Boekenpakket voor 1.875 gulden

Vanaf maandag gaan de eerste middelbare scholieren weer naar school. Schoolboekenleveranciers beleven drukke tijden. Hun inkomsten hangen af van een maand lang hard werken.

Het is topdrukte bij Iddink in Ede. De schoolboekenhandelaar levert deze weken bijna 2 miljoen studieboeken aan 75.000 leerlingen in het voortgezet onderwijs. Tussen de metershoge stapels nieuwe en gebruikte boeken duwen tientallen jonge vakantiewerkers stalen karretjes voort. Per boekenlijst vinken ze de boeken af die ze hebben gevonden, in elk karretje vormt zich gestaag het boekenpakket van een leerling.

Iddink verdient in de maand augustus negentig procent van zijn jaaromzet. Per dag rollen zo'n 3.000 plastic pakketten met gemiddeld 23 schoolboeken van de band. Het Edese bedrijf is na Van Dijk Studieboeken de nummer twee in het distribueren van huurboeken voor het voortgezet onderwijs. Het bedrijf koopt de boeken van uitgevers en levert ze vervolgens per pakket aan leerlingen van middelbare scholen.

Iddink heeft in de zomer tweehonderd scholieren in dienst. Eerst worden de schoolboeken verdeeld per school, vervolgens per leerling. ,,Per dag gaan 70.000 boeken de deur uit'', vertelt Henk van Schuppen, directeur van Iddink. ,,20.000 pakketten per week.'' In de grote opslagruimte staan boeken voor twaalf scholen reeds gereed om de deur uit te gaan. ,,Dat is voor de regio Zuid-Nederland. Dat zijn volgende week de eerste middelbare scholieren die weer naar school gaan'', aldus Van Schuppen.

Uit het jaarverslag van de Groep Educatieve Uitgeverijen, waarvan onder meer Wolters Noordhoff, Thieme Meulenhoff (net als NRC Handelsblad onderdeel van PCM Uitgevers) en Nijgh Versluys deel uitmaken, blijkt dat de totale schoolboekenomzet voor het voortgezet onderwijs van alle uitgeverijen samen is gestegen van 173 miljoen gulden in 1997 naar 364 miljoen gulden in 2000. De prijs per boek is zo'n tien procent gestegen, maar belangrijker nog, het aantal verplichte boeken voor bovenbouwleerlingen is meer dan verdubbeld.

Terwijl bovenbouwscholieren van havo en vwo in 1997 nog zeven of acht vakken hadden met één à twee boeken per vak, hebben ze sinds de invoering van de tweede fase in het schooljaar 1998/1999 veertien of vijftien vakken met twee à drie boeken per vak.

Uitgevers profiteren van de politiek gedreven stijging van het aantal studieboeken. En net als elk ander commercieel bedrijf bedenken uitgevers manieren om zoveel mogelijk producten af te zetten. Neem het werkboek. Vroeger werkten scholieren hun opgaven uit in een schriftje, tegenwoordig in een dik werkboek met veel plaatjes en uitleg. En goedkoop zijn de boeken niet: een werkboek voor het vak verzorging in 2 vmbo kost zestig gulden.

Een middelbare scholier is voor zijn boekenpakket gemiddeld 500 gulden kwijt. In de bovenbouw liggen de uitgaven hoger: gemiddeld 640 gulden per pakket. Volgens Van Schuppen is een leerling uit 4 vwo het meeste geld kwijt. Voor het vak wiskunde alleen al betaalt deze leerling op bepaalde scholen 98 gulden (zes boeken), voor Engels 94 gulden (vier boeken). Het maximum bij Iddink is een boekenpakket van 1875 gulden voor een scholier in de vijfde klas van het atheneum.

Volgens Karina Schaapman, oprichtster van de werkgroep Stop Tweedeling Onderwijs van de Partij van de Arbeid, komt de grote klap als zoon of dochter zestien jaar wordt. ,,Vanaf die leeftijd moet je als ouder in september niet alleen de boeken betalen, maar ook lesgeld van 1875 gulden.'' Schaapman is moeder van drie kinderen die in het voortgezet onderwijs zitten. ,,Ouders met een belastbaar inkomen tot 70.000 gulden krijgen een deel van de studiekosten van hun kinderen vergoed. Maar als je net boven dat bedrag zit en je hebt een groot gezin, is het heel lastig'', aldus Schaapman.

Zij is ervan overtuigd dat veel ouders moeite hebben met de hoge studiekosten in september. ,,Kinderen zeggen soms keer op keer tegen vriendjes dat ze hun rekenmachine zijn vergeten, terwijl ze er gewoon geen hebben'', aldus Schaapman.

Miriam Lavell, moeder van twee middelbare scholieren, ergert zich vooral aan het feit dat ze niet zelf de keuze voor de boeken kan maken. Soms gebruikt een leraar maar de helft van het boek. Ook de ongevraagde cd-roms die bij de boeken geleverd worden, irriteren haar. ,,Ze zijn duur en onbruikbaar omdat wij een Apple-computer hebben.''

De Nederlandse overheid besteedt aan een middelbare scholier zo'n 12.000 gulden per jaar. De overheidsuitgaven aan middelbaar onderwijs liggen daarmee in Nederland zo'n 10 procent lager dan het OESO-gemiddelde.