Klassieke actiefilms uit Hongkong

Meer opzienbarend dan de recente successen van Chinese en Taiwanese kunstzinnige films op filmfestivals en in de westerse arthouses is de plotselinge invloed van de Hongkong-actiefilm op de productie in mainstream Hollywood. De Amerikaanse film Rush Hour 2 met Jackie Chan is op dit moment de best lopende film in Noord-Amerika, nadat Ang Lee's nauwgezette hommage aan het historische fantasy-genre Crouching Tiger, Hidden Dragon eerder al de meest succesvolle niet-Engelstalige film aller tijden werd. Gevechtschoreograaf Yuen Woo-ping, die in Crouching Tiger, Hidden Dragon voor het eerst een breed westers publiek in verrukking bracht door zijn sterren aan draden over daken te laten vliegen, was in 1999 verantwoordelijk voor de actiescènes in de superhit The Matrix. Weinigen weten dat Yuen (Guangzhan, 1945) al ruim een kwart eeuw in Hongkong een legende is, en dat hij in 1978 als regisseur de met zijn carrière kwakkelende Jackie Chan z'n eerste successen bezorgde: Snake in the Eagle's Shadow en Drunken Master.

Die twee titels ontbreken in de collectie Hong Kong Legends, een serie in Engeland geproduceerde dvd's met klassieke actietitels uit de voormalige kroonkolonie. De reden is simpel: de vroege films van Yuen en Chan werden geproduceerd door de maatschappij Seasonal, en Hong Kong Legends put uitsluitend uit de catalogus van de Golden Harvest Group van producent Raymond Chow. Daarom zijn ook invloedrijke regisseurs als John Woo niet vertegenwoordigd, maar de positie van Golden Harvest in de Hongkong-filmindustrie was en is zo machtig dat het overzicht verder tamelijk representatief genoemd mag worden.

Er zijn nu dertien Hongkong Legends in Nederland uitgebracht. Elke maand komen er drie bij, maar het is nu al een ideale collectie, een voorbeeld van wat de dvd kan bijdragen aan een beter inzicht in de filmgeschiedenis. Niet alleen is van elke film beeld en geluid perfect gereconstrueerd, elke aflevering bevat ook een schat aan achtergrondinformatie. De opslagcapaciteit is benut door uitgebreide filmografieën toe te voegen, interviews met sterren en regisseurs, en vaak een naar believen in of uit te schakelen commentaar van expert Bey Logan. De hele film door babbelt Logan wetenswaardigheden de huiskamer in, waarschuwt wanneer Jackie Chan als figurant in beeld komt in Bruce Lee's Fist of Fury en verdedigt met verve de kwaliteiten van het zo lang verguisde genre. De meeste films in de collectie zijn in Nederland nooit in de bioscoop uitgebracht, of marginaal, in knokfilmbioscoopjes, die je vroeger aan kon treffen aan de Haarlemmerdijk of de Nieuwendijk, maar waar geen filmcriticus zich waagde.

Een opzienbarende ontdekking is bijvoorbeeld Once upon a Time in China, een naar Sergio Leone's operateske stijl knipogende kostuumfilm waarmee regisseur Tsui Hark in 1991 het genre nieuw leven inblies. Jet Li (nu de Amerikaanse ster van Lethal Weapon 4 en Romeo Must Die) speelt de legendarische vrijheidsstrijder en natuurgenezer Wong Fei-hung, die omstreeks 1900 buitenlandse duivels met welgemikte trappen hun plaats wijst. Onze onkunde is duizelingwekkend: de eerste van de vijf vervolgfilms, Once upon a Time in China 2 (1992), was precies de honderdste film over Wong Fei-hung. In zeventig grotendeels verloren zwart-wit films, tussen 1938 en het einde van de jaren zestig, werd hij steeds gespeeld door dezelfde acteur, Kwan Tak-hing. En in Iron Monkey, dat wel een voorstudie lijkt voor Yuen Woo-ping van Crouching Tiger, draait het verhaal om zijn vader, Wong sr.

Lang heerste in Hongkong de opvatting dat buiten Azië geen belangstelling bestond voor kung fu, wu shu en alle andere variaties op traditionele vechttechnieken. De in San Francisco geboren Bruce Lee (1940-1973), van wie Hongkong Legends drie films uitbracht, vormde daarbij de uitzondering op de regel. Die stelling valt niet meer goed vol te houden, al beweert de Amerikaanse acteur Mark King, die in Once upon a Time in China een koloniaal speelt, dat Hongkong-actiefilms alleen films zijn voor mensen die stripboeken als boeken beschouwen.Het lijkt hoog tijd de canon weer eens te herzien, en auteurs als Yuen Woo-ping, Tsui Hark en misschien nog een paar mensen een plaats in het pantheon te bezorgen. Nieuw is de mogelijkheid om de bronnen én een stortvloed aan informatie thuis te raadplegen.

Hong Kong Legends. The Big Boss, Fist of Fury, Way of the Dragon, Battle Creek Brawl/The Big Brawl, Armour of God, Eastern Condors, Miracles, Magnificent Warriors, Once upon a Time in China, City Hunter, Iron Monkey, Purple Storm. Uitgebracht op dvd door Dutch Film Works. Inl. www.hongkonglegends.nl