Een festijn waarover niemand klaagt

Woensdag begint in Amsterdam het vijfdaagse Grachtenfestival. Er zijn concerten in tuinen en grachtenhuizen, op dakterrassen en in allerlei zalen en kerken.

Culturele evenementen die in een paar jaar in omvang zijn geëxplodeerd, zoals het Amsterdamse Grachtenfestival, lijken opeens bijna verdacht na de chaos het vorige weekeinde bij Dance Valley. Maar bij het vijfdaagse Grachtenfestival, dat woensdag door burgemeester Job Cohen wordt geopend, ligt dat geheel anders, zegt directeur Alma Netten.

,,Hoe groot het Grachtenfestival ook lijkt met zeventig concerten op twintig locaties, het is vooral kleinschalig en gedecentraliseerd in tijd en plaats. De verste locaties zijn de Rode Hoed aan de kop van de Keizersgracht en Maison Descartes aan de Vijzelgracht. Er zijn wel een paar grootschalige evenementen buiten op de pontons. Maar alleen het Prinsengrachtconcert trekt tussen de 15.000 en 20.000 bezoekers. Meer kan niet, je gaat daar niet staan als je niets meer kunt zien of horen.''

De gemeente Amsterdam, die 275.000 gulden subsidie geeft, zou graag een verdere groei van het Grachtenfestival zien, zegt zakelijk directeur Gwenoëlle Trapman. ,,Maar dat kan niet in deze buurt met al die smalle straatjes. Het aantal locaties is beperkt en meer moet je niet willen. Al worden we nu ook door OCenW met 50.000 gulden gesubsidieerd, het budget blijft met zeven ton ongeveer gelijk en daarmee ook de omvang van het Grachtenfestival.''

Alma Netten: ,,Totnutoe zijn wij het enige festival waarover niet wordt geklaagd, en dat willen we graag zo houden. We willen graag de goede relaties met de buurt handhaven en het eerder zoeken in verdieping, verbetering van de concerten.''

Voor het ordelijke en veilige verloop van het Grachtenfestival zijn er allerlei afspraken met gemeentelijke instanties, zoals waterbeheer. Netten: ,,Vroeger was er soms wel agressie en strijd om de beste ligplaatsen, klassieke muziekliefhebbers wilden elkaars boten doormidden rammen. Maar dat gebeurt niet meer, ook barbecuen is verboden.'' Trapman: ,,De wagens met de generatoren voor de tv-uitzending vormen ook een veiligheidsvoorziening: daarachter blijft het langs een deel van de Prinsengracht stil, zodat daar in geval van nood ruimte is.''

Het Grachtenfestival begon vier jaar geleden als aanvulling op het Prinsengrachtconcert, dat zaterdag voor de 20ste keer plaatsvindt met de beroemde pianist Arcadi Volodos. Het Prinsengrachtconcert voor hotel Pulitzer groeide uit van een pianorecital op een roestige dekschuit voor een paar duizend muziekliefhebbers tot een massaal bezocht evenement. Ook de rechtstreekse tv-uitzending wordt druk bekeken en is soms zelfs het best gewaardeerde programma van het jaar. Inmiddels heeft het Prinsengrachtconcert een bijna onaantastbare nationale status. Toen staatsecretaris Rick van der Ploeg (Cultuur) voor de Tweede Kamer moest omschrijven welke gebeurtenissen bij uitstek voor de publieke omroep moesten worden behouden, figureerde het Prinsengrachtconcert tussen de Elfstedentocht en de Troonrede. De pittoreske tv-beelden van mensen die in bootjes en op de wallekant naar muziek luisteren met de Westertoren op de achtergrond, zijn nationaal erfgoed, de hedendaagse zomerse tegenhangers van de oer-Hollandse wintertaferelen van Avercamp uit de Gouden Eeuw in het Rijksmuseum.

Op allerlei manieren is de programmering en de variëteit van de evenementen tijdens het Grachtenfestival uitgebouwd. Er zijn concerten in grachtenhuizen, in tuinen en dakterrassen, op de ponton dat voor hotel Pulitzer ligt, en in allerlei zalen en kerken in de omtrek: Felix Meritis, pianohandel Cristofori, het Zuid-Afrika Huis, de Westerkerk, De Rode Hoed en Maison Descartes. In Cristofori is een masterclass van pianist Theo Bruins. In het gebouw van The British Council is er een masterclass hobo, door Alexei Ogrintchouk en zijn vader, de pianist Leonid Ogrintchouk.

Ook worden de grenzen van de klassieke muziek wat opgerekt met zigeunerjazz in de Festivalclub de Jazz. Verder zijn er allerlei algemenere culturele activiteiten, zoals een Monumentenwandeling, een Monumenten-architectuurrondvaart en een rechtstreeks door Radio 4 uitgezonden `Nacht van Vuur en Vlam', waarin musici en schrijvers blijk geven van hun passie voor de klassieke muziek. De titel verwijst naar het thema van het Festival: `In vuur en vlam'.

Voor het eerst heeft het Grachtenfestival dit jaar ook aandacht voor lekker eten. Johannes van Dam, de eetschrijver van Het Parool, stelde een Grachtenfestivalmenu samen op basis van de lievelingsgerechten van pianist Arcadi Volodos: kaaskroket, kip uit Parma, gebakken aardappelen, gebakken paddestoelen en boterkoek met vanille-ijs. Hoe kom je erop? Alma Netten: ,,Ik belde naar de impresario van Arcadi Volodos, vroeg wat zijn lievelingsgerechten zijn en kreeg dat menu. Dat wilde ik ook anderen wel voorzetten. Het is niet belangrijk, maar verhoogt wel de sfeer. Op zondag is er ook een `Ponton Picknick' in Venetiaanse sfeer met muziek van Rossini en Verdi. Solisten van de Rigoletto, die in september in de Rotterdamse haven is te zien, komen hier alvast zingen.''

Het aardigste onderdeel van het Grachtenfestival is de kinderprogrammering, voor kinderen, kleuters en peuters, dit jaar voor de tweede keer. Voor een deel is het een getrouwe afspiegeling van het programma voor volwassenen, maar een van de extra's is het `Kinderprinsengracht Meezingconcert'. Ook de kinderen hebben eten als onderdeel van het festival: het `Kindermonumentenmenu' kan worden bereid in het Kinderkookcafé. Tijdens het eten wordt er muziek gemaakt door kinderen, die deelnemen aan muzikale activiteiten. Voor hen is er ook een muzikale workshop `Hoe word je beroemd?

Grachtenfestival: 15 t/m 19/8 op en om de Amsterdamse Prinsengracht. Inl.: (020) 4214542 en www.grachtenfestival.nl. Kaarten via AUB Ticketshop 0900-0191; Festival Kassa Felix Meritis, Keizersgracht 324 open vanaf 15/8; (020) 6204090. Prinsengrachtconcert: 18/8 20 uur; van 21.25 tot 22.30 uur met Arcadi Volodos rechtstreeks via de Avro op Ned. 2; vanaf 20 uur via www.avroklassiek.nl. De Avro zendt via Radio 4 een aantal concerten van het Grachtenfestival uit.