Club van adel is club van het volk geworden

Vitesse dreigde in 1985 als anonieme bespeler van de eerste divisie failliet te gaan. De club overwon de malaise en groeide uit tot een subtopper met een grote schare aanhangers. Ondanks nieuwe financiële problemen is de populariteit van Vitesse niet in gevaar.

Een grote gele springende vogel langs de lijn, een schreeuwende `opperstalmeester', een kidsclub, 193 damestoiletten, shuttlebussen en popconcerten in de rust van wedstrijden. Vitesse wil het gevoel uitstralen een voetbalclub voor de hele familie te zijn. Met opnieuw ruim 21.000 seizoenkaarthouders toont de Arnhemse voetbalclub dat populariteit inderdaad te creëren is.

`Mensen maken Vitesse', was de afgelopen jaren de slogan van de Gelderse club. In de praktijk werd de voetbalclub vijftien jaar lang gemaakt en bijna weer gebroken door één man: Karel Aalbers. In 1985 trad de destijds 35-jarige Aalbers aan als voorzitter van de noodlijdende Arnhemse voetbalclub. De in 1892 door de familie Van Pallandt opgerichte `club van adel' bungelde op dat moment aan de staart van de eerste divisie. In het zwaar verouderde Monnikenhuize trok Vitesse doorgaans nog geen duizend toeschouwers. Er was al surseance van betaling aangevraagd, maar de ambitieuze Aalbers wierp zich op als redder.

Met het aantreden van Aalbers was het gedaan met de bescheidenheid van de geelzwarte club. Tegen iedereen die het maar horen wilde, riep de voormalige goudsmid dat `zijn' Vitesse moest uitgroeien tot een topclub. Om dat te verwezenlijken moest er een multifunctioneel stadion in Arnhem verrijzen.

Jarenlang kreeg Aalbers hoongelach over zich heen. Zijn project werd spottend `Gelredroom' genoemd. Maar toen in 1998 het Gelredome (bouwkosten 160 miljoen gulden) de poorten officieel opende, beleefde Aalbers zijn finest hour.

Toenmalig voorzitter Henk Kesler van de sectie betaald voetbal van de KNVB noemde het Gelredome ,,het mooiste stadion in Europa''. Toenmalig staatssecretaris Erica Terpstra (Sport) noemde Aalbers ,,een kanjer''. En Aalbers zelf zag het stadion als het resultaat van ,,een gezonde wisselwerking tussen een gek en zijn omgeving''. Aalbers destijds bij de officiële opening: ,,De gek zorgt ervoor dat de omgeving de schroom afwerpt en de uitdaging aangaat. De gek maakt de omgeving zelfbewust.''

Vitesse was in vijftien jaar uitgegroeid tot subtopper in de eredivisie, had een fonkelnieuw stadion met een schuifbaar dak én veld en de club was immens populair in Arnhem en omgeving geworden. Het toeschouwersmoyenne steeg bijna nergens zo explosief als in Arnhem: van 6.900 in 1990/1991 naar ruim 26.000 tien jaar later. Eén op de vijf toeschouwers bij Vitesse is vrouw. De fundamenten voor een familieclub waren gelegd.

Aalbers leek van de destijds noodlijdende club Vitesse een gezonde onderneming te hebben gemaakt die de begroting had zien groeien van bijna acht ton in 1985, naar een budget van 55 miljoen gulden in 2000. Maar toen de ambitieuze Aalbers steeds heftiger en sneller begon te dromen van een internationale topclub in Arnhem, bleken de fundamenten te zijn gebouwd op drijfzand.

Volgens Aalbers zou de club wat betreft merchandising een voorbeeld moeten nemen aan het machtige en rijke Manchester United. Hij wilde het Gelredome rendabel maken door er een eigen reisbureau, een drukkerij, een hotel en een studio voor een tv-zender te vestigen. Aalbers vergat dat de populariteit van Vitesse niet nationaal, maar regionaal is (95 procent van de aanhang komt uit Gelderland). Aalbers werd uiteindelijk uit zijn eigen Gelredome verbannen.

Wat hij achterliet, was een club met een schuldenlast van meer dan zestig miljoen gulden. Vitesse is op dit moment nog op zoek naar een shirtsponsor en dertig procent van de 1.600 beschikbare businessstoelen is nog niet verhuurd. De club, die zich niet plaatste voor Europees voetbal, moet alles in het werk stellen om financiële gaten te dichten.

Ondanks de bestuurlijke en financiële perikelen zal het stadion ook dit seizoen weer elke veertien dagen volstromen. De ambities zijn bijgesteld, maar de aanhang is gebleven. Volgens Vitesse-voorlichter Frank Huizinga is de laatste jaren het gevoel van de aanhangers om ,,bij de club te willen horen'' steeds sterker geworden. ,,We willen dat er plaats is voor iedereen. De goedkoopste seizoenkaart kost bij Vitesse slechts 180 gulden. Maar we hebben ook hele dure arrangementen'', zegt Huizinga. ,,We merken dat de mensen de afgelopen jaren steeds meer betrokken zijn geraakt bij de club. Ze willen alles weten. Ze kopen shirts. Maken hun kinderen lid van de kidsclub. Wij zijn een familieclub.''

In het Gelredome staat publieksvriendelijkheid voorop. Geen hekken, een schuifdak, een `sfeerboulevard' en het Gelredome heeft zelfs een klimaatbeheersingssysteem dat in de winter elk hoekje van het stadion verwarmt en in de zomer volledig koel houdt. Daarentegen verraden de amateuristische scoreborden, de plastic spelerstunnel en de simpele dugouts dat Vitesse de stap naar de top nog moet maken.

Wel zal er dit seizoen voor het eerst in de geschiedenis in het Gelredome een wedstrijd in het toernooi om de Champions League worden gespeeld. Maar de trouwe aanhang van Vitesse zal het dan laten afweten. PSV - dat van de UEFA een thuiswedstrijd buiten Eindhoven moet spelen - koos voor het Gelredome. Vitesse heeft de populariteit weten te creëren, maar de sportieve successen blijken vooralsnog niet te koop.

Dit is de derde aflevering in een serie over de populariteit van het betaalde voetbal in Nederland.