Donner II: psychisch zieke hard aanpakken

Werknemers met psychische klachten moeten voortaan meer meewerken aan hun terugkeer naar werk. Doen ze dat niet, dan moet hun ziekteuitkering met minimaal 30 procent worden gekort.

Als een werknemer met psychische klachten over een langere periode te weinig doet om uit de ziektewet te komen, dan mag zijn werkgever al na enkele weken ingrijpende maatregelen nemen. ,,Stopzetting van het volledige loon en uiteindelijk ontslag vanwege werkweigering'', stelt de adviescommissie-Donner voor in een vertrouwelijk conceptrapport dat een vervolg is op het in mei verschenen verslag over het WAO-probleem.

In het rapport van deze commissie-Donner II, dat half september verschijnt, staat de aanpak van psychisch arbeidsongeschikten centraal. In Donner I zaten vooral werkgevers- en werknemersorganisaties, in Donner II zitten medische experts, Arbodiensten en uitvoeringsinstellingen (uvi's), zoals GAK en Cadans.

Dit standpunt is harder dan dat van staatssecretaris Hoogervorst van Sociale Zaken, die bezig is met een wijziging van de Wet verbetering poortwachter. Daarin wil Hoogervorst vastleggen dat een werkgever eerst advies moet vragen bij een uvi.

Psychisch zieken moeten van de commissie Donner-II aangepast werk accepteren, ook als ze nog niet volledig zijn hersteld. De commissie stelt dat werkhervatting een voorwaarde is voor herstel, in plaats van de algemene gedachte dat herstel een voorwaarde is voor werkhervatting. ,,Het criterium is in de eerste plaats of de aangepaste arbeid bijdraagt aan de mogelijkheid van herstel,'' schrijft de commissie.

Nederland telt 954.000 WAO-uitkeringsgerechtigden, waarvan 325.000 psychisch arbeidsongeschikten. Tot voor kort kreeg 30 procent van de nieuwe WAO-instromers een uitkering wegens psychische redenen, maar dat is de afgelopen twee jaar gestegen naar 34 procent. Zij zijn duur in vergelijking met lichamelijk arbeidsongeschikten, omdat ze vaker volledig worden afgekeurd. Daardoor ontvangen ze een maximale WAO-uitkering.

Donner II heeft veel kritiek op andere partijen die bij het WAO-probleem een rol spelen, zoals werkgevers, Arbodiensten, artsen, GGD's en uvi's. Het rapport stelt de overheid voor om veel geld te steken in bijscholing van huis- en bedrijfsartsen, waardoor binnen 3 jaar de kennisachterstand kan worden weggewerkt.

Deze bijscholing moet samen met publiekscampagnes het taboe over psychische arbeidsongeschiktheid verminderen. ,,De huidige aanpak van verzuim om psychische redenen komt veelal neer op goed bedoelde verwaarlozing. Men laat de zaak rusten omdat men de klacht serieus wil nemen, maar niet weet hoe er mee om te gaan,'' aldus de commissie-Donner.

In mei kwam de commissie-Donner I met haar eerste rapport over aanpak van het hoge aantal WAO'ers. Ze stelde onder meer voor werkgevers te dwingen te zoeken naar een alternatieve functie voor zieke werknemers en hen niet na één jaar in de WAO te laten stromen, maar pas na twee jaar. De Tweede Kamer vergadert naar verwachting in het najaar over beide rapporten van de commissie-Donner.