De aye-aye

Het hoogst merkwaardige beest dat op BBC2 te zien was in de serie natuurdocumentaires Special Agents, de aye-aye, deed me aan de journalistiek denken, waarschijnlijk door het programma Andere Tijden eerder op de avond. De ideale journalist, bedacht ik, hecht zich aan zijn onderwerp zoals dit kleine, harige `vingerdier' zich aan een boom kleeft: het hele lijf op scherp en een en al oor. Met één lange arm houdt hij zich vast, met de andere doet hij onderzoek en daarbij komt een wel heel bijzondere antenne tevoorschijn. Bij de spitse vingers die de boom onafgebroken strelen, zit er één die ongewoon lang en dun is. Daarmee beklopt hij de schors in een razend tempo tot hij ergens in de geheime diepte een holte hoort. Daar zit zijn prooi. Ontsnappen uitgesloten.

Andere Tijden kwam met een aflevering over Argentinië en Zorreguieta, die eerder dit jaar is uitgezonden, maar niet genoeg bekeken kan worden. Het geschiedenismagazine had zelf ter plekke onderzoek gedaan en zich daarbij, lichtte presentator Hans Goedkoop toe, een belangrijke vraag voor ogen gehouden: `Waar verbond iemand zich nu precies toe als hij in dienst trad van de junta?' Zo'n vraag geeft richting, daarmee kun je de diepte in en het resultaat was ernaar: prooi Zorreguieta is erbij. We hebben nu overtuigend gezien, aan de hand van filmbeelden, door de junta samengestelde tv-spots en gesprekken met journalisten, juristen en politici, dat Z. precies wist waar de junta voor stond: een regime dat er openlijk voor uitkwam een einde te willen maken aan de verzorgingsstaat, de vakbonden en `alle subversieve elementen'. Ten gunste van een op de elite van grootgrondbezitters en grootkapitalisten gericht, economisch stelsel.

Het enige probleem dat ik met Andere Tijden heb, is dat het zo kort is: een half uur. Volgende week een aflevering over Tsjernobyl.

De Duitse zenders zijn heel wat minder bang voor lange, informatieve programma's, vaak ook nog in afleveringen. ZDF kwam met een schokkende, driedelige documentaire over drie grote rivieren in Rusland en het effect dat de totale vergiftiging daarvan heeft op het milieu en de mensen. En ARD bracht de zoveelste zienswaardige documentaire in de reeks Spectaculaire ontsnappingen uit de DDR. En dan zwijg ik maar over de intensieve reportages waarmee de BBC kan pronken.

Nu is lengte natuurlijk niet echt een criterium voor kwaliteit. Heel wat tv-programma's zouden er zelfs zeer bij gebaat zijn als ze tot de helft of minder werden teruggebracht. En dan denk ik heus niet alleen aan Big Brother before the Battle, waarin oud Big Brother-leden onder aanmoediging van de uit haar blouse barstende Patty Brard over hun gevoelenservaringen mogen praten (Yorin). Of 't Is hier fantastisch, de Nederlander op vakantie (RTL4). De loper op de korte afstand kan een intensiteit bereiken die de langeafstandsloper met geen mogelijkheid haalt. Maar dan moet hij wel `strak staan': scherp en to the point.

Voor die opgave staan de korteafstandslopers van nieuwsrubrieken als Netwerk en NOVA.

Hoe moeilijk dat is zagen we bij de reportage die Netwerk heeft gemaakt over de ESF-affaire, het Nederlandse schandaal rond de besteding van Europese subsidiegelden. In maart van dit jaar, heeft Netwerk ontdekt, is het rapport-Potsdammer verschenen dat volgens de rubriek een uitstekend rapport is, zeer belastend voor minister Melkert en dat onthult dat de regering de kans om de schuld aan Brussel af te kopen heeft laten lopen. Voor zulke aankondigingen ga je als belangstellende staatsburger even rechtop zitten, maar helaas, veel meer dan cijfermateriaal kwam er niet. Nog steeds weten we niet hoe de ESF-affaire precies in elkaar zit, hoe het kan dat maar twee mensen voor de besteding van de gelden verantwoordelijk waren en al helemaal niet wat de betrokkenen daarop te zeggen hebben. Ik zag weer even de aye-aye voor me, gekleefd aan de boom. Wat ontbrak was zijn antenne-vinger.