Gevaar cholesterolpil beperkt

Het gebruik van cholesterolverlagende medicijnen in Nederland neemt toe. Maar de kans dat mensen er aan overlijden, zoals mogelijk in de VS is gebeurd, lijkt klein.

De Europese organisatie die de veiligheid van medicijnen controleert, de EMEA in Londen, gaat een extra studie uitvoeren naar een groep van cholesterolverlagende medicijnen, de zogeheten statines. Dat maakte de organisatie gisteren bekend. Aanleiding is dat Bayer zijn medicijn Baycol woensdag uit de handel heeft genomen, nadat het in verband was gebracht met 31 doden in de Verenigde Staten. EMEA omschreef zijn studie als een `voorzorgsmaatregel'.

Volgens dr. Olaf Klungel van de vakgroep farmaco-epidemiologie van de Universiteit Utrecht is het gevaar van deze medicijnen erg klein. Het feit dat Baycol in verband is gebracht met 31 doden heeft er deels mee te maken dat artsen het middel verkeerd, of verkeerd gedoseerd, hebben voorschreven, aldus Klungel. Van de 31 doden slikten in ieder geval twaalf patiënten ook nog een ander cholesterolverlagend middel, een zogeheten fibraat. De combinatie van die twee middelen brengt risico's met zich mee. ,,Dat is bekend'', zegt Klungel. ,,Dat geldt voor alle statines in combinatie met alle fibraten. Maar misschien geldt het voor het middel van Bayer extra.'' De bijsluiter van Baycol vermeldt het risico ook, maar blijkbaar is daar niet voldoende op gelet.

De kans dat fibraten en statines in Nederland gecombineerd worden voorgeschreven, is volgens de Utrechtse onderzoeker erg klein. Apothekers gebruiken een computersysteem waarin dit soort risico's is verwerkt. ,,Als iemand middelen gecombineerd wil voorschrijven, meldt de computer of daaraan gevaren zijn verbonden.''

Volgens Klungel zijn de statines een van de snelst groeiende groep van medicijnen. De wereldmarkt wordt geschat op 18 miljard euro, maar groeit jaarlijks met zo'n 20 procent. Een van de snelst groeiende medicijnen in Nederland is het statine van het Amerikaanse farmacieconcern Pfizer, bekend van de erectiepil Viagra. De omzet van dit statine, verkocht als Lipitor, steeg in 1999 met 74 procent naar 115 miljoen gulden.

Statines blokkeren de aanmaak van cholesterol door de lever. Ze verlagen daardoor de hoeveelheid `slecht' cholesterol (LDL) in het bloed. Een hoog cholesterolgehalte is een belangrijke risicofactor voor hart- en vaatziekten, net als roken, overgewicht, diabetes, een hoge bloeddruk en een hoge leeftijd. De statines verkleinen de kans op het krijgen van een hartinfarct met ongeveer 30 procent. Dat geldt voor vrouwen, mannen, ouderen en jongeren. ,,Het lijkt bij iedereen te werken'', zegt Klungel. Samen met collega's onderzocht hij het gebruik van statines in Nederland. ,,Er is een sterk stijgende trend'', zegt hij. In 1998 slikten ruim 400.000 Nederlanders een cholesterolverlagend middel. Ruim 90 procent daarvan gebruikte een statine. [Vervolg CHOLESTEROL: pagina 13]

CHOLESTEROL

Nieuwe adviezen voeding

[Vervolg van pagina 1] Het statine van Bayer, verkocht als Baycol en Lipobay, werd door slechts 0,4 procent geslikt. Het meest gebruikt werd het middel Zocor, op de markt gebracht door het farmaceutisch bedrijf Merck & Co.

Of de statines in Nederland goed worden voorgeschreven, weet Klungel niet. Uit zijn onderzoek blijkt dat 300.000 tot 530.000 mensen in Nederland in aanmerking komen voor een cholesterolverlagend middel. ,,We weten dat er volgens de richtlijnen meer mensen in aanmerking komen voor een behandeling dan degene die nu zulke pillen krijgen.''

De verkoop van cholesterolverlagende middelen zal in de toekomst alleen maar toenemen. Bijvoorbeeld omdat westerse mensen steeds dikker worden. Daarbij werkt de beschikbaarheid van zeer effectieve cholesterolverlagers waarschijnlijk remmend op bijvoorbeeld het volgen van een streng dieet, of het opvoeren van de lichaamsbeweging. ,,Misschien dat mensen door zo'n pil toch vet blijven eten. Ze denken, ach, er is toch een medicijn.'' De Gezondheidsraad heeft onlangs nieuwe voedingsadviezen opgesteld. Mensen worden erop gewezen beter op de vetsamenstelling van hun voeding te letten. Bij overgewicht wordt bijvoorbeeld geadviseerd om magere of halfvolle melk en yoghurt te drinken, in plaats van volle.

BAYER: pagina 11