De vermomming van gestolen diamanten

Wat kan een dief met een buit diamanten ter waarde van tien miljoen? Ze verkopen is niet eenvoudig in het hechte diamantwereldje. `Wie een grote partij aanbiedt wordt zeer wantrouwend bekeken.'

Dennis P. zou het eenvoudigste deel van zijn klus achter de rug kunnen hebben. Zaterdagavond liep de 25-jarige man volgens zijn werkgever met een doos onder zijn arm de deur uit bij Gassan Diamonds aan de Nieuwe Uilenburgerstraat in Amsterdam. Hij kwam zijn nieuwe magnetron ophalen die hij op de sorteerkamer had laten staan, zeiden bewakers later. Maar hij zou ook een paar honderd diamanten hebben meegenomen: de hele voorraad van het bedrijf waar hij minder dan een jaar werkte. Inkoopwaarde 10 miljoen gulden, verkoopwaarde 20 miljoen gulden.

Het is geen buit die eenvoudig verhandelbaar is. ,,Zeker niet in Europa'', zegt Benno Leeser, de directeur van Gassan. ,,Misschien in Latijns Amerika of Rusland.'' Groothandelaar Gassan was niet verzekerd tegen diefstal door medewerkers en heeft een beloning uitgeloofd van 10 procent van de waarde voor de tip die de diamanten terugbrengt.

De diamanthandel is een gesloten wereldje waarin iedereen iedereen kent. De meeste handelaren doen alleen zaken met vertrouwde relaties. Verreweg het belangrijkste centrum ter wereld is Antwerpen, waar duizenden mensen in de diamanthandel werken. Zo wordt er bijvoorbeeld vanuit Antwerpen iedere dag voor meer dan 150 miljoen gulden aan diamanten per vliegtuig op transport gesteld — tot voor kort alleen via het Brusselse vliegveld Zaventem, maar sinds een mislukte overval in april dit jaar spreiden de handelaren hun transporten via een half dozijn grote en kleinere vliegvelden. Andere grote diamantcentra zijn New York (vooral grote en dure stenen), Tel Aviv en Mombay in India (meer kwantiteit dan kwaliteit). Ook Nederland telt een diamantbeurs, gevestigd aan de Hogehilweg in Amsterdam Zuidoost.

,,Als hij zo'n grote partij in Antwerpen aanbiedt op een beurs – of zelfs al een partij van 1 miljoen gulden – en hij is niet aangesloten bij de beurs of uitgenodigd door een handelaar, dan wordt hij zeer wantrouwend bekeken'', zegt Youri Steverlynck van de Hoge Raad voor Diamant in Antwerpen. ,,Maar als de stenen opnieuw geslepen worden en in kleine loten, een of twee tegelijk, aan juweliers worden aangeboden, dan heeft de groothandelssector daar geen controle over.''

Dennis P. kent de waarde van diamanten. Hij was een klein jaar als zelfstandig handelaar gevestigd in Zwolle en werkte al een paar maanden voor Gassan op de sorteerkamer. De kleine stenen kosten een paar honderd gulden per stuk. De waarde van de grootste stenen uit de gestolen partij kan oplopen tot enkele tonnen per stuk. Die zijn waarschijnlijk het moeilijkst te lozen, omdat ze zijn voorzien van certificaten waarop de stenen worden beschreven en waarmee ze te identificeren zijn. De vier belangrijke kenmerken zijn daarbij het aantal karaat (gewicht), de zuiverheid, de kleur en de kwaliteit van het slijpsel.

,,Het systeem met certificaten werkt heel goed voor de grotere stenen'', vertelt Hanco Zwaan, edelstenenexpert van museum Naturalis in Leiden. ,,Zo goed, dat er zelfs met alleen die certificaten kan worden gehandeld.'' Soms is er ook een zogenoemde gemprint, vertelt Zwaan. Dan is ook de reflectie van een laser door de diamant opgeslagen in een grote database en eenvoudig te herkennen. In de nieuwste experimenten wordt er in de zijkant, of zelfs in de binnenkant, van de diamant met een laser een nummer gebrand. ,,Maar het probleem is het overslijpen. Als dat gebeurt, veranderen de karakteristieken van de steen. En er zitten natuurlijk altijd mazen in een net.''

In het voordeel van de diamantendief kan werken dat de wereldhandel zich de afgelopen jaren heeft ontworsteld aan de ijzeren greep van het bedrijf De Beers, dat vijftien jaar geleden nog zo'n 85 procent van alle handel beheerste maar zijn aandeel heeft zien afnemen tot zo'n 60 procent. Producenten uit landen als Canada, Australië en Rusland leveren nu ook rechtstreeks aan afnemers. Daardoor is het aantal handelsstromen toegenomen. ,,Maar dat hoeft geen gevolgen te hebben voor de controle'', zegt Steverlynck. ,,Want alles wat vanuit Australië naar Antwerpen komt, gaat via een centraal punt.''

Ook is de bewustwording bij juweliers de laatste jaren groter geworden, zegt Steverlynck van de Hoge Raad voor Diamant in Antwerpen. ,,Maar je kan toch nooit garanderen dat er geen handelaren of juweliers zijn die ingaan op een interessant voorstel.''

De laatste grote overval in België vond plaats in november vorig jaar op vliegveld Zaventem. Vier mannen met bivakmutsen en machinegeweren roofden op klaarlichte dag een tiental kilo diamant bij het laden van een vliegtuig. De geschatte waarde van het transport van een aantal Antwerpse handelaren bedroeg naar schatting 10 tot 15 miljoen gulden. ,,Daar is nog niets van teruggevonden'', zegt Steverlynck.