`Perfide complot voor Engels als voertaal EU'

In Brussel vliegen Engelsen, Fransen en Duitsers elkaar in de haren om wat de werktaal van de Europese Commissie moet worden.

Volgens een Franse krant smeden de Britten ,,een perfide complot om de Europese Unie tot Engelssprekend gebied te maken''. De Duitse pers vreest dat ,,Duits als werktaal in de Europese Commissie verdwijnt''. Volgens Britse media moet Engels de voornaamste werktaal binnen de Commissie worden, omdat dit miljoenen aan vertaalkosten uitspaart als Fransen en Duitsers daartegen zijn, houden ze om nationalistische redenen een geldverslindende bureaucratie in stand.

Als je de pers dezer dagen moet geloven, is de Grote Taalstrijd in de Europese Unie echt begonnen. Een werkgroep van Eurocommissaris Neil Kinnock (interne zaken) buigt zich thans over de vraag welke taal niet-officiële werkdocumenten moeten hebben, teksten waarover de Eurocommissarissen nog moeten onderhandelen. Nu gebeurt dat officieel in de drie werktalen van de Europese Unie: Frans, Duits en Engels. Maar is dit wel zo efficiënt? Omdat het hier om beleidsvoorbereiding gaat, om teksten die volgens een hoge functionaris vanwege lopende onderhandelingen ,,driemaal per dag veranderen'' dus niet om wetsvoorstellen of politieke documenten die naar ministers of europarlementariërs gaan , is vertaling in de elf officiële talen van de Europese Unie niet nodig. De drie werktalen volstaan. Maar in de praktijk worden deze interne documenten vooral in het Engels en Frans gebruikt. Van ruim een miljoen A-4'tjes die de interne Commissie-machinerie in 2000 produceerde, was 63 procent in het Engels, 36 procent in het Frans en één procent in het Duits. De kabinetten van de eurocommissarissen schrijven zelf Frans of Engels, of geven te kennen dat ze andermans stukken in die talen willen ontvangen. Vrijwel niemand produceert dus iets Duits, of wil iets in het Duits krijgen. Tot 1973 was vooral Frans de voertaal in de Commissie. Na de toetreding van Engeland, Ierland en Denemarken maakte het Engels opgang. Sinds een paar jaar is Engels in de praktijk de voornaamste werktaal.

Kinnocks werkgroep, die de werkwijze binnen de Commissie efficiënter en goedkoper wil maken, bedacht in juni een oplossing: het spaart geld en energie als deze teksten voortaan in het beginstadium worden bediscussieerd en geamendeerd in de taal waarin ze oorspronkelijk geschreven zijn. Pas als een tekst naar de eurocommissarissen zelf gaat, wordt ze in de drie werktalen vertaald. Dit nog embryonale plan komt erop neer dat de meeste teksten in het Engels en het Frans zullen zijn. Een formalisatie van de bestaande gang van zaken dus. De Duitsers zijn not amused. ,,Met ruim 100 miljoen Duitssprekenden is Duits de grootste EU-taal'', zegt een Duitse diplomaat. ,,Voor ons is dit een principekwestie''. Op 2 juli schreef de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Fischer aan Commissievoorzitter Prodi dat hij niet accepteert dat het Duits als officiële werktaal op de achtergrond raakt. De brief werd mede-ondertekend door zijn Franse collega Védrine. De Fransen hebben weinig van dit plan te vrezen. Maar in het algemeen zien ze de opmars van het Engels in EU-instituties met lede ogen aan een trend die na de uitbreiding met nieuwe lidstaten versterkt zal worden: weinig Oosteuropeanen spreken Frans. Dus is Parijs uit voorzorg tegen álles wat kan tornen aan de officiële afspraak dat er drie werktalen zijn binnen de Commissie. Prodi schreef beiden een kalmerende brief terug, in hun eigen taal.

,,Er is geen sprake van dat Engels de enige taal in de Commissie moet worden'', zegt Commissiewoordvoerder Steve Morris, ,,en al helemáál niet in de hele EU''. Dat de Franse, Duitse en Britse pers die indruk wel weten te wekken, zegt – zoals wel vaker – meer over henzelf dan over de werkelijke discussies binnen de Commissie. Dat Franse kranten als Libération en Le Monde commissaris Kinnock persoonlijk verwijten dat hij, een Brit, de positie van het Frans in het gevaar brengt, heeft bovendien iets ironisch. Het proefballonnetje van Kinnocks werkgroep is namelijk in het Frans geschreven.