Wraak Israël treft Arafat meer dan Hamas

De bezetting van Orient House door de Israëliërs doet Arafat weinig. De aanslag op de Jerzalemse pizzeria van gisteren wel: elke Israëlische wraakactie treft hem veel meer dan Hamas en Islamitische Jihad.

Sedert vannacht wappert de Israëlische vlag op het Palestijnse Orient House in Oost-Jeruzalem. Met dit specifieke antwoord op de uitzonderlijk bloedige Palestijnse zelfmoordaanslag in hartje West-Jeruzalem gistermiddag, maakte Ariel Sharons regering Yasser Arafat en de wereld glashelder duidelijk dat Jeruzalem voor eeuwig de ondeelbare hoofdstad van Israël is. Arafat kan dromen wat hij wil over Al-Quds als Palestijnse hoofdstad in Oost-Jeruzalem, Israël is en blijft er de baas.

Sharon haalde aldus een dikke streep door de belofte van `Oslo' en de concessies over Jeruzalem waartoe de vorige premier Ehud Barak bereid was. Na de vredesconferentie in Madrid in 1991 en nog uitgesprokener na de akkoorden van Oslo in 1993 werd Orient House een pelgrimsoord voor diplomaten en buitenlandse ministers. Vaak coördineerde het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken zelfs bezoeken van buitenlandse gasten met Orient House. Alle Israëlische premiers, inclusief de extreem nationalistische Benjamin Netanyahu, hebben oogluikend de activiteiten van gewapend Palestijns veiligheidspersoneelin Oost-Jeruzalem – het pistool werd onzichtbaar onder een jasje of overhemd gedragen – getolereerd. Nimmer door Israël toegegeven samenwerking met deze veiligheidsorganisaties droeg bij tot een zekere mate van veiligheid in de hoofdstad. Sluiting van hun kantoren nu kan als een boemerang werken en de veiligheid in Jeruzalem meer schaden dan baten.

Feitelijk verandert het hijsen van de Israëlische vlag op Orient House niets aan de meer denkbeeldige dan werkelijke Israëlische soevereiniteit over Oost-Jeruzalem, dat na de oorlog van 1967 werd ingelijfd. Oost- en West-Jeruzalem grenzen weliswaar aan elkaar maar liggen sedert de tweede intifada mijlenver van elkaar. Israëli's durven zich er niet te vertonen en waar zij nog wel komen, bij de Klaagmuur bijvoorbeeld, gebeurt dat onder zware politiebescherming.

Natuurlijk doet de verwijdering van symbolen van Palestijnse soevereiniteit in Oost-Jeruzalem pijn, zeggen vanochtend Israëlische commentatoren, maar Yasser Arafat zal er niet wakker van liggen. Het was de Palestijnse leider in Ramallah een doorn in het oog dat Faisal Husseini zich tot zijn dood twee maanden geleden als de baas van Orient House kon opwerpen als een alternatieve Palestijnse leider; weliswaar op bescheiden schaal, maar toch.

Omdat de emoties onder de Palestijnen en Israëli's als gevolg van de als een gek draaiende cirkel van geweld al zo zijn opgelopen, kan het uitsteken van de Israëlische vlag op Orient House de aanleiding zijn voor het overslaan van de intifada naar Oost-Jeruzalem. Onder meer om die reden stemde minister van Buitenlandse Zaken Shimon Peres vannacht tegen de anti-Palestijnse maatregelen in Oost-Jeruzalem. De Likud minister van Justitie Meir Shitrit kon zich er om dezelfde reden niet mee verenigen.

De regering-Sharon heeft nu op uiterst demonstratieve wijze de op lange termijn onafwendbare oplossing van de kwestie-Jeruzalem geblokkeerd. Dit bevredigt Israëlische nationalistische emoties, maar is tegelijkertijd een recept voor aanhoudende Palestijnse terreur. De reeds minimale kans op een vreedzame oplossing van het Israëlisch-Palestijnse geschil is er nog kleiner door geworden. Daarbij komt: de Israëlische vlag op Orient House hijsen is vele malen makkelijker dan hem weer te strijken.

Voor de Palestijnse leider zijn dit moeilijke dagen. Israëli's die hem sedert de Palestijnse zelfmoordaanslag bij de discotheek in Tel-Aviv spraken, kwamen terug met de boodschap dat hij zijn hart vasthield voor de herhaling van zo'n drama. Op 1 juni werden toen 21 jongeren vermoord. Arafat had en heeft goede redenen om een harde Israëlische reactie na de aanslag van gisteren te vrezen. Hij hoefde maar naar Israëlische ministers en politici te luisteren om te kunnen weten dat het moment waarop Israël zijn zelfbestuur een vernietigende slag zou toebrengen in de lucht zit. De beelden van dood en verderf die de Hamas-zelfmoordenaar gisteren schiepen geven Israël de tijd en kans om de rekening met hem te vereffenen. Arafat kan er niet zeker van zijn dat het bij de strafmaatregelen van gisteren blijft. Vannacht is het weer donker.

De anti-Israëlische emoties onder de Palestijnen zijn op dit moment zo hevig dat Arafat niet meer bij machte is de Islamitische Jihad en Hamas aan zijn wil te onderwerpen. Dit geeft deze fundamentalistische organisaties ruim baan om hun eigen anti-Oslo agenda na te streven. Ze lokken met dodelijke aanslagen Israëlische tegenwraak uit, die op hun beurt het gezag van het Palestijnse zelfbestuur verder ondermijnen. Iedere Israëlische precisieraket tegen kopstukken van Hamas of Jihad doet de Palestijnse straat verder naar beide fanatieke Islamitische organisaties overhellen. Arafat zit hopeloos klem tussen zijn vredesoptie en de Islamitische oppositie daartegen.