Hollands dagboek

Spannende tijden voor het Slotervaartziekenhuis in Amsterdam. Het ziekenhuis verkeert na privatisering in financiële problemen en moet mogelijk sluiten. Interimmanager Paul Sturkenboom doet alles om dat te voorkomen. Hij is getrouwd met Jellie en heeft een dochter, Annemarie (14).

Woensdag 1 augustus

Ik zit voor achten in de auto. Draai vanuit de Bijlmer de Amsterdamse ring op. 't Verkeer rijdt. Geen file op de weg. Wel daarboven: ik zie drie vliegtuigen hangen op een minuut afstand van elkaar. Dalend naar Schiphol. Boven Amsterdam. Dat gaat de hele dag zo door. Volgens Gerlach Cerfontaine, nu de baas van Schiphol maar daarvoor ook ziekenhuisdirecteur, is dit maar 1 procent van de vliegbewegingen. Sinds de Bijlmerramp, 800 meter achter ons huis, maken we daar als Amsterdammers een probleem van.

't Is tien over acht als ik naar de poliklinieken loop. Ondanks de vakantie zit het bij de receptie al vol. De belangrijkste bespreking deze dag is om drie uur met de neurochirurgen Tjahja en Groen. Naar aanleiding van de aanstaande sluiting van de afdeling neurologie tot 15 september zijn er fricties ontstaan tussen de neurologen en neurochirurgen, althans tussen de beide hoofden. Dat drukken ze uit in brieven aan elkaar, zoals gewoonlijk openend met `Amice'. Kopie directie. Mijn mededirectielid Philip neemt het op zich een vredesgesprek met beide hoofden te organiseren.

Belangrijker is dat de OK's en intensive care vanwege vakanties in juli en augustus op 60 procent van hun capaciteit draaien. Daardoor is er een wachtlijst van vijftien acute hersentumoroperaties. De gemiddelde operatiewachttijd is drie weken voor onze patiënten. Terwijl elke week, zelfs elke dag de hersentumor voortwoekert. Tijdens het gesprek herinner ik mij dat hun colleganeurochirurg in het Ziekenhuis Gooi Noord mij vorig jaar zomer vertelde over de OK-problemen in het academisch ziekenhuis in Utrecht waar hij ook werkt. Door de OK-problemen was de wachttijd in 2000 al opgelopen tot 3 maanden. Die non decision over leven en dood van patiënten nemen we ook in de Nederlandse gezondheidszorg.

Als structurele oplossing gaan we zes verpleegkundigen werven die op kosten van het Slotervaartziekenhuis de medium-careopleiding in werktijd mogen gaan doen.

Donderdag

Jellie en ik ontbijten samen. Annemarie is met Beau, haar labradorpub van 15 weken, logeren op Loosdrecht. Om acht uur meld ik mij in de Kliniek voor Paradontologie in Buitenveldert. Dokter Abbas heeft mij in juni tweemaal aan mijn kaak geopereerd. Na de verdoving prepareerde een assistent mij routineus voor de operatie. Een groen afdeklaken over mijn hoofd en borst. Alleen mijn mond was vrij. Abbas zette professioneel het mes in mijn kaak. Ik kreeg een claustrofobieaanval. Wilde overeind komen. Hij nam het deklaken af, vroeg me met mijn handen van mijn gezicht te blijven, kalmeerde me. Hij vervolgde de operatie zonder deklaken anderhalf uur.

Daarom kent iedereen mij bij de kliniek. ,,Mijnheer Sturkenboom van die claustrofobieaanval.'' Ik kan direct om acht uur naar de behandelkamer. De mondhygiëniste doet de wond- en naverzorging. Effectief, persoonlijk en snel. Ik ga om kwart voor negen op weg naar Ziekenhuis Gooi Noord.

In de auto besef ik dat de Kliniek voor Paradontologie een voorbeeld is van een private kliniek – los van een ziekenhuis of faculteit – die hoogwaardige deelspecialistische behandeling kosteneffectief verzorgt. De overheid betaalt ook hen op (honorarium)kosten, maar de vraag is tweemaal zo groot als waarvoor de overheid betaald heeft. Gevolg: als je toegelaten wordt is de wachttijd nog zes maanden. Ik prijs me gelukkig. Dokter Abbas en zijn collega's mogen zich ook gelukkig prijzen. Andere deelspecialisten als oogartsen, dermatologen, orthopeden krijgen geen kans, geen erkenning voor een speciale behandelkliniek.

Om 10 uur ben ik in Ziekenhuis Gooi Noord. Daar ben ik directeur beheer en financiën. De directeur patiëntenzorg geniet van een vakantie in Zuid-Frankrijk. Normaal ben ik er twee dagen als interim. Nu heb ik via mobiel en semafoon de hele week directiedienst.

Hoewel we vorig jaar met verpleeghuisorganisatie Naderheem een 30-beds Transitorium voor de `verkeerde bedpatiënten' in Ziekenhuis Gooi Noord hebben geopend en ondanks het aantrekken van vijftien Filippijnse verpleegkundigen per januari is het grootste probleem `de handen aan het bed'. We hebben nog steeds 25 vrijwel onvervulbare verpleegkundige vacatures. Nu ook – door vakantie en ziekte van de intensivisten – de intensive care dicht is, is de opname van acute patiënten en de logistiek het majeure probleem. Zoals in elk ziekenhuis 's zomers.

Vrijdag

De clustermanager in het Slotervaartziekenhuis leidt de wervingscampagne voor dertig nieuwe verpleegkundigen. Ik spreek een opzet met hem door voor de werving in het buitenland, samen met een gespecialiseerd wervingsbureau. De manager heeft zichtbaar zijn aarzelingen. De werving is duur: arbeidsmarktverkenning daar; inventarisatie opleidings- en ervaringsverschillen; taalopleiding hier; functionele scholing hier; huisvesting regelen op een overspannen woningmarkt. Zeker tweeduizend gulden extra kosten per buitenlandse verpleegkundige. Als we die zouden omzetten in een arbeidsmarkttoeslag voor verpleegkundigen voor het Slotervaart trokken we binnen een maand 100 verpleegkundigen aan. Maar dan ten koste van de conculega's in de regio. Dat is tegen de onderlinge afspraken.

's Middags bespreek ik met neuroloog Cees Kraaijeveld de situatie op de afdeling neurologie. Negen van de vijftien verpleegkundigen hebben ontslag genomen, omdat er op de vijftien patiënten twaalf als `verkeerde bedpatiënt' wachten op een plaats in een verpleeghuis. Sommige patiënten wachten al meer dan acht maanden en krijgen bijgevolg in het ziekenhuis geen goede zorg. De verpleeghuizen in de regio hebben wel geld maar geen mensen en mogen hun ziekenverzorgenden geen marktconforme schaarstetoeslag geven. Daarom staan er 900 verpleeghuis geïndiceerde patiënten op de wachtlijst in de regio.

Daarom hebben we op 20 juli besloten dat we geen verpleeghuispatiënten meer opnemen en overigens voorrang geven aan de ziekenhuispatiënten uit ons eigen verzorgingsgebied in Amsterdam-West. Ik bespreek met Kraaijeveld de brief van de inspecteur die zij mij naar aanleiding daarvan op 23 juli stuurde. Daarin slaat zij beleidsmatig op hol: ,,wij weigeren patiënten die een pols of heup gebroken hebben op grond van hun leeftijd en hun verpleeghuisopname-indicatie.''

Op 25 juli belt de inspecteur mij op mijn vakantieadres. Ik probeer haar uit te leggen dat zij ons beleid verkeerd interpreteert. Diezelfde middag vraagt het ANP het directiesecretariaat om mijn commentaar op die brief van de Inspecteur aan mij.

Als ik haar bel en vraag hoe die brief bij het ANP komt, antwoordt zij zonder schroom dat zij die brief aan mij op de fax heeft gezet aan het ANP. Op mijn bozige vraag waarom zij die brief zonder enige vorm van overleg met mij als geadresseerde publiek heeft gemaakt, antwoordt de inspecteur: ,,Dat doen we in het kader van de nieuwe openheid van zaken.''

Ik vind haar handelen onbehoorlijk, ongepast en schadelijk voor het Slotervaartziekenhuis. De hele schrijvende en sprekende pers heeft de inhoud van haar onjuiste brief overgenomen. Vanmiddag schrijf en verzend ik een officiële klacht over haar handelen aan de inspecteur-generaal.

Zaterdag

Annemarie (14) en Beau zijn terug uit Loosdrecht. We vetrekken voor het weekend naar Woudsend. Als we er zijn is Annemarie haar tegenzin vergeten en duikt ze vanaf de steiger met de buurjongens in het Friese buitenwater. Na de weekendkranten spuit ik met een hogedrukspuit de steiger schoon. Jellie ontspant zich door te quilten.

Zondag

Om half acht sta ik op en zet thee. Jellie vindt acht uur te vroeg en draait zich nog een keer om. Ik wandel met Beau over de dijk richting Elahuizen. Ook op zondag verkoopt `de echte bakker' verse broodjes. We ontbijten, nu met zijn drieën. Annemarie probeert Beau te leren dat hij eigen voer heeft. 't Regent. Te nat voor een tocht met de sloep naar de Sneekweek.

Maandag

Ik loop om half negen de centrale hal binnen. Marcel Bleije, hoofd restaurant en voeding, klampt me meteen aan. Er zijn het weekend enige incidenten geweest in de keuken, de spoelkeuken en logistiek. Een aantal personeelsleden heeft zich daar misdragen (alcohol gestolen en opgedronken, agressie). De veiligheidsmedewerker doet verslag. De situaties hebben meer weg van de Warmoesstraat dan van een ziekenhuis. We spreken met de personeelsfunctionaris de zaken door. Er vinden enige gesprekken met verslaglegging plaats en voor twaalf uur zijn er twee medewerkers op staande voet ontslagen en hebben drie medewerkers van logistiek een waarschuwing.

Cees Kraaijeveld, dienstdoend neuroloog, stemt met mij de opnameproblematiek voor de neurologie af. Winnie Kelly het medisch hoofd van het verpleeghuis Samuel Sarphati heeft toegezegd de overname van een drietal verkeerde bedpatiënten van de neurologie die per 5 augustus moet sluiten, te willen regelen. Patiënten die in het Slotervaartziekenhuis (en alle andere regioziekenhuizen) medisch uitbehandeld zijn en wachten op een opname in een verpleeghuis, zijn onderaan de wachtlijst geplaatst door het plaatsingsbureau dat bepaalt wie wanneer aan de beurt is voor een verpleeg- of verzorgingshuis in Amsterdam. Ze zijn niet urgent. Zijn aan de beurt na 900 wachtlijstpatiënten die thuis wachten. Doordat er meer dan 30 `verkeerde bedpatiënten' in het Slotervaartziekenhuis liggen, sommige meer dan zes maanden, is de operatiewachttijd voor acute hersentumorpatiënten van de neurochirurgie opgelopen tot 4 weken. Patiënten bij wie de hersentumor van week tot week doorwoekert, die eigenlijk dezelfde week geopereerd moeten worden.

Dinsdag

Ik ga in de slag met de psychiaters van de psychiatrische afdeling van het Ziekenhuis Gooi Noord. Er wordt allang gesteggeld over hun honorering. De jongste schildert mij dat zij nu twee jaar als psychiater meedraait. Ze draait met haar drie collega's 1 op 4 diensten. Dat betekent dat zij eenmaal in de 4 weken een week 's avonds en 's nachts en het weekend dienst heeft. De belasting in de dienst neemt steeds meer toe. Dan worden ze gebeld omdat er in de hele regio Amsterdam geen acute opname voor psychiatrische patiënten is. Vorige week heeft ze zelfs een labiele patiënt geaccepteerd die in een Rotterdamse politiecel gesepareerd moest worden. Ze schildert dat ook het geweld van patiënten hand over hand toeneemt. Ik moet ruiterlijk bekennen met die feitelijke belasting onbekend te zijn.

Woensdag 8 augustus

Cees Kraaijeveld en ik leggen tijdens de lunch aan de directeur van de GG&GD uit hoe we tot 15 september de acute presentaties en opnames denken te behandelen.

Onderweg belijdt Cees mij zijn overtuiging, dat een ziekenhuis met als enige aandeelhouders de artsen een oplossing kan zijn voor de vastlopende gezondheidszorgmachine. Als politiek-econoom leg ik hem uit, dat zo'n micro-economische oplossing geen soelaas biedt. Het hele aanbodgestuurde systeem is ziek. De overheid moet op afstand. Zich alleen via de inspectie bemoeien met kwaliteitskaders. Vraag, aanbod en prijsvorming in een vrije markt van medische, zorg- en ziekenhuisdiensten scheppen pas rust, orde en evenwicht. Ook al moet ik dan een verpleegkundige anderhalf keer een directeursalaris betalen. In de conjunctuurcyclus doe ik dat voor een ICT-deskundige wel. Voor een schaarse verpleegkundige mag ik dat niet. Hoewel ik vijftigduizend gulden aan wervings-, huisvestingskosten- en trainingskosten betaal om een Filippijnse, Indonesische of Zuid-Afrikaanse verpleegkundige naar Nederland te halen.

,,Zouden we dan niet beter die vijftigduizend gulden aan een Nederlandse verpleegkundige als schaarstetoeslag kunnen betalen'', vraagt Cees mij. Tja. .. denk ik. Wanneer zullen we dat in Nederland nu eens kunnen doen. Marktconform. De verpleegkundige, ziekenverzorgende en verpleeghulp betalen waar die wachtenden op de lijst voor de acute hersenoperatie, de verpleeghuisopname, thuis al voor betaald hebben.