Hier heeft gewoond

`Het leder' was zo'n term van Han Hollander, en `het bruine monster'. De bal was immers nog van leer (nu hoofdzakelijk kunststof) en kon een monsterachtig effect hebben. De man zelf verdient het adjectief `legendarisch', vermaard als hij was om de voetbalverslagen die hij voor de oorlog (vanaf 1928) voor de AVRO-microfoon verzorgde.

Hier in het oude hart van Deventer, achter die poort aan de Walstraat, is hij geboren, op 5 oktober 1886. Zevenenvijftig jaar later werd hij in het vernietigingskamp Sobibor omgebracht, want Hollander was joods.

Wat aan die moord voorafging, is deels te achterhalen bij dr. L. de Jong, historicus van de Tweede Wereldoorlog, in deel 4 van zijn standaardwerk, waar hij de eerste dagen van de Duitse bezetting in mei 1940 beschrijft: ,,Op maandag 20 mei waren alle omroepen weer in de lucht. Eén dag later werden, hoewel Freudenberg (een zogenoemde `Sonderführer' - de R) daar geenszins op aangedrongen had, door W. Vogt, de directeur van de AVRO, alle joodse medewerkers ontslagen; het waren er negen, onder wie algemeen bekende figuren als de dirigent Albert van Raalte en de voetbalverslaggever Han Hollander.'' Zo is het dus begonnen.

De jonge Hollander was niet alleen rap met zijn mond, maar ook met de pen, in het bijzonder als vrijetijdsrijmer. Bovendien had hij zelf gevoetbald, bij het Deventer Go Ahead. In oktober 1927 bestond die club 25 jaar. Er verscheen een jubileumboekje met een aan Hollander (erelid) gewijde pagina:

,,Een wonderlijke kerel, voorheen en thans nog. Hij heeft heel wat voor Go Ahead beteekend. Als speler is hij zeker een onzer beste voorhoedespelers geweest. Menigen doelverdediger heeft hij laten visschen! Hij was een goochelaar met den bal, zoals hij 't thans is met de pen.

,,Onnoemelijk veel heeft hij voor ons gedaan, zoowel als speler als anderszins. En nog denken we terug aan den prettigen geest, dien hij na afloop van een wedstrijd wist tevoorschijn te roepen. Dan had hij in een oogwenk een serie schitterende gedichtjes of rijmpjes gemaakt, betrekking hebbende op den wedstrijd van dien dag...''

Er is ook een foto afgedrukt van een elftal van Be Quick, een naam die in Go Ahead werd gewijzigd, toen de club zich aansloot bij de Nederlandse Voetbalbond. Derde van links staat een jongen met een eigenaardig hoofddeksel. Blijkens het onderschrift is die speler H. Hollander, `die zijn destijds alom bekende Turksche muts draagt'.