Samen sleutelen aan crisisopvang

Directeur Frans Leenders van de koepelorganisatie Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) in Nederland vindt dat de doorstroming van de crisisopvang naar de maatschappelijke opvang vaak verre van soepel verloopt.

,,Hoeveel crisisruimte er landelijk voor psychiatrische patiënten tekort is?'' Directeur Frans Leenders van GGZ Nederland zegt dat dat ,,moeilijk in bedden is uit te drukken''. Maar het staat voor hem vast dat het probleem groot is. ,,De laatste jaren is het aantal gedwongen opnamen toegenomen. Het totaal aantal gedwongen opnamen in gewone ziekenhuizen en psychiatrische inrichtingen liep op van 25.000 in 1985 tot bijna het dubbele in 1998. Alle categorieën namen daarbij evenredig toe.''

In Amsterdam werd gisteren, via een kort geding, de zorginstelling Buiten-Amstel gedwongen een verwarde man op te nemen, hoewel er binnen de GGZ geen plaats voor hem was. De nood is hoog.

,,Zeker in de grote steden, hoewel in Den Haag, waar de Stichting Paranassia de zaken regelt, vooruitgang wordt geboekt. Ook in Amsterdam gaat het beter dan voorheen. Daar zijn drie instellingen, waar de laatste drie, vier jaar nieuwe directies zijn aangetreden. Die zijn druk doende de zaak beter te organiseren. Ze stuiten op grote problemen: er is een gebrek aan psychiaters en sociaal-psychiatrische verpleegkundigen. In het verleden is dat soort specialisten in onvoldoende mate structureel opgeleid. Het is hard werken tegen een laag salaris. Dat moet beter. Minister Borst realiseert zich dat. Ze is goed bezig. Om de wachtlijsten met psychiatrische patiënten acceptabel te maken, heeft ze tot 2003 450 miljoen gulden toegezegd. Volgend jaar heeft de GGZ 160 miljoen nodig; de GGZ krijgt 80 miljoen, ze heeft nog 80 miljoen nodig. Daarnaast is er geld nodig voor werdrukverlaging, geschat op enkele honderden miljoenen.''

Insiders zeggen dat de doorstroming van gedwongen opgenomen psychiatrische patiënten onvoldoende is.

,,Dat is juist. Het zogenoemde `doorleggen', het laten doorstromen van de crisisopvang naar de maatschappelijke opvang, verloopt vaak verre van soepel. De nazorg vreest dat de agressieve patiënt in de `achtercrisis' weer agressief wordt. Ze nemen die mensen niet met graagte op, in tegendeel, er is terughoudenheid. Ik heb daar wel begrip voor. Is er een crisis, dat heb je gauw drie verpleegkundigen nodig voor één patiënt, gedurende een aantal uren of soms dagenlang. Het komt overigens steeds meer dan vroeger voor dat mensen in een isolatiecel worden gezet. Dat heeft te maken met de wensen van de steeds mondigere burger.''

Heeft u er begrip voor dat politie en gemeente snel actie willen van de GGZ, als ze met een psychiatrische patiënt worden opgescheept?

,,Ja, in Amsterdam is recent het Amstelakkoord getekend. Mogelijk is men te enthousiast geweest met toezeggingen, die in tweede instantie, wegens onder meer personeelstekort, niet waar te maken zijn. Er zal verder overleg nodig zijn met alle partijen. GGZ Nederland maakt binnenkort met de hoofdcommissarissen een aantal afspraken over dit probleem.''

Psychiater H. Kramer van de zorginstelling Buiten-Amstel denkt dat het goed zou zijn psychiatrische patiënten te dwingen thuis medicatie te nemen, zodat ze niet hoeven te worden opgenomen.

,,Dat zou een idee kunnen zijn. Maar stel je eens voor: je draagt mensen op thuis bepaalde pillen te slikken. Dat zie ik niet gebeuren. Als iemand van de GGZ bij die mensen aan de deur komt om de dagelijks portie medicijnen toe te dienen, roept dit weerstand en agressie op. Niet innemen van voorgeschreven medicijnen is wel een grote oorzaak bij dit soort crisisgevallen. Het zou naar mijn idee beter zijn die mensen een zogenoemde zelfbindingsverklaring te laten tekenen, als deze personen bekend zijn. Zij zeggen daarin: `Als het bij mij speelt, als ik in een crisis raak, behandel me dan'. Ze weten uit hun eigen geschiedenis dat ze bij zo'n crisis niet aanspreekbaar zijn.''