Raketschild biedt slechts denkbeeldige veiligheid

De Amerikaanse plannen voor de bouw van een raketschild zijn gebaseerd op een vals gevoel van onkwetsbaarheid en straffeloosheid, aldus Dmitri Rogozin. Ze zullen ten koste gaan van het streven de rol van strategische wapens in de wereld te beperken.

Het was een pragmatisch compromis: het ABM-verdrag uit 1972, waarbij de Sovjet-Unie de groei van haar ballistische raketten beperkte en de VS afzagen van het raketschild. De raketverdediging die wel werd toegestaan bood beide partijen een waarborg tegen eenmalige, per ongeluk gelanceerde ballistische raketten, maar liet geen enkele twijfel bestaan aan het recht van de Sovjet-Unie of de Verenigde Staten om een aanval met kernraketten te beantwoorden. De angst voor de onvermijdelijke en totale wederzijdse vernietiging was de beste waarborg tegen een rechtstreeks gewapend conflict tussen de twee mogendheden. Een kernoorlog werd zinloos en kernwapens werden in plaats van oorlogstuig een politiek argument. Dus is de conclusie gewettigd dat het 30-jarige ABM-verdrag zijn doelmatigheid en betrouwbaarheid heeft bewezen.

Daarom ligt het ook ten grondslag aan het hedendaagse rechtsstelsel van het strategische evenwicht. En dat bestaat uit tientallen bilaterale en multilaterale verdragen en afspraken, waaronder Start-I en Start-II, het verdrag inzake het algemene verbod op kernproeven, het nucleaire non-proliferatieverdrag kernwapens en nog veel meer. De toekomst daarvan hangt nu af van de Amerikaanse voornemens tot een raketschild.

De eerste proeven met het raketschild zijn al uitgevoerd en die zullen worden voortgezet. Het budget voor deze doelen overschrijdt de acht miljard dollar en dat houdt in dat de invoering van het raketschild niet meer is terug te draaien.

In Genua hebben de presidenten Poetin en Bush erkend dat de mondiale veranderingen nopen tot een brede en onderling verbonden discussie over de toekomst van strategische aanvals- en verdedigingswapens. Dat is een logisch besluit, want de verbetering van het ene soort wapen leidt onvermijdelijk tot de groei en kwalitatieve modernisering van een ander wapen zijn tegenhanger. Hoe steviger het schild, hoe langer het zwaard. Dat is een onveranderlijke veiligheidswet. Zo toonden de leiders zich voor het eerst bereid om de gesprekken over de strategische raketverdediging en de strategische kernmacht aan elkaar te koppelen.

Rusland stond niet afwijzend tegenover de Amerikaanse wens zich bij de uiteindelijke besluitvorming over het ABM-verdrag aan de democratische spelregels te houden. Maar de vraag is waarover ze het eens moeten worden, gelet op andere commentaren van leden van het Bush-team, die eisen dat de VS zich eenzijdig uit het ABM-verdrag terugtrekken.

Rusland en Amerika delen een bepaalde aanpak van de sleutelthema's van de mondialisering, zoals de non-proliferatie van kernwapens en de ontwapening; de strijd tegen terrorisme, drugshandel en grijze economie; het milieu, enzovoorts. Het gemeenschappelijke karakter van deze taken, de standvastige Russische gerichtheid op democratie en vrije markt, de erkenning van de mensenrechten, zorgen dat we niet in de Koude Oorlog terugvallen.

Voor de top heeft president George W. Bush verzekerd dat de plannen voor een raketschild nu de Koude Oorlog voorbij is, niet tegen Rusland gericht zouden zijn. Maar hij maakte wel een voorbehoud toen hij zei: ,,Tenminste niet zolang ik president ben.'' Persoonlijk zou ik hem het liefst geloven. Niet letterlijk natuurlijk, ook al zijn het de woorden van een wettig gekozen leider van de Verenigde Staten. Ik denk dat erop vertrouwd kan worden omdat in de nabije toekomst geen raketschild in staat zal zijn het Russische aanvalspotentieel te bedwingen. Maar er is wel een schatting nodig van de vermoedelijke consequenties van het nieuwste Amerikaanse initiatief voor de rest van de wereld, die trouwens veel dichter bij Rusland, Europa en Japan staat dan bij Noord-Amerika.

Het gaat dan om de landen die in weerwil van het non-proliferatiebeleid al kernwapens hebben of bezig zijn ze te ontwikkelen. Voor hen zou het schrappen van het ABM-verdrag een sein betekenen om versneld verbeteringen in hun verdedigings- en aanvalswapens aan te brengen. Ik betwijfel of de Amerikaanse politici daarna nog steeds hun gezonde kleur en Hollywood-grijns zullen hebben.

Eenzijdige en onverhoedse Amerikaanse stappen op militair terrein brengen onvermijdelijk de Volksrepubliek China in het geweer. Dat zou weer een nieuwe stoot geven aan de wapenwedloop in Azië, die daar toch al in volle gang is. India heeft laatst een proeflancering uitgevoerd met zijn operationele en tactische raket Agni-2, die een bereik heeft van 2000 kilometer. Pakistan heeft soortgelijke plannen met Haider-1-raket, die een bereik heeft van 2500 kilometer. De twee buurlanden hebben een paar jaar geleden proeven met kernkoppen uitgevoerd. En de betrekkingen tussen hen zijn evenals die tussen India en China tot nog toe verre van ideaal.

De `drempelstaten' zullen moeilijk te overtuigen zijn van de `heiligheid' van het internationale non-proliferatiebeleid. Zal dat in Azië meer evenwicht brengen? Amerikaanse legerexperts hebben op die vraag geen antwoord.

Ongetwijfeld zullen nieuwe technieken de Amerikanen op militair ruimtegebied een stap vooruit brengen en hun een voorsprong geven op de rest van de wereld, waaronder Europa, Rusland en Japan. Maar ook als er eenmaal een raketschild is, zal dat nooit door de Verenigde Staten op de proef worden gesteld. Daartoe zou er een plotselinge, grootscheepse raketaanval op Amerikaans grondgebied moeten worden voorgewend. Dat wil zeggen dat het raketschild geen echte veiligheidsgarantie kan geven.

Het enige wat het raketschild kan bieden is een denkbeeldige veiligheidsgarantie, die dan op haar beurt het Amerikaanse politieke en militaire establishment weer zou vervullen met een vals gevoel van onkwetsbaarheid en straffeloosheid. Als zo de Amerikaanse vrijheid tot onbeperkt gebruik van geweld tot stand komt, kon dit wel eens op zeer onverwachte manieren die niet minder afschuwelijk hoeven zijn dan kernraketten tot een golf van agressie tegen de Verenigde Staten en hun NAVO-bondgenoten leiden. Israël kent bijvoorbeeld maar al te goed de terreur van zelfmoordbomaanslagen, waartegen de beschaafde wereld tot nu toe geen verweer heeft. Raketsystemen of preventieve luchtaanvallen op schurkenstaten nemen niet de dreiging weg dat er op andere wijze massavernietigingswapens naar Amerikaans grondgebied of Amerikaanse wateren worden gebracht.

Overigens is de term `schurkenstaten' die in verband met het raketschild wordt gehanteerd een Amerikaans propagandacliché dat de kans op een positieve dynamiek ontneemt aan de burgerlijke ontwikkeling van deze landen en het proces van hun mogelijke democratisering vertraagt. Als een zwakke leerling op school de hele tijd te horen krijgt dat hij achterlijk en onverbeterlijk is, dan is dat in elk geval in onderwijstermen onpedagogisch, kortzichtig en gevaarlijk. Niets bestendigt een maatschappij en haar heersende bewind meer dan isolatie en het bestaan van een dreiging van buiten.

Amerika is zonder twijfel een wereldreus wiens bewegingen, hoe gering ook, de aarde doen trillen. Maar des te groter is de verantwoordelijkheid die op de nieuwe Amerikaanse regering rust als ze eenzijdig de rechtsbasis van de wereldveiligheid herziet. Het is belangrijk dat het beleid ter beperking en vermindering van strategische wapens niet wordt afgebroken ter wille van de zelfbescherming tegen denkbeeldige dreigingen van schurkenstaten. Miljardenorders voor het Amerikaanse militair-industriële complex wegen niet op tegen een honderdste procent vrede en stabiliteit op aarde.

Dmitri Rogozin is voorzitter van de commissie internationale betrekkingen van de Russische staatsdoema.

©RIA Novosti