Malaria-medicijn helpt tegen ziekte Creutzfeldt-Jakob

Twee oude medicijnen tegen malaria en schizofrenie verhinderen het ontstaan van prionen die bij runderen de gekke-koeienziekte en bij mensen de ziekte van Creutzfeldt-Jakob veroorzaken.

Amerikaanse onderzoekers van het laboratorium van prionenonderzoeker en Nobelprijswinnaar prof. Stanley Prusiner schrijven dit vandaag in het wetenschappelijke tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS).

Prusiner en zijn medewerkers behandelden met prionen besmette muizencellen met een reeks medicijnen. Prionen zijn eiwitten die in de hersenen aanwezig zijn en, als ze van vorm veranderen, tot ziekte leiden. De onderzoekers kozen middelen die vanuit het bloed in de hersenen kunnen doordringen. Het anti-malariamiddel quinacrine en het schizofreniemedicijn chloorpromazine verhinderden het ontstaan van de ziekmakende prionen.

Een 20-jarige Britse vrouw met de ziekte van Creutzfeldt-Jakob die op advies van de Amerikanen al quinacrine slikte is volgens haar familie opgeknapt. Ze zou, meldde een Britse zondagskrant dit weekend, weer een beetje kunnen lopen en praten. Familieleden van de zieke Britse vrouw hadden contact met Prusiner gezocht nadat ze hadden gehoord van de proeven op muizencellen.

Maar de onderzoekers zeggen dat de verbetering niet objectief is vastgesteld. Daar is eerst wetenschappelijk onderzoek voor nodig. Een Amerikaanse Creutzfeldt-Jakob-patiënte die het malariamedicijn ook slikte verbeterde niet.

Quinacrine is een oud anti-malariamiddel dat in de Verenigde Staten nog wel, maar in Nederland niet verkrijgbaar is. Het is in ontwikkelingslanden bekend als chemisch sterilisatiemiddel voor vrouwen. Ingebracht in de baarmoeder veroorzaakt het verklevingen en daardoor onvruchtbaarheid.

Prusiner en zijn medewerkers hebben inmiddels toestemming van de Food and Drug Administration, het Amerikaanse overheidsorgaan dat over de toelating van geneesmiddelen beslist, om de medicijnen bij ongeveer 35 patiënten met de ziekte van Creutzfeldt-Jakob te testen.

In het artikel in PNAS speculeert Prusiner dat een werkzaam middel preventief aan runderen kan worden gegeven. Ook mensen die vlees of vooral hersenweefsel van gekke koeien hebben gegeten zouden de medicijnen preventief kunnen slikken.