Het sabbatsjaar van de globalisering

Blijf thuis, houdt deuren en ramen gesloten. Dat geldt in crisistijd ook voor het bedrijfsleven, in wat het slechtste jaar voor de wereldeconomie sinds begin jaren negentig belooft te worden. De volumegroei van de internationale handel, die vorig jaar naar schatting nog 12,8 procent bedroeg, zakt dit jaar volgens diverse ramingen terug naar tussen de 2,8 procent en 4,3 procent. Dat zou 2001 het slechtste handelsjaar maken sinds 1983. Het is uiterst zeldzaam dat het internationale handelsvolume nauwelijks sneller toeneemt dan de mondiale economische groei. Vrijwel altijd is dat méér: het kenmerkt de toenemende verwevenheid van de wereldeconomie.

De geringe groei van de wereldhandel is voor een belangrijk deel terug te voeren op de ingestorte vraag naar kapitaalgoederen. En dat weerspiegelt weer het teruggelopen animo van bedrijven om te investeren. Overcapaciteit is het grootste probleem, niet alleen in de technologie- en telecomsector. Het is de kater na de investeringsboom van de afgelopen jaren.

Dat blijkt zeker ook uit de andere verdorrende tak van de globalisering, de fusies en overnames in het bedrijfsleven. Niet dat de wereld stilstaat: 2001 gaf al een aantal tot de verbeelding spekende voorbeelden te zien. Maar volgens gegevens van de zakenbank Morgan Stanley is er sprake van een dramatische teruggang ten opzichte van vorig jaar. In de zeven maanden tot en met juli 2000 werd er maandelijks gemiddeld voor 110 miljard dollar aan fusies en overnames aangekondigd. In dezelfde periode dit jaar is dat nog maar 47 miljard. Juli 2000 kende alleen al 138 miljard dollar aan aangekondigde deals, juli 2001 gaf maar 33 miljard. Opvallend is daarbij dat de wassende stroom van transatlantische overnames tussen de VS en Europa zo goed als opgedroogd is. De meeste deals van dit jaar blijven nu binnen de twee blokken zelf.

Het opdrogen van de stroom heeft alles te maken met de gedaalde beurskoersen. Aandelen waren de afgelopen jaren de `take-over currency' bij uitstek, waarmee overnames werden betaald, maar hun waarde heeft nu een forse devaluatie doorgemaakt. Het uitgeven van nieuwe aandelen voor een overname stuit op een weerbarstig beursklimaat. En de gegroeide schuldpositie van het bedrijfsleven maakt overnames met geleend geld lastiger.

De groei van de wereldhandel stokt, de herschikking in het bedrijfsleven valt stil. Op het moment dat de straatprotesten hun hoogtepunt bereiken neemt de globalisering zelf alvast een sabbatsjaar. Goed nieuws voor het actiefront. De rest van de wereld zal er minder blij mee zijn.