Kans patiënt op infectie in ziekenhuis

Patiënten hebben in veel ziekenhuizen grote kans op het onnodig oplopen van een infectie doordat daar te weinig aandacht wordt besteed aan het voorkomen daarvan.

Waar in het ene ziekenhuis na een operatie minder dan 1 procent van de patiënten geïnfecteerd wordt, treft dit lot elders ruim 20 procent. Dit blijkt uit het jaarlijkse onderzoek dat het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) samen met het kwaliteitsinstituut CBO heeft gedaan naar het voorkomen van ziekenhuisinfecties. De resultaten van het al sinds 1996 lopende onderzoek onder 66 ziekenhuizen, die informatie over in totaal 90.000 operaties hebben verstrekt, laten nauwelijks verbetering zien.

De informatie die de onderzoekers verzamelden laat aanzienlijke verschillen zien in het voorkomen van wondinfecties bij uiteenlopende soorten operaties. Zo treedt na 4 procent van de blindedarmoperaties een wondinfectie op: in het ene ziekenhuis komt die in het geheel niet voor, in het andere bij 11 procent van de operaties. Die verschillen zijn nog groter bij een borstoperatie (gemiddeld 5 procent, met uitschieters van 0 tot meer dan 20 procent), dikke darmoperaties (gemiddeld 12 procent, uiteenlopend van 1 tot meer dan 20 procent) en het implanteren van een nieuw heupgewricht (gemiddeld 3 procent, met een verschil van 0 tot 12 procent in de ziekenhuizen).

De verschillen zijn grotendeels te wijten aan het niet of onvoldoende naleven van de protocollen die onder meer aangeven of en wanneer antibiotica moet worden toegediend en hoe de patiënt op de operatie moet worden voorbereid. Bovendien gaat het personeel niet altijd zorgvuldig om met de voorschriften voor de toegang tot de operatieruimten of lokken de plaatselijke omstandigheden deze overtredingen uit.

Voor een deel kunnen de gevonden verschillen tussen de ziekenhuizen echter ook het gevolg zijn van verschillen in de groepen patiënten: als een ziekenhuis relatief veel ouderen als patiënt heeft, neemt de kans op infecties toe. Infecties zijn niet alleen vervelend voor de betrokken patiënt, en soms zelfs zeer belastend omdat ze een nieuwe operatie nodig maken. Ze leiden er vrijwel altijd toe dat het verblijf in het ziekenhuis aanzienlijk wordt verlengd.

Het CBO begint een project waarbij de werkwijze en ervaringen van de `beste' ziekenhuizen worden gebruikt voor verbeteringen in de andere. Die aanpak heeft bij de intensive care in een aantal ziekenhuizen tot onder meer halvering van het aantal onnodige ligdagen en forse daling van het gebruik van antibiotica geleid.