Bijenkorf in de haven zonder klanten

De opening van het dure prestigeobject van de Amsterdamse haven, de nieuwe containerterminal van Ceres, heeft vertraging opgelopen. Niet onlogisch vindt havendirecteur Gerson. ,,We hadden eerst een snoepwinkel op de hoek en nu een Bijenkorf.''

De verwachtingen zijn nog steeds hoog gespannen, maar voorlopig heeft de opening van de nieuwe Ceres-containerterminal in Amsterdam een vertraging van minstens een half jaar opgelopen. Vanuit New York laat de Amerikaanse eigenaar Kristof Kritikos weten dat het zeker januari of wellicht later zal worden voordat het eerste containerschip zal afmeren in de innovatieve insteekhaven in het Westelijk havengebied, waar containerschepen volgens een nieuw en revolutionair concept aan beide kanten kunnen worden gelost.

Hoewel het prestigieuze project, waarin alleen de gemeente Amsterdam al 281 miljoen gulden heeft geïnvesteerd, met name bij concurrent Rotterdam de nodige scepsis heeft opgeroepen, verklaren de betrokkenen in Amsterdam in koor dat er niet gesproken mag worden van tegenslag omdat op dit moment nog geen enkele klant voor de state-of-the-art-terminal zich heeft gemeld. ,,Dat heb ik ook in mijn vorige baan in het vastgoed meegemaakt'', zegt de directeur van het gemeentelijk havenbedrijf in Amsterdam Hans Gerson. ,,Pas als je een nieuw kantoor had neergezet kwamen de klanten langs om te kijken. We hadden wat containers betreft in de Amsterdamse haven een snoepwinkeltje op de hoek en hebben nu een Bijenkorf neergezet. In een haven die nooit echt als containerhaven heeft gefunctioneerd. Dan past het in het beeld dat je aanloopperiode wat verder vooruitschuift dan misschien was verwacht.''

Gerson is dit weekeinde in New York, waar hij Kristof Kritikos zal ontmoeten die voor de werving van klanten voor Amsterdam moet zorgen. Zoals ook Ceres-directeur R. Sponselee zich momenteel in de VS bevindt, in Charleston, waar Ceres een containerterminal exploiteert waar soortgelijke innovatieve technieken worden gehanteerd als in Amsterdam. ,,Je zou het een studiereisje kunnen noemen'', zegt oud ECT-man Sponselee.

De meeste contracten in de containervaart zijn op jaarbasis en lopen 1 januari af. Reders moeten in een haven bovendien een opzegtermijn van minimaal drie maanden in acht nemen, zodat zij pas in september, oktober bekend kunnen maken of zij van plan zijn volgend jaar naar Amsterdam te gaan. ,,Anders zouden ze geen goede behandeling meer krijgen in de haven waar ze nu komen'', zegt Kritikos.

De Amsterdamse politiek, die met een investering van 300 miljoen gulden in de terminal behoorlijk zijn nek heeft uitgestoken, is echter nog vol optimisme over de toekomst. ,,Over een exploitatietermijn van 75 jaar of langer maakt een vertraging van een paar maanden weinig uit'', zegt havenwethouder van Amsterdam Geert Dales. ,,Je praat over een totaal nieuw concept van containers overslaan. Dan is het logisch dat de klant de kat uit de boom kijkt. Maar ik kan u verzekeren dat iedereen bij ons langskomt om te kijken hoe wij het gaan aanpakken. We zijn met tal van rederijen in gesprek. Ik ga me pas zorgen maken als we in 2002 nog geen klant hebben.''

Niettemin is men in Europa's grootste containerhaven Rotterdam bang voor prijsbederf en concurrentievervalsing die er van de Ceres-terminal kan uitgaan.Maar waar die angst is op gebaseerd is niet helemaal duidelijk. Rotterdam slaat jaarlijks ruim zes miljoen containers over van de ruim 13 miljoen die er momenteel in de Noordwest-Europese havens tussen La Havre en Hamburg worden ontscheept. Amsterdam streeft naar een marktaandeel van 3,5 procent in het jaar 2010 in de regio tussen Hamburg en Le Havre hetgeen een klein percentage van dat geheel is.

Uit een onderzoek van het vakblad Containerisation International blijkt bovendien dat de totale aanloopkosten voor een reder (exclusief de terminalkosten) in Rotterdam hoger liggen dan in Amsterdam. Hamburg is wat dat betreft de duurste haven, Antwerpen de goedkoopste.

Amsterdam heeft daarom echter het volste vertrouwen dat de investering in de nieuwe terminal zal worden terugverdiend. Ten eerste met het verhuur aan Ceres van de grond waarop de nieuwe terminal is gebouwd en ten tweede uit de havengelden van de schepen die de terminal zullen aandoen.

Het succes van Amsterdam zal echter mede afhangen van de snelheid waarmee de containers via de weg, per spoor of binnenvaart naar het achterland zullen kunnen worden vervoerd. ,,Want snel een schip lossen is één zaak'', zegt een woordvoerder van het gemeentelijk havenbedrijf Rotterdam. ,,Want ook al heb je een boot snel leeg, dan moet je ook nog eens snel je containers zien weg te krijgen naar het achterland. Lukt dit niet, dan verlies je je winst.''