baan met je huishouden te combineren. Zeker tijdens zo'n grote onverwachte vaccinatiecampagne.

Crisisteamoverleg. Het koeltransport van de vaccins is geregeld: ze komen vrijdagnacht uit het buitenland aan. Hoe gaan we om met de bescherming van ons eigen personeel. Moeten we hen laten vaccineren? Maandag hebben ruim tachtig van onze mensen heel de dag contact met vijfduizend kinderen in Zevenbergen en Klundert. Een dilemma. Risico is bij zo'n infectieziekte nooit geheel uit te sluiten, maar het is toch te klein om te vaccineren. Bovendien is het GGD-advies: alleen kinderen tot 19 jaar. We besluiten onze mensen niet te vaccineren.

De telefoons staan intussen weer roodgloeiend. Er komen vragen uit Friesland. Daar is een kindje overleden aan de meningokokkenziekte. Bewoners uit Zevenbergen en Klundert vragen de GGD waarom de kinderen van de overbuurman wel en zij geen vaccinatie krijgen. Ze wonen net aan de rand van de geselecteerde woonkernen. Het is toch heel moeilijk mensen gerust te stellen.

's Avonds samen met collega's een warme maaltijd op de GGD. Daarna Nova kijken: de Nederlandse Meningitis Stichting zegt dat het vaccin tegen het C-type vanaf maandag voor iedereen verkrijgbaar is. Ik houd mijn hart vast voor de gevolgen van deze uitzending.

Vrijdag

Inderdaad: de berichtgeving van gisteren veroorzaakt een run op huisartsen, apothekers en GGD'en. Om 10 uur zijn de telefoonlijnen op onze GGD al overbelast. Het gratis 0800-nummer wordt door duizenden mensen uit het hele land gebeld. Honderden daarvan komen door naar onze GGD.

Inderhaast worden meer artsen en verpleegkundigen ingezet in ons eigen call-centrum om ingewikkelde telefoontjes op te vangen. Meest gestelde vragen: kan ik gevaccineerd worden en waar is het vaccin te krijgen. Het advies van de GGD is dat vaccineren niet nodig is voor mensen die buiten het gebied Klundert/Zevenbergen wonen.

Ik maak me zorgen. De organisatie van de vaccinatiecampagne maandag in Moerdijk is in volle gang. Onze infectieziektenartsen en verpleegkundigen kunnen nu onmogelijk bij de telefoon gaan zitten. De gemeente Moerdijk wordt op de hoogte gebracht. Ook voor hen hebben de vragen uit het hele land gevolgen: de kosten komen voor rekening van Moerdijk. In de loop van de middag is een contract geregeld tussen het ministerie van Volksgezondheid en het call-centrum dat de meningokokken-infolijn beheert. Er zijn meer lijnen opengesteld. Ondertussen vraag ik collega's van GGD'en in Tilburg, Eindhoven, Zuidoost-Brabant, Zeeland en Zuid-Holland om versterking.

Om 19 uur besluit ik de gemeente Moerdijk te bellen. Onze GGD fungeert nog steeds als medische achterwacht voor vragen uit het hele land. Van de 6.000 mensen die vandaag de meningokokken-infolijn bellen, zijn er 400 naar ons doorverbonden. Als de belangstelling voor de meningokokkenziekte blijft, dan zullen mensen blijven bellen. Ik vind dat er landelijk een medische vraagbaak georganiseerd moet worden. Anders trekken wij het niet.

De vaccins zijn inmiddels aangekomen. Op de GGD staat de koelauto gereed.

Zaterdag

Vandaag ben ik thuis. Ik hoor dat het ministerie van Volksgezondheid inmiddels een medische achterwacht voor landelijke vragen geregeld heeft. Hadden we dat maar eerder geregeld. Maar wie had gedacht dat de meningokokkenziekte in Brabant zoveel landelijke commotie zou veroorzaken?

Zondag

Naar de GGD bellen verontruste ouders uit Zevenbergen en Klundert die net aan de rand van de woonkernen wonen. Zij hebben voor een kind dat in Zevenbergen op school zit wel een oproep gehad maar voor de kinderen die in andere plaatsen naar school gaan niet. Onze verklaring is moeilijk te accepteren. Intussen kondigen ouders in Moerdijk aan dat ze hun kinderen niet naar school zullen sturen omdat het vaccin pas na weken volledige bescherming biedt. De verantwoordelijken zeggen terecht dat thuisblijven zinloos is. Het sociale leven kan niet stilgelegd worden. Bovendien gaan kinderen ook buiten school gewoon met leeftijdsgenootjes om.

De actie van GGD en gemeente maakt veel los. Het is de tweede keer dat in Nederland een uitbraak van de meningokokkenziekte leidt tot massale inenting. In 1998 in Putte (Gelderland) en nu in de gemeente Moerdijk. De roep om de meningokokkenvaccinatie op te laten nemen in het rijksvaccinatieprogramma wordt steeds groter. Probleem is onder meer dat tegen de B-variant van de meningokokkenziekte nog geen vaccin beschikbaar is. En alleen tegen C enten? Het type B komt meer voor dan het type C. Zodra het mogelijk is om een zo optimaal mogelijk vaccinatieprogramma tegen de meningokokkenziekte aan te bieden, moet dat er zeker komen naar mijn idee.

Op zondagmiddag inspecteren we nog een keer de `priklocaties'. Vijfduizend injectienaalden liggen gereed, de verbandmiddelen zijn ingepakt en voor iedere medewerker zijn instructies opgesteld. Het gemeentehuis en het sportcentrum zijn omgetoverd tot medische centra. Er is een aparte ruimte waar thuiszorgmedewerkers baby's kunnen inenten. Buiten zijn dranghekken en mobiele toiletten geplaatst. Laat de kinderen en hun ouders maar komen. We zijn er klaar voor.

Maandag

Dé grote vaccinatiecampagne. Om 8 uur de briefing voor het personeel. Medewerkers nemen hun posities in. De prikteams stropen de mouwen op. De deuren gaan om 9 uur open. Dat moment maak ik in Klundert mee. Alles verloopt rustig en volgens plan. Per uur zullen hier 180 kinderen geprikt worden en dit gaat de hele dag door.

In Zevenbergen zie ik op het zonovergoten plein de eerste kinderen die geprikt zijn omringd door cameraploegen. In de hal lopen ouders met kinderen rustig naar de loketten waar oproepkaarten afgegeven worden en vaccinatiebewijzen gestempeld. Clowns vermaken de kinderen. Ik zie in de loop van het eerste half uur dat de spanning op de gezichten van de medewerkers wijkt. Bij de uitgang staat een ijskar. De opbrengst is bestemd voor de Nederlandse Meningitis Stichting.

Er bellen toch weer zo'n 350 mensen de GGD. Veel vragen van mensen die aan de rand van Zevenbergen en Klundert wonen. Ze willen dat ook hun kinderen gevaccineerd worden. In het gemeentehuis wordt intussen op bestuurlijk niveau gediscussieerd over de kinderen aan ,,de rand''. In de loop van de middag wordt beslist dat enkele kinderen die tot nu toe buiten de boot vielen toch gevaccineerd worden. Dit nieuws heeft een stroom vragen bij de GGD tot gevolg. Mag mijn kind nu ook komen? De gemeente buigt zich opnieuw over het gebied. Als u daarbinnen valt, krijgt u alsnog een oproep antwoorden we. Hoe zorgvuldig je de grenzen ook bepaalt, ik denk dat de acceptatie daarvan door bewoners aan de rand altijd moeilijk is.

De laatste uren van het vaccineren in Zevenbergen breken aan. Bij de laatste prik beginnen medewerkers te applaudisseren. Ondanks de trieste aanleiding een geslaagde dag. Een opkomst van 95 procent. Thuis om 21.30 uur maakt Eveline samen met mij een verlanglijstje. Woensdag is ze jarig.

Dinsdag

Om 7 uur stel ik thuis een agenda op voor het crisisteam straks op de GGD. Er is nog veel werk aan de winkel. Er worden inhaalspreekuren geregeld voor gezinnen die nog op vakantie zijn. Ik ga aan de slag met de financiële afwerking. Een half miljoen zal de hele campagne zeker kosten. Hoe de verrekening plaatsvindt, moet nog besproken worden met de gemeenten in West-Brabant. De vaccins komen voor rekening van VWS. Het is intussen bekend dat ongeveer 350 kinderen vanmorgen niet op school verschenen zijn. In stilte hoop ik dat zich geen nieuwe besmettingsgevallen voordoen. Iedereen in Nederland is nu zo gespitst op meningokokken, dat iedere nieuwe melding weer onrust kan veroorzaken. Om tien voor half zes storm ik een speelgoedwinkel binnen met het verlanglijstje van Eveline.

Woensdag 15 augustus

De wekker gaat om 6 uur. Cees begint vroeg zodat hij Eveline om 12 uur van school kan halen. De verjaardagscadeautjes worden uitgepakt. Nadat ik Eveline met de traktaties voor de klas naar school heb gebracht, rijd ik naar Breda. Het blijft telefoontjes regenen: over de verkrijgbaarheid en bijwerking van het vaccin, de besmettingskansen, het nut van vaccineren. Onze verpleegkundigen en artsen hebben de handen vol aan het uitleggen waarom vaccineren tegen dit type meningokok C niet geïndiceerd is buiten de kernen Zevenbergen en Klundert. Vandaag 25 procent minder schoolverzuim. Dit betekent dat toch nog ongeveer 250 kinderen thuis gebleven zijn. De gemeente toont deze week begrip.

's Middags naar huis. We vieren feest. Eveline is 9 jaar geworden.