Zwart vinyl in mooie hoes: de lp is weer `in'

Grammofoonplaten worden niet langer meer alleen door muziekfanaten en dj's gekocht. Muziekwinkels zien hun vinylomzet stijgen. Zelfs Fame Music en Free Record Shop verkopen nu platen.

In de platenfabriek van Record Industry in Haarlem klinkt vinyl niet zo `warm' als kenners beweren dat het geluid op een grammofoonplaat kan klinken. Hier maken tientallen vinylpersen acht uur per dag een sissend, monotoon geluid. Duizenden kilo's pvc-korrel worden versmolten tot schijven die uiteindelijk een moedermatrijs vormen. Die matrijs perst een homp vinyl onder 150 bar op 190 graden met label en al de hoezen in. Een licht chemische lucht verspreid zich door de hallen.

Toen Ton Vermeulen de platenperserij van Sony Music drie jaar geleden voor een `symbolische prijs' overnam, meldden branche-onderzoeken dat in het jaar 2001 geen grammofoonplaat meer verkocht zou worden. De Haarlemse fabriek was toen al de laatste in Nederland. Andere platenmaatschappijen hadden de moed eerder opgegeven.

Maar sinds de overname is de productie van Vermeulens Record Industry met 20 procent gestegen, tot 4,6 miljoen grammofoonplaten vorig jaar. Dit jaar verwacht hij het dubbele aantal, 8 miljoen platen te kunnen persen.

Sinds de grootste platenfabriek van Europa (van EMI bij Londen) sloot, is de vraag naar platen groter dan het aanbod, zegt Vermeulen. Hij kan de vraag niet aan. Binnenkort moeten de persen daarom voortaan twaalf uur per dag draaien.

Al ver voor de introductie van de cd verloren de grote platenmaatschappijen hun interesse in vinyl. Het werd een nichemarkt, maar wel een groeiende nichemarkt, met inmiddels 70 à 80 miljoen stuks per jaar in Europa. Kleinere bedrijven hebben de markt in bezit genomen, een markt die vervolgens floreerde. Zo kocht het bedrijfje Simply Vinyl in Groot-Brittannië voor een spotprijs de vinyllicenties van bekende artiesten. Met een mooie hoes erom gaan de platen nu voor veel geld de deur uit.

De Britse vereniging van platenmaatschappijen, BPI, signaleerde in het afgelopen anderhalf jaar een stijging in de platenverkoop van 40,2 procent. De jaren daarvoor waren de Britse verkoopcijfers redelijk stabiel gebleven, tussen de 2 en 2,5 miljoen platen.

Ook de Vereniging van platenmaatschappijen in Nederland (Nvpi) ziet een stijging van het vinylsegment. ,,Veel (amateur) deejays zouden hiervan de oorzaak kunnen zijn'', meldt het jaarverslag.

Exacte cijfers over de lp-verkoop vermeldt het verslag niet, omdat veel platen geïmporteerd zijn uit landen als Groot-Brittannië en een aantal kleinere labels niet bij de vereniging is aangesloten. Dat zijn juist de bedrijven die veel op vinyl uitbrengen. Betrokkenen schatten het aantal vorig jaar verkochte grammofoonplaten in Nederland op 600.000 tot 800.000 stuks.

In de Amsterdamse muziekwinkel Concerto, in de Utrechtsestraat, zegt verkoper Olaf Jens het afgelopen jaar 10 procent meer platen te hebben verkocht dan het jaar ervoor. Een korte rondgang langs andere platenwinkels in Nederland bevestigt dit beeld.

[Vervolg 13:pagina ]

vinyl

'Zelfs Abba raken we kwijt op vinyl'

[Vervolg van pagina 11]

Distributiecentrum Bertus in Capelle aan de IJssel meldt het afgelopen jaar zo'n 10 procent méér platen te hebben verkocht. ,,Vooral in Duitsland verkopen we veel. Daar lopen ze wat achter, lp's zijn daar eigenlijk nooit weg geweest.''

Jens van Concerto verklaart de stijgende populariteit van platen uit de populariteit van de dj's, die met hun platen op één avond tienduizenden mensen weten te bereiken. Maar het is nu ook een trend zegt hij, ,,Daar ben ik van overtuigd.'' De populaire cultfilm High Fidelity speelt zich af in een platenzaak en ,,op MTV zie je om de drie clips jongens tof doen met platen. Zelfs Fame verkoopt nu platen.'' Hij ziet het aan zijn klanten. Eerst waren het alleen de dj's en de muziekfanaten die hun albums op plaat kochten. Nu kopen jongetjes van veertien er hun hiphopplaten, skaters kopen metal en punkmuziek op plaat. Dertigers en veertigers kopen er re-issues, oude muziek die opnieuw op plaat is uitgebracht. En dj's mixen hun dansplaten door die jaren zeventig platen heen.

Bij Fame Music (van dezelfde eigenaar als de Free Record Shop), signaleert verkoopmedewerker Martin van Lier in het afgelopen jaar ,,een omzetstijging van honderd procent''. ,,Dat komt doordat we er meer aandacht aan besteed hebben. We zijn altijd vinyl blijven verkopen, hebben de collectie vorig jaar uitgebreid omdat er meer aandacht voor was. Zelfs Abba raken we kwijt op vinyl.''

Volgens Vermeulen van Record Industry komt de populariteit van de grammofoonplaten de muziekwinkels goed uit. De cd-verkoop steeg vorig jaar nog, maar minder dan eerdere jaren, met maar 1 procent. Bovendien is het door cd-branders en muzieksites op internet goedkoper muziekbestanden te kopiëren.

Jens van Concerto: ,,Door de grote vraag zijn platen duurder geworden. Platenmaatschappijen hebben de prijzen met 10 tot 15 gulden verhoogd.'' Lp's zijn nu ongeveer even duur als digitale schijfjes. Volgens directeur van Hein van der Ree van platenmaatschappij Epitaph Europe is platen maken duurder dan cd's maken. ,,We hebben de prijzen verhoogd omdat we geen verlies willen lijden'', zegt hij. Bovendien komen de meeste nieuwe grammofoonplaten uit de VS, Groot-Brittannië, Duitsland en Italië. Daar betalen kopers voor.

De Amsterdamse Guido van Driel (38), zwart haar, leren jas, rommelt in tweedehands platenbakken. Nieuwe cd's huurt hij bij de bibliotheek, omdat ze te duur zijn om te kopen. ,,Laatst heb ik op een rommelmarkt voor vier gulden een plaat gekocht van Tino Rosso, een vooroorlogse Franse tangozanger, omdat het album zo 'n mooie hoes had. Toen ik thuiskwam bleek het ook nog eens fantastisch goede muziek te zijn. Voor vier gulden! Dat lukt je niet bij een cd.''