`We moeten onszelf geen complex aanpraten'

De toeschouwersaantallen en de populariteit van het betaalde voetbal in Nederland groeien sinds midden jaren negentig. Directeur betaald voetbal Henk Kesler van de KNVB kijkt terug en blikt vooruit. ,,Een Europese competitie past in visionair denken.''

,,In het begin van de jaren negentig was sprake van een dalende trend in de toeschouwersaantallen. Het publiek voelde zich niet meer veilig in de stadions. Bovendien had het Nederlands elftal bepaald geen verheffende prestaties geleverd op het wereldkampioenschap voetbal. In Zeist is toen over een aantal zaken nagedacht. Zoals veiligheid. Maar ook: `Moeten we naar concentraties toe, zoals FC Limburg, FC Friesland?' De licentievoorwaarden voor de clubs zijn met het oog op de accommodaties aangescherpt. De tijdelijke inkomsten van Sport7 gaven een impuls om de stadions te verbeteren. De clubs konden bovendien een bedrag lenen uit het projectstimuleringsfonds van de bond zodat ze makkelijker bij de bank geld konden aankloppen.''

Aan het woord is Henk Kesler in een lange monoloog over de terugkeer van het voetbal als een populaire vorm van passieve recreatie voor het hele gezin. De Twentenaar volgde het proces de laatste jaren op de voet. Aanvankelijk als clubbestuurder, later als voorzitter van het sectiebestuur en nu als directeur betaald voetbal. ,,Sommige gemeenten, zoals Oss, Almelo en Waalwijk, leverden de afgelopen tien jaar ook een belangrijke financiële bijdrage'', vervolgt hij. ,,In samenwerking met de overheid ontstond een geïntegreerde aanpak om het vandalisme te bestrijden. Uit het bedrijfstakonderzoek bleek in 1995 dat er in Nederland plaats is voor 36 clubs. Maar ook dat de Betaald Voetbal Organisaties nog niet alles uit de markt hadden gehaald in hun verzorgingsgebied. De media ontdekten het voetbal als communicatiemiddel. Dat gebeurde ook in het bedrijfsleven en zelfs de supporters doen nu commerciële dingen met elkaar. Halverwege de jaren negentig, parallel aan de successen van Ajax, kwam de kentering. De clubs zijn weer een bindmiddel in de maatschappij. Het publiek voelt zich veilig in de vernieuwde accommodaties. De sfeer is geweldig. De toeschouwersaantallen blijven stijgen. Als penningmeester van FC Twente was ik al blij met 4.000 seizoenkaarthouders. Momenteel zijn het er 12.000 en het bestuur overweegt een ring te plaatsen op het nieuwe stadion in Enschede.

,,Het is nu zaak dat de clubs de toeschouwers ook tevreden houden. Dat de ontvangstruimtes worden vergroot, zodat je glas niet wordt stukgedrukt. Als je de capaciteit van je stadion verhoogt van twaalf- naar twintigduizend, moeten de parkeerfaciliteiten en de rest van de infrastructuur ook worden aangepast. Met name de parkeermogelijkheden laten nog wel eens te wensen over. ADO Den Haag, AZ en FC Groningen bouwen de stadions van de toekomst: buiten de stad.

,,Ook moet je als clubleiding naar het spelpeil blijven kijken. De doorsnee supporter vereenzelvigt zich met zijn club en kan het niet hebben als de resultaten slecht zijn. Als de fans gaan morren, zul je wat moeten doen. Begrijp me goed, ik ben niet pessimistisch over het niveau van het voetbal in Nederland. Ik vind dat er soms overdreven negatief over wordt gedaan. We hebben een interessante competitie. Vijf, zes clubs deden op de laatste dag van het vorige seizoen nog mee om drie plekken voor Europees voetbal. Dat was spanning en sensatie, daar komt het publiek toch voor?

,,De criticasters die roepen dat de kwaliteit van het Nederlandse voetbal slecht is moeten zich realiseren dat de kloof met het buitenland significant groter is geworden. Barcelona heeft in een jaar tijd zijn begroting met 100 miljoen gulden verhoogd. Dus met het volledige budget van PSV. Dortmund kan ook gewoon Amoroso van Parma kopen. We kunnen de markt, wat bijvoorbeeld tv-inkomsten betreft, in Nederland niet groter maken dan hij is. Een bekend Chinees spreekwoord zegt: als je geen kop hebt, kun je ook niet uit het raam kijken. Trouwens, we moeten ons zelf geen minderwaardigheidscomplex aanpraten. Ajax, Feyenoord en PSV kunnen qua begroting makkelijk in Frankrijk meedraaien. Olympique Lyon werkt met een budget van 150 miljoen gulden, het hoogste in Frankrijk.

,,Over vijf, tien jaar, als de eenwording van Europa verder is, verwacht ik toch een andere opzet van de competitie. Nu al zie je dat de Europese voetbalunie werkt aan een nieuw UEFA-Cuptoernooi. De kleine voetballanden kunnen dan in een toernooi naar het voorbeeld van de Champions League meer inkomsten genereren. Het is dan ook de bedoeling dat er wat Champions-Leaguegelden worden overgeheveld naar het UEFA-Cuptoernooi.

,,De plannenmakers van de Euro League hebben dat gedaan vanuit een goed perspectief. Maar de UEFA heeft gezegd: de nationale competities blijven favoriet. Met een beetje visionair denken moeten we ons afvragen wat er over vijf, tot tien jaar zal zijn in een echt verenigd Europa. Gezond nationalisme zal voorlopig blijven bestaan. Maar een Europese competitie zal er toch wel komen. Misschien komt er op enig moment een beweging, zoals bij ons in 1954 bij het ontstaan van het betaalde voetbal. Dan wordt wellicht een league van de G18-topclubs met één Nederlandse deelnemer opgericht. Dat houd je niet tegen. Dan ontstaat een tweede UEFA. De betrokken clubs moeten dat zelf maar beslissen, daar ben ik liberaal in. Maar ik zie dat de komende vijf jaar niet gebeuren.

,,Nederlandse clubs zullen naast elke vorm van Europees voetbal ook altijd aan onze eigen competitie moeten blijven meedoen. Qua publieke belangstelling is de rek er nog niet uit. Heerenveen, Utrecht, Twente, PSV, AZ en Groningen werken aan uitbreiding. Een stad als Den Haag behoort ook een volwaardige profclub te hebben.

,,Ik zie weinig aanleiding meer voor fusies van clubs. In het oosten is het niet aan de orde. Heracles heeft een van de mooiste stadions van de eerste divisie gekregen. In Zuid-Limburg bezitten Roda JC en Fortuna nieuwe accommodaties en gaat MVV De Geusselt van een facelift voorzien. In Rotterdam hebben Feyenoord, Sparta en Excelsior bewezen over eigen supportersgroepen te beschikken. Alleen in het noordwesten, waar Haarlem en Telstar problemen hebben met de gemeente en hun accommodaties, zou een fusie voor de hand liggen. Dat moet echter spontaan tot stand komen. Wij dringen ons als KNVB niet op, maar willen wel voor de trajectbegeleiding zorgen.

,,Wat de kansen voor amateurclubs als FC Omniworld uit Almere en AGOVV uit Apeldoorn betreft om toe te treden tot het betaalde voetbal kan ik duidelijk zijn. Hiervoor zijn door de Algemene Vergadering sportieve en financiële voorwaarden gesteld. Deze discussie is een gepasseerd station. Als die clubs naar de rechter willen, prima. Wij laten ons verrassen.''

Dit is de tweede aflevering in een serie over de populariteit van het betaalde voetbal in Nederland.