Hulp voor valsspelers

De Amerikaanse grootmeester Arnold Denker, die 86 jaar oud is, schreef een tijdje geleden ergens dat er naar zijn weten geen schakers waren geweest die aan de ziekte van Alzheimer leden, waaruit volgens hem bleek dat schaken de hersenen fit houdt.

Iemand wees er op dat er uit goede bron toch zo'n geval bekend was, namelijk Albert Pinkus, een Amerikaanse meester. De goede bron was het boek The Bobby Fischer I knew and other stories van Denker zelf. Je zou er de conclusie uit kunnen trekken dat er minstens twee gevallen waren, maar dat zou erg onaardig tegenover Denker zijn, die nog heel kwiek is. Pinkus schaakte volgens zijn zoon overigens tegen het eind van zijn leven nog wel, maar wat hij vergat was het indrukken van de klok.

De veronderstelde heilzame werking van topschaak op het brein van ouderen werd in koor bezongen na het toernooi in Biel, waarvan ik vorige week net niet de einduitslag kon melden, maar dat inderdaad gewonnen werd door de 70-jarige Viktor Kortchnoi, die geweldenaren als Gelfand, Svidler en Grisjtsjoek achter zich liet.

In juli was Kortchnoi op de wereldranglijst naar de 67ste plaats gevallen. Hij zei toen dat het kwam doordat hij hard gewerkt had aan twee boeken en daardoor te weinig tijd had gehad om zich op zijn toernooien voor te bereiden. Nu het harde werk gedaan was, rekende hij op een come-back. Niet iedereen geloofde hem, maar het ziet er naar uit dat hij gelijk had.

Bij de vele open toernooien van deze maanden is een vast gespreksonderwerp het nieuwe product van de firma Chessbase, Pocket Fritz. De naam zegt het al, een schaakcomputer die zo klein is dat hij in de zak van broek of jasje kan worden meegenomen. Telefonische aansluiting op de databank van schaakpartijen in de computer thuis is ook mogelijk.

Pocket Fritz is nog lang niet zo sterk als zijn grote familieleden, maar hij heeft al eens een remise tegen Peter Leko gespeeld en het is duidelijk dat hij nu al een waardevol hulpmiddel voor valsspelers kan zijn.

Metaaldetectors bij de ingang van de toernooizaal, zoals op vliegvelden, dat is lang geleden al door Bobby Fischer bepleit. Friedrich Friedl, de baas van Chessbase, keek nadenkend naar zijn chef-techniek en vroeg: ,,Hoeveel tijd zouden we nodig hebben om een keramische versie te maken?''

Ongetwijfeld zonder hulp van Pocket Fritz haalden Nederlanders mooie successen in een paar open toernooien. In het Hogeschool Zeeland toernooi in Vlissingen kwamen Piket, Van Wely en Nijboer bovenaan. Piket werd toernooiwinnaar op weerstandspunten. Ook op weerstandspunten, met evenveel punten als de Pool Macieja, won Jan Timman een toernooi in Curaçao.

Wit Van Wely-zwart Piket

1. d2-d4 d7-d5 2. c2-c4 c7-c6 3. Pb1-c3 d5xc4 4. e2-e4 b7-b5 5. a2-a4 b5-b4 6. Pc3-a2 Pg8-f6 7. e4-e5 Pf6-d5 8. Lf1xc4 e7-e6 9. Pg1-f3 Lf8-e7 10. Lc1-d2 a7-a5 11. Pa2-c1 Pb8-d7 12. Pc1-b3 Lc8-b7 13. h2-h4 h7-h6 14. Th1-h3 Ke8-f8 Als zwart rocheert krijgt wit een sterke aanval. Nu worden beide spelers gehinderd door de onmogelijkheid hun torens samen te laten werken. 15. Dd1-e2 Pd5-b6 16. Lc4-d3 c6-c5 17. d4xc5 Pd7xc5 18. Pb3xc5 Le7xc5 19. Th3-g3 Ta8-c8 Zwart kon een pion winnen met 19...Lxf3 20. Txf3 (of 20. Dxf3 Dd4) Dxh4, maar wit zou dan met 21. Tc1 sterk spel krijgen. 20. Tg3-g4 Om Lxf3 er voorgoed uit te halen. 20...Lb7-c6 21. Ld3-b5 Lc6-d5 22. h4-h5 Tc8-c7 23. Ke1-f1 Pb6-d7 24. Pf3-g1 Een curieuze zet, met de bedoeling zijn dame op de g-lijn in stelling te brengen. Als wit op de koningsvleugel niets bereikt, gaat hij aan de andere kant ten onder. 24...Lc5-e7 25. Ld2-f4 b4-b3 26. De2-e3 Tc7-c2 27. De3-g3 Eindelijk is het zo ver, maar ook zwart is al ver gekomen. 27...Pd7-c5 28. Tg4xg7 Hij moet doorzetten, want na 28. f3 Lc4+ 29. Lxc4 Txc4 30. Pe2 Dd3 komt er van zijn aanval niets meer terecht.

MmMeMfMd

mMmMcgDM

MmMmgmMa

aIbiAMmG

GmMmMCMm

mgmMmMEM

MAjmMAGm

DMmMmLBM

28...Le7-g5 29. Tg7xg5 h6xg5 30. Lf4xg5 Pc5-e4 De dames op het bord houden zou erg gevaarlijk voor zwart zijn. Een afschrikwekkend voorbeeld is 30...Da8 31. f3 Txh5 32. Lf6 Th7 33. Dg5 met winnende aanval.

31. Lg5xd8 Pe4xg3+ 32. f2xg3 Ld5xg2+ 33. Kf1-e1 Th8xh5 34. Ta1-d1 Dit leidt tot een geforceerde remise. 34. Lxa5 hield de strijd gaande, maar zou riskant zijn. 34...Th5xe5+ 35. Pg1-e2 Lg2-f3 36. Ld8-f6 Dreigt mat. 36...Te5xe2+ 37. Lb5xe2 Tc2xe2+ 38. Ke1-f1 Te2-f2+ 39. Kf1xf2 Remise

Wit Timman - zwart Johan Alvarez (Venezuela)

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 d7-d6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 a7-a6 6. Lc1-e3 e7-e5 7. Pd4-b3 Lc8-e6 8. Dd1-d2 Pb8-d7 9. f2-f3 Lf8-e7 10. g2-g4 h7-h6 11. 0-0-0 b7-b5

12. Kc1-b1 Pd7-b6 13. Dd2-f2 Ta8-b8 14. h2-h4 Dd8-c7 15. Th1-h2 Pb6-a4 16. Pc3-d5 Le6xd5 17. e4xd5 Pa4-b6 18. g4-g5 Een kansrijk pionoffer. Zowel in de partij als na 18...hxg5 19. hxh5 Txh2 krijgt wit goede aanvalskansen. 18...Pf6xd5 19. g5xh6 g7xh6 20. Le3-c1 Pd5-f6 21. Lf1-h3 Pb6-c4 22. f3-f4 a6-a5 23. f4xe5 d6xe5 24. Td1-e1 Tb8-b6 25. Df2-f5 Dc7-d7 26. Df5-f1 Pf6-g4 27. Te1-d1 Dd7-c8 28. Th2-f2 a5-a4 29. Tf2xf7

MmkmlmMd

mMmMcJmM

MdMmMmMa

mgmMaMmM

gmhmMmhA

mHmMmMmI

GAGmMmMm

mLCJmKmM

Beide spelers zijn ver gevorderd met hun acties en hier had zwart moeten doorbijten met 29...axb3. Het wenselijke 30. axb3 zou dan het bezwaar hebben dat zwart remise kan forceren met 30...Pce3 31. Lxe3 Dxc2+ (een typische computerzet waarvan het begrijpelijk is dat de spelers er tijdens de partij niet op kwamen) 32. Kxc2 Pxe3+ gevolgd door Pxf1. Toch zou wit dit moeten doen, want na 30. cxb3 Pd6 gaat zijn aanval niet goed verder doordat de mogelijkheid Df5+ in verschillende varianten roet in het eten gooit.

29...Th8-g8 30. Tf7-h7 Tb6-f6 31. Df1-d3 a4xb3 32. a2xb3 Pc4-d6 33. Lc1xh6 Nu heeft wit voor het geofferde stuk waarschijnlijk beslissende aanval en bovendien was zwart in vreselijke tijdnood. 33...Dc8-f5 34. Lh6-g5 Df5xd3 35. Td1xd3 Pg4-f2 36. Lg5xf6 Le7xf6 37. Lh3-d7+ Ke8-f8 38. Td3xd6

Zwart gaf op.