Excuses van Megawati voor schendingen

President Megawati Soekarnoputri van Indonesië heeft vandaag haar excuses aangeboden voor het schenden van de rechten van de mens in de opstandige provincies Papoea (voorheen Irian Jaya) en Atjeh.

Megawati deed dat vanochtend in het parlement in een toespraak ter gelegenheid van de Indonesische onafhankelijkheidsdag. Het was de eerste grote rede waarin zij inhoudelijk inging op het door haar te voeren beleid sinds haar aantreden als president, eerder deze maand. In zowel Papoea als in Atjeh zijn separatistische bewegingen actief die de afgelopen decennia met harde hand zijn bestreden door het Indonesische leger. President Megawati bood haar verontschuldigingen aan voor de schendingen van de rechten van de mens die daarmee gepaard gingen. Maar tegelijkertijd maakte ze ook duidelijk niet van plan te zijn afstand te doen van de erfenis van de Indonesische eenheidsstaat zoals die werd opgebouwd door haar vader Soekarno, de eerste president van het onafhankelijke Indonesië.

De problemen in Atjeh en Papoea zijn ,,een binnenlandse aangelegenheid'' en de status van beide gebieden is niet te vergelijken met die van de vroegere Portugese kolonie Oost-Timor die zich inmiddels heeft losgemaakt van Indonesië, zei Megawati. Onafhankelijkheid van Atjeh, recent nog opschrikt door dodelijk geweld, en Papoea is voor haar niet bespreekbaar. Eind deze maand worden in Oost-Timor voor het eerst vrije verkiezingen gehouden.

In haar toespraak, die rechtstreeks was te volgen op televisie en radio, hield de 54-jarige Megawati haar landgenoten voor dat de diepe economische en politieke crises waarmee Indonesië momenteel wordt geconfronteerd ook door haar niet van de een op de andere dag kunnen worden opgelost. ,,Natuurlijk kan dat niet'', zei ze. Maar ze zei dat Indonesië wel in staat is om de huidige problemen ,,op een vreedzame manier'' op te lossen.

Megawati beloofde ook dat ze zich persoonlijk zal inzetten om het probleem van corruptie en nepotisme aan te pakken. Ze zei dat ze er bij de leden van haar familie op heeft aangedrongen zich te onthouden van activiteiten die kunnen wijzen op zelfverrijking en corruptie. De leden van haar regering heeft ze gevraagd hun persoonlijke vermogen te laten registreren.

Voor de modernisering van Indonesië is het volgens Megawati noodzakelijk dat de zwakke democratische instituties worden versterkt. Uitgangspunt voor haar beleid is ook dat de integriteit van het Indonesische grondgebied wordt gerespecteerd. Afgelopen januari werd een begin gemaakt met het overhevelen van bevoegdheden en inkomstenbronnen naar de regio's. De autonomieafspraken die daarvoor wettelijk zijn vastgelegd, blijven van kracht. Wel moet het debat over de afbakening van bevoegdheden tussen het machtscentrum in Jakarta en de regio's verder worden gevoerd.

Soortgelijke fundamentele discussies moeten ook worden gevoerd over het verkiezingsstelsel en de democratische verhouding tussen regering en parlement. Het gedwongen aftreden van haar voorganger, president Wahid, was mede terug te voeren op een machtsstrijd tussen hem en het parlement over elkaars bevoegdheden.

Het handhaven van de territoriale integriteit is ook de belangrijkste opdracht van het leger. Maar voorgaande hervormingen en democratische inbedding van de strijdkrachten zijn noodzakelijk, aldus Megawati. Indonesië kan niet verbloemen dat militairen zich schuldig hebben gemaakt aan ernstige schendingen van de rechten van de mens en het moet daarmee in het reine komen. ,,Sommigen klagen dat de democratisering heeft geleid tot toenemende chaos. Daarom moet er een duidelijke agenda zijn voor dit proces. Onze ervaringen met het begrip respect voor de rechten van de mens gaat niet diep. Dit is een belangrijke barometer om te kunnen vaststellen of een land modern is of niet.''