Krapte dicteert Macedonië-missie

De NAVO-operatie in Macedonië, Essential Harvest, krijgt voornamelijk een symbolisch karakter. De missie duurt maar dertig dagen. Ook in Nederland staat personeelsgebrek bij de landmacht langduriger inzet in de weg.

Het licht staat nog op oranje. Vandaag praat het kabinet over deelname aan Essential Harvest (Noodzakelijke Oogst), de operatie waarbij 3.500 NAVO-militairen de Albanese rebellen in Macedonië moeten gaan ontwapenen.

Mocht de ministerraad definitief besluiten troepen te sturen, dan loopt Nederland vooruit op de NAVO zelf. Het aarzelende bondgenootschap wist afgelopen week nog geen overeenstemming te bereiken. Besloten werd alleen alvast 400 Britse kwartiermakers vooruit te sturen. Een definitief `go' vanuit Brussel wordt pas volgende week verwacht.

Maar militairen kunnen niet wachten tot alle politieke signalen op groen staan. De mannen van de Luchtmobiele Brigade in Assen kregen gisteren opdracht de notice to move, de maximale termijn waarbinnen ze moeten kunnen vertrekken, terug te brengen van tien tot vier dagen. Komende woensdag, laat het ministerie van Defensie weten, zal deze nieuwe staat van paraatheid worden bereikt.

Mocht de NAVO inmiddels een besluit hebben genomen, en is ook de Tweede Kamer akkoord, dan kunnen de 250 militairen van `luchtmobiel' volgende week zondag aan boord gaan van de DC-10 die hen naar Skopje vliegt. Kúnnen, want dat ze die dag vertrekken is onwaarschijnlijk. Het transportschip Rotterdam, met aan boord al het rijdend materieel, zal op zijn vroegst op zondag 2 september de haven van Thessaloniki binnenlopen. De volgende dag kunnen de eerste Nederlandse Patria-pantserwagens in Macedonië zijn.

,,We zijn geen vredesmacht'', zei de Deense NAVO-generaal Gunnar Lange afgelopen week. De 3.500 militairen van Essential Harvest beschikken niet over zware wapens. De operatie, die slechts dertig dagen gaat duren, is daarmee een uitzondering op de regel dat militairen moeten zijn uitgerust voor het grote gevecht om operaties `in de lagere regionen van het geweldsspectrum' tot een goed einde te kunnen brengen.

In 1995 was de tot de tanden bewapende NAVO-macht IFOR (inmiddels SFOR) het antwoord op het falen van de lichtbewapende militairen van UNPROFOR in Bosnië. Ook de NAVO-macht KFOR trok in de zomer van 1999 met tanks, geschut en ander zwaar materieel Kosovo binnen.

De lichtbewapende NAVO-militairen voor Macedonië zijn afhankelijk van de goede wil van het UÇK en het Macedonische leger. De wens van NAVO-lidstaten als Frankrijk en Duitsland om eerst te kijken of de wapenstilstand `houdt' vloeit voort uit deze kwetsbaarheid. Operatie Essential Harvest heeft voornamelijk een symbolisch karakter: de verwachting is dat de Albanezen slechts een klein gedeelte van hun arsenaal zullen overdragen. [VervolgNAVOTROEPEN: pagina 3]

NAVO-TROEPEN

Grenzen uitzending bereikt

[Vervolg van pagina 1] De beperkte schaal van de operatie heeft alles te maken met een gebrek aan troepen. Met SFOR (35.000 man) en KFOR (20.000), missies van onbeperkte duur, hebben de meeste Europese NAVO-lidstaten de grenzen van hun militaire vermogen bereikt. Nederland vormt hierop geen uitzondering. De continue bijdrage aan SFOR (circa 1.200 man) trekt een zware wissel op de door personeelsgebrek geplaagde Koninklijke Landmacht. Vorig jaar voerde de landmacht een model in waarbij de drie gemechaniseerde brigades van de landmacht volledig in beslag worden genomen door de NAVO-missie in Bosnië. Voor extra militaire inspanningen met grondtroepen resten Defensie het Korps Mariniers (net terug uit Eritrea) en de Luchtmobiele Brigade, het legeronderdeel waar het personeelstekort het nijpendst is. Een korte missie met 250 man is eigenlijk het enige dat Nederland op dit moment kan leveren.

De vraag is of het genoeg is. Het handboek Vredesoperaties van de landmacht schaart het ontwapenen van strijdende partijen onder de categorie `demobilisatie-operaties'. De geloofwaardigheid van dergelijke operaties, zo stelt het handboek, ,,valt of staat met de mate waarin de vredesmacht in staat is veiligheid te verschaffen en te garanderen.'' Een lichtbewapende macht die binnen een maand weer vertrekt, zal dit niet kunnen doen. Niet voor niets hebben de Macedonische Albanezen al laten weten dat wat hen betreft de NAVO-troepen blijven totdat alle in het vredesverdrag afgesproken hervormingen zijn doorgevoerd. Ook als er geen nieuwe gevechten oplaaien, zou Essential Harvest daarom wel eens kunnen worden afgelost door een meer permanente troepenmacht in Macedonië. Dat Nederland hieraan zal kunnen bijdragen, lijkt onwaarschijnlijk.